Opstaan voor een rechter is nergens voor nodig

1. door Herman Spinhof, 17 september 2008, 10:57

Inderdaad een achterhaald ritueel: opstaan voor ‘de rechtbank’. Een ritueel dat vermoedelijk komt van de kerkelijke rituelen van opstaan en knielen.
Maar zo roepen de verdedigers van dit ritueel, inclusief Hirsch Ballin, je staat niet op voor de individuele rechter, maar uit respect voor de ‘rechtstaat’. Een onbegrijpelijk argument: want wordt de rechtstaat niet gevormd door alle burgers in de samenleving, inclusief rechters, ministers en journalisten? Zo geredeneerd zou je op elk moment van de dag als je een medeburger treft moeten opstaan om je respect voor de rechtstaat te tonen. Er zijn vele momenten op de dag waarop ik medeburgers tref in theaterzalen, cafés, sportzalen waar ik niemand zie opstaan als ik binnenkom. Tonen zij dan geen respect voor de rechtstaat?

2. door froukje, 17 september 2008, 16:58

waarom deze reacties op een ritueel? Zonder rituelen bestaat de maatschappij niet. Een zitting is een ritueel. De mensen zitten op stoelen, niet op de grond. Er is een beediging dat je de waarheid spreekt. Er is een hamertje. Je zit met je gezicht richting rechter. NIet met je rug naar de rechter. Rituelen geven vorm aan een bijeenkomst. Zodat iedereen al snel weet wat te doen. Zodat meteen alle aandacht aan de inhoud gegeven kan worden. Als er bij elke zitting bepaald moet worden of men gaat zitten of staan, in een cirkel of allemaal gezicht een kant. Waneer de zitting begint en eindigd etc. Als al dat soort dingen keer op keer weer opnieuw bevochten moeten worden, komt men nooit aan de inhoud toe. Daarom hebben belangrijke bijeenkomsten in alle culturen een rituele vorm. Dat wil zeggen dat er gekozen is voor een standaardvorm die telkens hetzelfde is. Dat je ook weet wat je te doen staat en dat de focus op de inhoud ligt. Zonder ritueel functioneert geen enkele samenleving, het is heel nuttig en is het cement van van elke maatschappij, ook de westerse.
Afzender: Froukje, cultureel antropoloog.

3. door froukje, 17 september 2008, 17:12

nog even: het opstaan voor medeburgers gebeurt wel. Ik vind het fijn als bv tijdens een verjaardag er nieuwe mensen binnenkomen. Die zich voorstellen aan je. Dat je even opstaat uit het bankstel als mensen zich aan je voorstellen. In de Nederlandse cultuur komt het opstaan voor iemand vaker voor, behalve bij tokkies. Heeft niets met onderdanigheid te maken. Maar in het geval van een rechtszaak: In Nederland is het ritueel al helemaal uitgekleed: ze hebben ook al geen pruiken meer op zoals in Engeland. In Turkije mag je bv je benen niet overelkaar doen tijdens een rechtszaak, dat zou ook disrespect zijn. In Nederland hoef je alleen maar te staan, en ze doen soms zelfs niet eens meer een toga aan. Wil je soms dat we allemaal met geitenwollen sokken in het buurthuis rechtszaken gaan houden? Sorry. Maar een rechtszaak bepaald wel of iemand in de gevangenis terechtkomt, voor lange tijd de hele carriere onderbroken wordt, of dat iemand een forse boete betaald etc. Dit wordt in Nederland niet door een jury maar door maar een persoon bepaald. De rechter heeft enorme invloed op het leven van iemand: Of je nu wel of niet voor hem/haar opstaat: de hierarchische situatie blijft.

4. door Froukje, 17 september 2008, 17:26

Het opstaan is een ritueel dat in dit geval symbool staat voor het erkennen van de rechtbank. Dus een Milosovic zal niet hebben opgestaan voor de internationale rechtbank in Scheveningen. Als journalist heb je geen rol dus het maakt niet uit of je opstaat of niet. Maar als advocaat speel je wel een rol. Of je de rechtbank erkent of niet heeft dan wel invloed op het verloop van de zaak.

5. door B. de Wit, 18 september 2008, 15:48

Opmerkelijk, die weerstand tegen een ongeschreven regel, zoals antropoloog Froukje opmerkt bijna het laatste ritueel dat nog over is in de rechtszaal. Journalist Bodes debiteert een drogreden. Heel sneu als je zo weinig verbeeldingskracht hebt dat je de symbolische aspecten van het recht niet snapt. En heer Spinhof, de rechtsstaat is niet hetzelfde als de samenleving of de gemeenschap hoor. In de rechtsstaat worden individuele burgers door wetten beschermd tegen de almacht van de staat.
(Ik maak mij wel eens zorgen als journalisten er zo weinig van begrijpen en reageren als kleine jongetjes.)

