de tegel publieksprijs 2020

In verband met Tweede pinksterdag is Villamedia maandag 1 juni gesloten. Vacatures die vrijdag 29 mei na 15.00 uur binnenkomen worden pas dinsdag 2 juni geplaatst.

— woensdag 6 mei 2020, 08:55 | 0 reacties, praat mee

Angst in corona-tijden: Portretten maken op afstand

Voor de Beeldunie fotografeert Bas de Meijer af en toe lege straten - © Bas de Meijer

‘Door angst bevangen’. Zo omschreef presentator Paul Witteman zichzelf toen de coronapandemie uitbrak. Dat geldt voor meer journalisten die hun ‘cruciale’ beroep toch moeten uitoefenen. Hoe gaan zij en hun leidinggevenden om met de angst voor besmetting? ‘Als mensen bang zijn, kan ik praten wat ik wil.’

Dit artikel wordt met je gedeeld door NVJ-lid JolanDouwes. Ook lid worden?

Presentator Paul Witteman is eind maart een van de eerste journalisten die vertelt hoe de coronacrisis hem beïnvloedt. In het tv-­programma DWDD vertelt hij dat hij van de ene somberheid in de andere valt door het dagelijkse nieuws. ‘Is het niet Spanje of Noord-Italië, dan is het wel Brabant. Elke keer wordt de oudere medemens genoemd. De angst heeft geen begin- en eindtekst. Hij waart rond.’

De 73-jarige tv-presentator vertelt dat het muziek­programma Podium Witteman (BNNVARA) is stopgezet, omdat de redactie het onverantwoord vindt om nog acht tv-afleveringen te maken. ‘Welke prijs ben je bereid te betalen voor de troost van de schoonheid?’, zegt Witteman. ‘Wij willen de gezondheid van onze medewerkers en musici niet op het spel zetten.’

Het dagelijkse lifestyleprogramma BinnensteBuiten (KRO-NCRV) gaat wel door. ‘We maken geen cruciale tv-uitzendingen, maar we zorgen wel voor afleiding en ontspanning’, zegt eindredacteur Ingely Rutten (56). ‘Aan de hoge kijkcijfers en de reacties op sociale media merken we dat we voldoen aan een behoefte. Mensen schrijven: “Wat fijn dat jullie er nog zijn”. Met onze items over huis, tuin en keuken bieden we troost-tv.’

Bij haar redactie ontstond wel een tweedeling toen duidelijk werd dat BinnensteBuiten bleef uitzenden – met de nodige veiligheidsmaatregelen volgens de richtlijnen van de RIVM. De voor- en eindmontage vinden bijvoorbeeld in een set plaats, met 1,5 meter afstand van elkaar. Een aantal medewerkers reageert laconiek – met de besmetting zal het zo’n vaart niet lopen. Anderen zijn bang en bezorgd, bijvoorbeeld omdat zij of hun gezinsleden tot de risicogroepen behoren. De scheidslijn loopt ook tussen freelancers die financieel afhankelijk zijn van opdrachten en medewerkers in vaste dienst.

Ik had soms het gevoel dat ik vijf virologen en bondscoaches op de redactie had die het beter wisten

Rutten: ‘Sommige collega’s willen niet met het openbaar vervoer komen, omdat ze dat te riskant vinden. Voorgesprekken bij mensen thuis hebben we geschrapt, maar de interviews moeten wel gemaakt worden. Daar ontstonden eindeloze discussies over. Ik had soms het gevoel dat ik vijf virologen en bondscoaches op de redactie had die het beter wisten.’

De eindredacteur was blij dat de omroepdirectie via de mail met richtlijnen kwam. ‘Als mensen bang zijn, kan ik praten wat ik wil, maar uitleg van hogerhand nemen ze sneller aan. Ik leer mijn team op een heel andere manier kennen. Sommige mensen bloeien op en denken mee, anderen blokkeren. Ook collega’s van wie ik het niet had verwacht. Ik oordeel daar niet over, angst is heel persoonlijk.’

Emotioneel
Dat geldt zeker voor Bas de Meijer (49) uit Utrecht, fotograaf voor opdrachtgevers als de Beeldunie, Sanquin Bloedvoorziening en de Fietsersbond. Op Facebook zette hij half maart een emotioneel bericht. Door corona is een groot deel van zijn fotoklussen afgezegd. Hij zou graag vrijwilligerswerk willen doen in de zorg, maar dat durft hij niet. De Meijer heeft een 12-jarige ernstig verstandelijk gehandicapte zoon die thuis woont. ‘Mijn zoon is kwetsbaar en ik wil geen enkel risico lopen hem te besmetten. Dat zou hij waarschijnlijk niet overleven. Dus zit ik hier. Met niets omhanden en geen idee hoe ik me nuttig kan maken. Machteloos dus.’ Het bericht krijgt veel duimpjes en meelevende reacties.

‘Ik ben nu een paar weken verder en ik probeer te zoeken wat ik toch kan doen’, vertelt De Meijer aan de telefoon. ‘Voor de Beeldunie fotografeer ik af en toe lege straten, maar daar ben ik wel een beetje klaar mee. Ik ben een mensenfotograaf. Daarom ben ik blij met een opdracht van een ontwerpbureau. Ik twijfelde lang of ik ja zou zeggen vanwege het risico. Maar ik heb buiten drie portretten gemaakt op afstand.’

