— vrijdag 1 juli 2011, 10:00 | 0 reacties, praat mee

‘Ik ga de comfortzone verlaten’

Een sfinx, Machiavellist, maar ook een gedreven vakman die een ongehoorde maar succesvolle reorganisatie – ‘van bolwerk naar netwerk’ – doorvoerde bij NOS Nieuws. Hoofdredacteur Hans Laroes heeft veel kwalificaties over zichzelf horen langskomen in de opmaat naar zijn vertrek op 1 juli, maar blijft er redelijk stoïcijns onder.

Waar Hans Laroes (55) precies van geniet als hij uitkijkt over de branding aan de Wassenaarse Slag is moeilijk te doorgronden. Maar hij zoekt de zee vaak op. In maart en april achter glas, op het terras van een strandtent. ‘Rustig nadenken, of via de iPod naar muziek luisteren. Van klassiek tot Lady Gaga.’ In de zomer wil hij wel in een duinpannetje gaan liggen. ‘Maar niet te lang. Ik kan niet echt stilzitten.’

Al in 1995 solliciteerde Laroes naar de functie van hoofdredacteur van het NOS Journaal, bij het vertrek van toenmalig hoofdredacteur Gerard van der Wulp. ‘Ik heb altijd eindverantwoordelijkheid gezocht, ook al toen ik bij het Utrechts Nieuwsblad (1984-1988) werkte, waar we een drastische koerswijziging hebben ingezet.’ Hij kreeg de baan toen niet. ‘Achteraf ben ik blij dat ik pas veel later hoofdredacteur van het NOS Journaal (2002) werd. De afgelopen periode was veel leuker en interessanter dan de jaren ’90. Er kwam software die het mogelijk maakte te digitaliseren, overigens met nogal wat kinderziektes. Maar het werd mogelijk over te schakelen naar een cross­mediale redactie die alle platforms bedient.’

‘Vanaf 2006 hebben we 5 miljoen euro per jaar ingeleverd, van 52 naar 47 miljoen. Sindsdien werken we met 40 fte minder, maar produceren meer: een Jeugdjournaal in de ochtend erbij en meer research en specialisaties. We zijn een efficiënte organisatie. De 127 miljoen euro die de publieke omroep nu moet bezuinigen is teveel in mijn ogen. Alhoewel het nu lijkt mee te vallen voor de NOS met een bezuiniging van uiteindelijk 8 miljoen euro, weet je in Hilversum maar nooit. Eerder rouleerde er een scenario waarin het bestuursorgaan van de NPO minder bezuinigt dan de NOS; zij 25 miljoen euro, de NOS nog meer. Dat is onevenwichtig. Je zou buiten de kaders moeten denken en drie tot vier grote ideologische blokken kunnen maken: gelovig, conservatief en progressief naast NOS/NTR. Vanuit het publiek gedacht is dat het meest logisch en je vermindert de bestuurlijke kosten drastisch.’

‘Het ANP-contract is vrij duur voor wat wij er mee kunnen. ANP is meer een vangnet dan een nieuwsbron. Veel van de informatie van ANP hebben we al omdat we met een redactie van vierhonderd mensen werken. In 2009 hebben we op basis van internetbronnen een interne ANP-loze nieuwstelex samengesteld om te kijken of dat werkte. Onze conclusie was dat we met ANP zouden kunnen stoppen. Zelf zouden we hetzelfde voor zo’n 4,5 ton per jaar kunnen doen. Maar Joop Atsma (destijds mediawoordvoerder Tweede Kamer, red.) heeft ooit bij het ANP gewerkt en belde toen hij dit hoorde naar Henk Hagoort met de mededeling dat het vanuit de publieke functie “onwenselijk” zou zijn als wij dat contract opzegden. Tja, zo werkt het wel. En dus gebeurde het niet, want de NOS heeft een contract met ANP dat onderdeel uitmaakt van een contract met de NPO. We beslissen daar niet alleen over. Maar die discussie zal ongetwijfeld terugkomen als het contract in 2013 afloopt.’

