foj 2019

— zaterdag 24 maart 2012, 09:54 | 0 reacties, praat mee

Hoe moet de Britse pers zich straks gedragen?

In 2007 draaiden Clive Goodman van News of the World en privédetective Glenn Muclaire, de gevangenis in na beschuldiging van het afluisteren van voicemails van de hofhouding van het Brits koningshuis. Sindsdien kwamen er steeds meer ‘vuile zaken’ naar boven, ook bij andere kranten van Rupert Murdoch’s News International. Hieke Jippes, oud correspondent in het Verenigd Koninkrijk, zet de laatste ontwikkelingen op een rij.

Begin maart werd defensieredacteur van The Sun, Virginia Wheeler (32), door Scotland Yard aangehouden in het kader van Operatie Elveden. Zij is de 23ste arrestant en de elfde Sun-journalist die opgepakt werd. Operatie Elveden is een van de vier politie-onderzoeken die lopen tegen News International, het Britse mediaconcern dat onderdeel is van Rupert Murdochs wereldomspannende News Corporation.

Scotland Yard onderzoekt hier een wel bijzonder pijnlijk onderdeel van het vermeende wangedrag van News International-journalisten: niet het ongeoorloofd inbreken in het telefoon- of computerverkeer, maar het betalen van politiemensen in ruil voor tips en verhalen.

De arrestatie van Wheeler was de druppel die de emmer deed overlopen voor Trevor Kavanagh, de gezaghebbende voormalig politiek redacteur en veelgelezen columnist van The Sun, die een furieuze aanval op de politie deed. Volgens hem hadden die het ten onrechte gemunt op The Sun, nu Murdoch The News of the World (in juli 2011 kwam de zondagskrant voor het laatst uit, red.) al ten grave had gedragen. Wilden de autoriteiten soms met deze unfaire vendetta bereiken dat Murdoch, die met zijn geld ook The Times en de verliesgevende Sunday Times overeind houdt, zich helemaal zou terugtrekken van de Britse krantenmarkt?

Een aantal commentatoren, ook in niet-Murdoch-kranten, viel Kavanagh voorzichtig bij. De politie, aangemoedigd door parlementsleden die nog een appeltje te schillen hadden met de pers over de manier waarop zij te kijk waren gezet met hun illegale declaratiegedrag, dreigde door fanatisme de vrijheid van meningsuiting in gevaar te brengen. De persvrijheid staat immers aan meer bedreigingen bloot: er zijn, behalve de politie-onderzoeken, ook nog de verhoren door de Lagerhuiscommissie voor Cultuur, Media en Sport en er is het gerechtelijk onderzoek door Lord Justice Leveson.

Roddel en achterklap
Sue Akers, de Scotland Yard-commissaris die Operatie Elveden leidt, gooide bij het verhoor door de Leveson Inquiry, de spreekwoordelijke knuppel in het hoenderhok. Niet alleen bij News of the World, maar ook bij The Sun, was sprake geweest van ‘een cultuur van illegale betalingen aan corrupte ambtenaren’ – onder wie politiemensen. Wat meer was: die betalingen waren gesanctioneerd door senior executives van News International en betroffen niet – zoals Kavanagh had beweerd – onthullingen ‘in het algemeen belang’ maar roddels en achterklap over (semi-) beroemdheden.

Rebekah Brooks, voormalig hoofdredacteur van én The News of the World én The Sun is een persoonlijke vriendin van premier David Cameron. Met hem ging ze in de weekends in the country nogal eens paardrijden op haar van de Metropolitan Police geleende politiepaard. Op 13 maart werd ze – met vijf anderen – opnieuw door de politie aangehouden, dit keer op beschuldiging van sjoemelen met bewijs (het vernietigen van belastende e-mails). Eerder werd ze al beschuldigd van het afluisteren van telefoons en illegale betalingen. Ze zit al maanden met een enorme financiële zoethouder van Murdoch thuis te wachten op een gerechtelijk proces.

Haar advocaat klaagde dat de uitlatingen van commissaris Akers voor de Leveson Inquiry haar de kans op een eerlijke berechting met behulp van een jury zal ontnemen.

