samenvatting

Anne de Vroomen: De ratrace om emotie. Emotie en sensatie in de media. Een onderzoek naar de berichtgeving over kinderdoding door ouders in NRC Handelsblad en het NOS Journaal over de periode 1992-2004 (HBO).
 

                                      terug naar overzicht Samenvattingen Scriptieprijs De Journalist
Het is de media aan te raden zich terughoudend op te stellen in het geval van berichtgeving over kindermoord door ouders, zeggen meerdere onderzoekers. (1) Door het opwekken van emoties, het uitdiepen van privacygevoelige gegevens over slachtoffer(s) en dader(s) en door het creŽren van sensatie krijgen wanhopige ouders de mogelijkheid zichzelf te identificeren met de dader(s).

Maar het lijkt er juist op dat de Nederlandse media zich steeds emotioneler en sensationeler gedragen. Is dat niet de algehele tendens in de maatschappij van tegenwoordig? Doet de journalist niet enkel wat het publiek van hem vraagt; de werkelijkheid verpakken in een sensationeel en gedramatiseerd verhaal? Deze scriptie richt zich op de sensatie en emotie in de media, nader uitgewerkt aan de hand van de berichtgeving over kindermoord door ouders als concreet voorbeeld. Het bronnenonderzoek beperkt zich tot twee zogeheten 'kwaliteitsmedia': NRC Handelsblad en het NOS Journaal. Kwaliteitsmedia beweren zich niet te laten leiden door emotie, sensatie en de waan van de dag. Juist daarom zijn deze media geschikt om de processen in de media op het gebied van de emotie en sensatie te onderzoeken. Het onderzoek heeft plaatsgevonden aan de hand van drie casusstudies uit de periode 1992-2004 (1992, 1997 en 2004). Hoofdvraag: In hoeverre is de berichtgeving over kindermoord door ouders in de periode 1992-2004 emotioneler en sensationeler geworden in NRC Handelsblad en het NOS Journaal?

In 1992 waren de media terughoudend in hun berichtgeving over kindermoord. Het NOS Journaal en NRC Handelsblad besteedden beide geen aandacht aan de drievoudige kindermoord op 30 juni van dat jaar in Breda. Het lijkt een ongeschreven regel dat in 1992 in dit soort zaken terughoudendheid werd betracht. Politie en justitie hielden zich stil, de meeste media participeerden in deze stilte.

1997 was een jaar waarin de berichtgeving over (de Hoofddorpse) kindermoord als een vanzelfsprekendheid werd gezien. Een jaar waarin het NOS Journaal voorzichtiger omsprong met de emotionele en sensationele details over het Hoofddorpse gezin dan NRC Handelsblad dat deed. En het jaar waarin de discussie plaatsvond over de schadelijke gevolgen van media-aandacht voor kindermoord.

Ook in 2004 werd de berichtgeving over kindermoord (in Berghem) als een vanzelfsprekendheid gezien, maar NRC Handelsblad plaatste tegelijkertijd zijn vraagtekens bij de rol van de media in het voorkomen van dit soort moorden. Beide media waren terughoudend met het vermelden van emotionele of sensationele details, maar de toenemende dominantie van het beeld maakte dat het NOS Journaal in 2004 minder terughoudend en discreet met de gebeurtenis omging dan NRC Handelsblad.

De hele periode 1992-2004 bezien, zijn beide kwaliteitsmedia emotioneler en sensationeler geworden in hun berichtgeving over kinderdoding door ouders. Vooral wat betreft de intensiteit van de berichtgeving en het beeldmateriaal. Of het een schadelijke ontwikkeling is te noemen, blijft de vraag. Na de eerste paar dagen verslapt de aandacht meestal weer en de beelden zijn niet schokkend of gewelddadig. Ze zijn vooral gericht op de emotie en kunnen daardoor wel de privacy van betrokkenen schenden. De vraag wordt lastiger als de periode in stukken zou worden opgedeeld. Hoe NRC Handelsblad en het NOS Journaal met kinderdoding omgaan lijkt per jaar, maar soms zelfs per aantal maanden te verschillen. Een eenduidig antwoord op de onderzoeksvraag is hierdoor lastig. Het NOS Journaal lijkt emotioneler en sensationeler geworden in zijn berichtgeving over kinderdoding. NRC Handelsblad lijkt hierin wat meer te fluctueren.
_________________________________________________
(1) Onder andere: prof. dr. W. Wolters (de Volkskrant 28 januari 1997), prof. dr. R. Surette (de Volkskrant 8 april 1997), prof. dr. A. Kerkhof (NRC Handelsblad 7 februari 1997), dr. F. Koenraadt (de Volkskrant 13 februari 1997), prof. dr. F. Beyaert (de Volkskrant 15 juli 2000).

a.de.vroomen@vpro.nl                                                 
terug naar boven