‘Een goed bulletin is mooi gemaakt, nieuwswaardig en zorgt ervoor dat je op het puntje van je stoel zit. Het eerste item bevat naast goede, gelaagd gebrachte content liefst ook mooi beeld en een verrassende eigen animatie. Bij echt groot nieuws probeer je alle andere programma’s overbodig te maken. De mooiste waren voor mij de uitzendingen rond de aanslagen op 11 september. Een aantal dagen hadden we bulletins van bijna drie kwartier. Die omvatten alle aspecten van dit grote nieuws, ook de filosofische.

Als hoofdredacteur heb ik een goede dag als ik vroeg aanwezig ben, in de middagvergadering in debat ga met de redactie, later een groep jongeren ontvang en uiteindelijk alles anders loopt dan je denkt – met spannende momenten – en we naarstig moeten zoeken naar een nieuwe context of tweede laag, waarna uiteindelijk alles toch op zijn plaats valt.

Een van de hoogtepunten was voor mij toch wel WikiLeaks (Laroes ontmoette Julian ­As­sange persoonlijk om de cables in ontvangst te nemen, red.). Het is heel interessant om te zien wat je met digitale middelen kunt bereiken. Dat een kleine club mensen hun eigen weg gaat en ineens even machtig wordt als staten, fascineert me enorm. Je kunt als nieuwsorganisatie ook echt wat toevoegen. Want het heeft weinig zin om 250.000 documenten klakkeloos op het net te gooien. Juist de samenwerking met nieuwsorganisaties maakt het waardevol. Het zijn de journalistieke organisaties die het gewicht geven aan WikiLeaks.’

‘Als hoofdredacteur moet je inspireren en het bestaansrecht voor de lange termijn borgen door mee te gaan met je tijd. Door afstand te nemen en rustig naar de toekomst te kijken. Hooggeëerd Publiek (waarin de crossmediale NOS wordt geschetst) heb ik zelfs op een berg in de buurt van Marrakech in Marokko geschreven. Met ‘Ten Aanval’ (na de moord op Pim Fortuyn, red.) hebben we een ommezwaai gemaakt door niet de wil, maar de wereld van de kijker centraal te stellen en een begrip als “het verbinden van de straat en de staat” geïntroduceerd.

In ‘Publiek in de Toekomst’ (2010) kijk ik vooruit naar hoe we gebruik kunnen maken van de wisdom of the crowd. We proberen contact te leggen met groepen en individuen uit ons publiek, netwerken te bouwen, en ooggetuigen en mensen met specifieke kennis als “nieuwspartners” te beschouwen. Onze gedachten en activiteiten breiden we uit naar de social networks. Ondertussen zijn we via blog en twitter permanent in gesprek met ons publiek. Digitale discussie, transparantie en uitleg hoort bij hedendaagse journalistiek.’

‘Mensen van de NOS zijn rustiger. Bij ons heerst distantie. Bij RTL de journalistieke opwinding. Een primeur hoeft bij ons niet altijd de opening van het Journaal te zijn, maar kan ook als zevende item worden gebracht of via de radio worden verspreid. We hebben beiden baat bij elkaars bestaan. RTL Nieuws om het Calimero-gevoel te koesteren en daardoor je stinkende best te blijven doen, wij omdat we monopolist waren en er is niets dodelijker dan dat. We moeten elkaar niet te veel vliegen afvangen. Er bestaat een beeld dat wij bij grote nieuwsverhalen later zijn dan RTL. Dat klopt niet. Ik houd het bij, en volgens mij staat het 17-8 voor ons. Maar wij kunnen nu eenmaal minder makkelijk dan RTL de zender vrijmaken bij groot nieuws. Wat Jeroen Pauw deed (in P&W van 25 januari, waar Laroes te gast was) vond ik echt kwalijk (Pauw zei dat toen het Kabinet viel de NOS nog eens “gaapte en geeuwde” om daarna pas het nieuws te brengen, red.). Dat klopt totaal niet en dat had hij moeten checken. Hij sprak vanuit het oude sfeertje van RTL tegen NOS (Pauw was ooit nieuwslezer bij RTL Nieuws, red.) dat niet meer bestaat. Hij riep maar wat. De volgende ochtend belde Pauws collega Paul Witteman me op om zijn excuus aan te bieden.’