Andy Coulson, ex-hoofdredacteur van News of the World én ex-woordvoerder van Cameron, zit als voorwaardelijk vrijgelaten arrestant, in hetzelfde schuitje als Brooks.

Champagnefeestjes
Zoveel is duidelijk: de Metropolitan Police heeft tonnen boter op het hoofd. In januari 2007 al draaiden royaltyreporter Clive Goodman van News of the World en de particulier detective Glen Mulcaire de gevangenis in voor het inbreken op de telefoons van personeel van Buckingham Palace. Daar liet de politie het toen bij, ondanks klachten van honderden andere prominenten die meenden ook afgeluisterd te zijn.

In 2009 besloot de toenmalige Scotland Yard-politiecommissaris John Yates na minder dan een dag dat heropening van het originele onderzoek geen zin had, omdat er geen nieuwe feiten aan het licht zouden zijn gekomen. Voor de Leveson Inquiry werd duidelijk hoe Yates zich regelmatig liet fêteren door de top van News International. ‘Tijd om hem eens iets te laten terugdoen voor al die flessen champagne die hij (op onze kosten) heeft opgedronken’, luidde de tekst van een hoofdredactionele e-mail aan een verslaggever, die voor een politiequote bij een verhaal moest zorgen.

Feit is dat de actieve aanpak door Scotland Yard sinds november 2011, alleen het gevolg is van de vasthoudendheid van vele slachtoffers die in civiele procedures tegen News of the World, The Sun of News International, schadevergoeding eisten – en kregen. Het materiaal dat in die procedures op tafel kwam, dwong de politie uiteindelijk tot het niet langer ontkennen van strafbare feiten.

Het nieuwe hoofd van de Britse hoofdstedelijke politie, Bernard Hogan-Howe heeft bij zijn aantreden dit jaar meteen de gedragscode voor politiemensen aangescherpt. Geen gezellige onderonsjes meer tussen politie en pers tenzij dat ‘functioneel’ is, en zeker geen alcohol tijdens die contacten. Intern onderzoek had hem al overtuigd dat een aantal van zijn mensen, ofwel onwenselijk gecharmeerd waren van de glamour die het contact met een journalist in hun ogen met zich meebrengt, dan wel geld aannamen in ruil voor tips. Ook binnen het politiekorps zijn inmiddels mensen gearresteerd.

Waakhond met tanden
De Press Complaints Commission (PCC), een semi-onafhankelijk lichaam dat de pers door zelfregulering in een ethisch verdedigbaar keurslijf trachtte te vangen, heeft zich inmiddels gewonnen gegeven en zichzelf opgeheven. Zelfregulering in zijn huidige vorm heeft al te duidelijk niet gewerkt en aan de PCC blijft het manco kleven dat onderwerping aan haar regelgeving niet verplicht is.

Welke kant het op zal gaan met regelgeving is op te maken uit de woorden van de nieuw benoemde voorzitter van de PCC-op-sterven. Deze ex-conservatieve bewindsman, Lord David Hunt, een jurist die onder Thatcher en Major minister was, wil een zelfreguleringssyteem waarbij boosdoeners bestraft kunnen worden. ‘Een robuust, commercieel lichaam, waaraan alle media-eigenaren verplicht meedoen en financieel bijdragen, een lichaam dat boetes kan opleggen die dan ook moeten worden betaald, kortom iets waarin het publiek vertrouwen kan hebben. Een waakhond met tanden’, zei hij tegen de BBC. ‘Lord Leveson heeft me nu al aangemoedigd: ga op die ingeslagen weg door.’