Tekst loopt verder onder de foto.

Een rondje bellen en mailen met collega’s van dagbladen, vaktijdschriften en weekbladen levert geen verhalen op van collega’s die hun huis niet meer uit durven. Schrijvende journalisten kunnen grotendeels bellend aan hun verhalen komen, tenzij ze op pad moeten voor een reportage. Bij fotografen klinken meer zorgen over besmettingsgevaar.

Bijvoorbeeld bij Truus van Gog (61), die onder meer werkt voor Villamedia en Notariaat Magazine. ‘Even een haarlok uit iemands gezicht halen of mee laten kijken op je scherm, dat kan niet meer’, zegt de freelance fotograaf uit Amsterdam. ‘Toen ik laatst een portret van presentator Sven Kockelmann moest maken, voelde ik de zenuwen in mijn buik. Als ik maar niet moet niezen. Stel je voor dat ik hem besmet. Gelukkig was het droog en kon ik hem buiten voor het radiogebouw fotograferen.’

Vluchtroutes
‘Ik schaam me er niet voor om te zeggen dat ik vrij bangig ben’, zegt VPRO-journalist Leonard Ornstein (64). ‘Mijn ouders hebben in de oorlog ondergedoken gezeten, ik ben opgevoed met het feit dat je zuinig moet zijn met je gezondheid en dit is een venijnig virus. Ik heb in gevaarlijke situaties journalistiek werk gedaan, maar dan zocht ik altijd vluchtroutes. Anders dan in de oorlog is de vijand nu onzichtbaar. De vluchtroutes zijn afgesloten.’

Ornstein werkte ruim twaalf jaar als politiek redacteur bij Buitenhof en maakt nu podcasts. ‘Ik sta dus niet in de frontlinie van de journalistiek.’ De collega’s in de eerstelijns nieuwsjournalistiek en documentairemakers die verslag doen van het werk op IC-afdelingen noemt hij helden. ‘De premier zou hen ook wel eens mogen noemen.’

Zelf komt hij zo min mogelijk de deur uit, hoogstens om één keer per week uitgebreid boodschappen te doen – hij heeft zeven kinderen van wie er nog drie thuis wonen. Minutieus heeft hij voorbereidingen getroffen toen het menens werd met de lockdown. ‘Digitaal-logistiek heb ik alles wat ik in huis had gecontroleerd. Met een mondkapje op heb ik snel nog een goede iPhone en een extra iPad voor de kinderen gekocht.’

Moet hij in noodgevallen bijspringen bij nieuwsprogramma’s, dan zegt Ornstein geen nee. ‘Al zou ik mijn eisen stellen aan de veiligheid, ik heb gekozen voor dit vak. Ik ben geen brandweerman die niet naar de brand wil.’

Eindredacteur Rutten van BinnensteBuiten maakt zich zorgen om medewerkers die zichzelf strengere restricties opleggen dan de richtlijnen voorschrijven. ‘Ook bij andere afdelingen hoor ik dat collega’s de huisdeur hebben dichtgegooid. Ik snap wel dat sommigen tegen het depressieve aan zitten nu de lockdown langer duurt.’ Dat KRO-NCRV sinds kort corona-coaching aanbiedt, vindt ze een goed initiatief. Al maakt ze er geen gebruik van. Veel te druk.

Hoe is het met Paul Witteman sinds hij bij DWDD vertelde over zijn gemoedstoestand? ‘Angst went niet’, mailt de presentator. ‘Ik kan mezelf niet geruststellen en cijfers wantrouw ik als ze optimistisch zijn. Elke dag sterven duizenden mensen. Ja, het zijn vooral ouderen, maar die beschouw ik als mensen, al vertegenwoordigen ze in het nieuws vooral de statistieken.’

Zijn programma Podium Witteman is wel weer op televisie te zien. ‘Na wat creatief vergaderen wordt het programma nu gemaakt vanuit het huis van tafelgast ­Floris Kortie, huispianist Mike Boddé en mijn eigen huis. De trouwe kijkers zijn dankbaar dat we weer mooie klassieke ­muziek brengen.’


Over de rechten en plichten van thuiswerkers schreef NVJ-advocaat Yvonne Berkeljon de column ‘Oost, west, thuis best?’

 

Bekijk meer van

Praat mee

Colofon

Villamedia is een uitgave van Villamedia Uitgeverij BV

Postadres

Villamedia Uitgeverij BV
Postbus 75997
1070 AZ Amsterdam

Bezoekadres

Johannes Vermeerstraat 22
1071 DR Amsterdam

Contact

redactie@villamedia.nl
020-30 39 750

Redactie (tips?)

Dolf Rogmans
Hoofdredacteur

Marjolein Slats
Adjunct-hoofdredacteur

Linda Nab
Redacteur

Lars Pasveer
Redacteur

Trudy Brandenburg-Van de Ven
Redacteur

Anneke de Bruin
Vormgever

Marc Willemsen
Webontwikkelaar

Vacatures & advertenties

Karen Bais
020-30 39 756

Sofia van Wijk
020-30 39 711

Bereik

Villamedia trekt maandelijks gemiddeld 120.000 unieke bezoekers. De bezoekers genereren momenteel zo’n 800.000 pageviews.

Rechten

Villamedia heeft zich ingespannen om alle rechthebbenden van beelden en teksten te achterhalen. Meen je rechten te kunnen doen gelden, dan kun je je bij ons melden.