‘Opereren als hoofdredacteur is niet zonder spanning. Ik heb de eindverantwoordelijkheid altijd heel sterk gevoeld. Maar ik heb geen trucjes uit de kast gehaald. Ik weet hoe de Machiavellisten werken, maar pas het zelf liever niet toe. Neem het vertrek van Nico Haasbroek (zijn voorganger, die in zijn boek ‘Journaaljaren’ Laroes verweet een ‘coupe’ te hebben gepleegd om Haasbroek van zijn stoel te krijgen, waar hij vervolgens zelf op kon zitten, red.); als ik echt een Machiavellist was geweest had ik twee jaar eerder toegeslagen op het moment dat de redactie tegen hem in opstand kwam. Maar ik vond oprecht dat hij grote betekenis had voor de NOS. Hij had goede, maar abstracte ideeën die hij niet altijd kon vertalen in een concrete uitwerking. Ik zat al vrij lang in de hoofdredactie toen ik het aanbod kreeg om hoofdredacteur van De Gelderlander te worden. Ik heb dat serieus overwogen en ben zelfs huizen gaan bekijken in Nijmegen. Maar Bernadette Slotboom (destijds adjunct-hoofdredacteur, red.) is toen naar Ruurd Bierman (toenmalig directeur RTV bij NOS, red.) gestapt en heeft gezegd dat hij dat niet moest laten gebeuren. Toen is de constructie ontstaan waarbij ik operationeel hoofdredacteur werd en Haasbroek min of meer op de reserve­bank kwam te zitten. Volgens Slotboom was Haasbroek de ijdelste van iedereen en is zijn boek vooral een rationalisering achteraf; ik heb niet gefaald maar Laroes wilde mijn stoel. Tja, zo was het gewoon niet.’

Per 1 juli gaat Laroes vakantie houden, in Toscane en op het Wassenaarse strand. Twee jaar geleden begon hij – op zoek naar ontspanning – aan Bikram Yoga. ‘Ik kwam er toevallig mee in aanraking. De eerste keer was het heel heftig, maar daarna voelde het heerlijk. In een warme ruimte (38°C) concentreer je je op je ademhaling en ontspanning. Het is iedere week een cadeautje voor mezelf, geen therapie’.

Het afkicken van de NOS gaat hem lukken. ‘Al weet ik niet hoe ik me voel bij het eerste grote nieuwsverhaal. Ik had nog best twee tot drie jaar door gewild, maar de komende tijd zal er flink worden bezuinigd. Als je dan blijft moet je zeker weer vier tot vijf jaar door. Voor zowel de NOS als voor mij is het ook goed als automatismen worden doorbroken en nieuwe mensen de leiding nemen.

Als ik vrij mag dromen over de toekomst ga ik straks mijn tijd verdelen tussen New York en Toscane. Of ga ik als correspondent door Amerika trekken en verslag doen in de geest van Hunter Thompson – een andere werkelijkheid tonen. In de laatste vier maanden van dit jaar wil ik mijn toekomst regelen. Ik heb wat ideeën en er zijn vage afspraken. Als je hoofdredacteur van NOS Nieuws bent komt niemand vragen of je een andere baan wil. Ik neem een zeker risico, ik ga de comfortzone verlaten. Maar ik denk dat ik wat kan schrijven, lesgeven. En omroepen bijstaan, al of niet in het buitenland, die nog dezelfde multimediale exercities door moeten als wij – verandermanagement. Het is wel leuk om nu nog niet te weten wat ik per 1 januari ga doen. Op 31 december, als ik het dan nog niet weet, word ik vast heel zenuwachtig. Maar ik zie mezelf niet onder een brug van de Seine eindigen.’


——-

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.