Not pleased
Lord Justice Leveson is intussen ‘not best pleased’ met alle kritiek uit journalistieke hoek dat zijn onderzoek tot beknotting van de persvrijheid gaat leiden. De uitermate slimme minister van Onderwijs, Michael Gove, zelf een ex-Times-journalist, zei onlangs in een toespraak dat er een ‘verkillend effect op de persvrijheid’ uit dreigt te gaan van Levesons onderzoek in hoe de pers zich gedraagt of hoort te gedragen.‘Het zou verkeerd zijn om rechters, beroemdheden en het establishment de kans te geven om de grenzen van persvrijheid te bepalen en daarmee potentieel de pers te ketenen’, zei Gove. Dat liet Leveson niet op zich zitten. ‘In het openbaar zorgen uitspreken over het werk van de onderzoekscommissie is op zich nogal zorgwekkend’, opinieerde hij formeel aan het begin van een nieuwe zitting. De rechter zei dat hij gelooft in vrijheid van meningsuiting en in vrijheid voor de pers ‘maar de journalistiek moet de regel van de wet gehoorzamen en handelen in het openbaar belang.’

Onderzoek naar gedrag van de Britse pers
• De Leveson Inquiry onafhankelijk onderzoek door een staatscommissie o.l.v. Lord Justice Leveson naar ‘cultuur, praktijk en ethiek’ van de Britse media.
Rapporteert op zijn vroegst in september 2012. Zal na afsluiting van het politie­onderzoek ook kijken naar onwettig of onbetamelijk gedrag binnen News International en de rol van managers daarin.
• De Lagerhuiscommissie voor Cultuur, Media en Sport heeft sinds juli 2011 een aantal hoorzittingen gehouden. Commissieleden ondervroegen Rebekah Brooks (2000-2003 hoofdredacteur News of the World, 2003-2009 hoofdredacteur van The Sun, 2009-2011 CEO van News International ), Rupert Murdoch (CEO van de wereldomspannende News Corporation, het moederbedrijf van News International) en – herhaaldelijk – diens zoon James Murdoch (Ruperts beoogde opvolger met standplaats Londen, binnen NewsCorp verantwoordelijk voor Europa, Azië en het Midden-Oosten) over ‘press standards’. Het rapport verschijnt binnen
enkele weken.
• De Lagerhuiscommissie voor Binnenlandse Zaken heeft al een uiterst kritisch rapport gepubliceerd inzake NewsCorp’s ‘opzettelijke pogingen onderzoek te belemmeren’ inzake het afluisteren van telefoons. De commissie is ook ver­nietigend over het aanvankelijke politie-onderzoek hier naar.
• Operation Elveden een van de drie onderzoeken die Scotland Yard o.l.v. Deputy Assistant Commissioner Sue Akers verricht naar gedragingen binnen de News of the World. De politie onderzoekt het afluisteren van telefoons, betalingen aan politiemensen en beschuldigingen dat er ook ingebroken is op computers. De ­politie heeft meer dan achthonderd potentiële slachtoffers gewaarschuwd dat hun gegevens voorkomen in het adressenbestand van Glen Mulcaire, de particulier detective die leefde van de verkoop van prive-gegevens aan vermoedelijk een aantal – ook niet – Murdoch-kranten. In de VS is de FBI geïnteresseerd in bewijs dat NewsCorp-journalisten geprobeerd zouden hebben nabestaanden van de 9/11-aanslag af te luisteren.
• Ofcom de toezichthouder op de media-industrie, onderzoekt of NewsCorp’s televisiebusiness in het Verenigd Koninkrijk, BSkyB, wel een ‘fit and proper’-instantie is om over een zendvergunning te beschikken. Daarbij richt de aandacht zich vooral op James Murdoch en het twijfelachtige gehalte van zijn twee getuigenverklaringen voor de Lagerhuiscommissie voor Cultuur, Media en Sport. James is al afgetreden als topman van News International (de kranten), maar bekleedt op dit moment nog wel de toppositie bij BSkyB, waarin NewsCorp een aandeel heeft van 39 procent. De vraag is of hij die functie kan houden als óf Ofcom óf de Lagerhuis­commissie hem als een leugenaar betitelt.

Bekijk meer van

vvoj 2019

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur, 020-30 39 751

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur, 020-30 39 752

Linda Nab
Redacteur, 020-30 39 758

Lars Pasveer
Redacteur, 020-30 39 755

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur, 020-30 39 757

Anneke de Bruin
Vormgever, 020-30 39 753

Marc Willemsen
Webontwikkelaar, 020-30 39 754

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.