6. door Gé Ansems, 18 september 2008, 15:56

In theaterzalen, beste collega Spinhof, komt het dikwijls voor dat het publiek na afloop van een voorstelling opstaat en applaudisseert om hulde te brengen aan de spelers. Dat is niet bij wet geregeld en het staat ook niet aangegeven op je toegangskaartje. De spelers op hun beurt buigen voor het publiek om de ovatie in ontvangst te nemen. Een louter ritueel. Als de koningin ergens op bezoek komt is het de gewoonte ritueel dat het volk bij haar binnenkomst opstaat. De Staten Generaal doet dat ook als de vorstin op Prinsjesdag de Ridderzaal binnengaat. Zelfs overtuigde republikeinen staan op. De stelling dat alle burgers in de samenleving de rechtstaat vormen gaat wel erg kort door de bocht. De stelling gaat uit van het feit dat in een democratie het volk zichzelf regeert. Omdat het echter in de praktijk onmogelijk is om volksvergaderingen te houden met 16 miljoen mensen, hebben wij in dit land gekozen voor een systeem van volksvertegenwoordiging. Als het goed is vertegenwoordigen zij de burgers. Dat heet delegeren. Zonder te delegeren kan een maatschappij niet functioneren. Dat geldt ook voor de rechterlijke macht. Een rechter is een vertegenwoordiger van die macht in zijn rechtzaal. Als we voor hem opstaan, doen we dat niet uit eerbied voor hem maar voor het instituut dat hij vertegenwoordigt. Met het opstaan geven we aan dat we erkennen dat hij de bevoegdheid heeft om recht te spreken. Op dat moment is hij geen gewone burger maar rechter in functie. Via de democratie maken we de rechtstaat mogelijk. Als we respect hebben voor de rechtstaat hebben we dus eigenlijk respect voor onze eigen beslissingen, dus zelfrespect. Wat is daar op tegen? En ach rituelen, zijn geven toch ook kleur aan de maatschappij. Een samenleving waarin alles louter bij wet is geregeld is onleefbaar. 

Dat hebben we ook gedaan met de rechterlijke macht. Een rechter ver

7. door Herman Spinhof, 18 september 2008, 16:22

Uiteraard zijn er vele rituelen die in diverse sociale kringen gangbaar zijn en in stand worden gehouden. Dat ‘zonder rituelen de maatschappij niet bestaat’, is de boel op zijn kop zetten. Er zijn hooguit weinig samenlevingen zonder rituele gebruiken. Maar het zijn wel door mensen zelf uitgevonden en vervolgens in stand gehouden gebruiken. Rituelen waar je vraagtekens bij kan plaatsen of waar je tegen verzetten kan. In deze discussie stelt Arthur Maandag terecht - in mijn ogen - dat opstaan in de rechtbank een achterhaald gebruik is. En waar je - en dat is het tweede punt in zijn verhaal - als journalist niet aan gehouden bent om daaraan deel te nemen, omdat je geen rol hebt in een rechtbankzitting en zelfs daarbuiten staat.
Ik vind het ritueel zelf achterhaald,omdat het zo verbonden is met rituelen in religieuze kringen (opstaan, zitten, knielen in kerken etc.). Het is bijna lachwekkend, althans zo werkt het bij mij. Gelukkig hebben rechters geen pruiken meer op, zoals in vele buitenlanden. Met een zelfde soort afgrijzen, hoorde ik dinsdag dat de troonrede weer wordt afgesloten met een half soort bede tot god. Walgelijk!

8. door B. Vuijk, 18 september 2008, 22:48

Opstaan voor rechters: sommigen vragen daar niet eens meer om. De bestuursrechter in Alkmaar zit er bijvoorbeeld meestal al als partijen binnenkomen en het eerste wat die zegt is ‘gaat u zitten’. Maar hoe hoger de rechter en hoe ouder het gerechtsgebouw, zo lijkt het, hoe belangrijker deze kennelijk ingeslopen traditie wordt. Ik doe er soms aan mee, soms niet. Bij de installatie van een gemeenteraad gaat ook altijd iedereen staan. Ik meestal niet. Want ik hoor er niet bij, ik ben een toeschouwer.

Maar als er een minuut stilte of zoiets wordt verlangd, doe je daar natuurlijk wel aan mee. Ik wil maar zeggen, dat ik alleen opsta als mijn objectieve mantel dat toelaat en als ik me er zelf goed bij voel. Dus soms wel, soms niet.

9. door Ernst Faith de Jager, 19 september 2008, 06:28

het lijkt er op dat Ge en Foukje meer realiteitszin hebben dan heel wat zogenaamde “denkers”. Opstaan voor de rechter, voor een gast, voor een hoofd van de school, voor een vriend of vriendin en voor zovele anderen, heeft te maken met gewoon normaal fatsoen en een blijk van respect. Ik sta ook op als Arthur Maandag binnenkomt en geef hem een hand. Het staat nergens, maar zeker weten dat ook hij dat als plezierig ervaart. Wanneer ik zou blijven zitten en hem volstrekt zou negeren zou hij zich waarschijnlijk diep ongelukkig voelen. Arthur geeft aan geen bal te begrijpen van gewone omgangsnormen komende uit een gevoel van normaal fatsoen. Het zich laten kenmerken als “de” Arthur Maandag die niet opstaat voor de rechter, niet opstaat voor een gast in zijn huis of in zijn kantoor (en DAAR doet hij het wel overigens !!!!) laat alleen maar duidelijk zien dat hij zich boven anderen verheven voelt. En ook, dat hij meewerkt aan of wellicht medegrondlegger is van een steeds meer verloederende maatschappij.

REGELS en RITUELEN horen nu eenmaal in een maatschappij, zelfs op straat, zelfs in gangs en zelfs in de onderwereld. Ook Herman Spinhof geeft aan niets meer te begrijpen van een normale samenleving. Maar wellicht geeft hij aan dat we Herman dus gewoonweg geen repsect meer moeten betonen. Vrijwillig, zonder wettelijk kader maar vanwege een gewoon burgerlijk fatsoen. Erg he, normaal doen. Tja dan val je dus niet meer zo erg op en DAT is dus waar Arthur en Herman zo van houden; opvallen door onbehoorlijk gedrag en het volkomen negeren van zelfs simpele en basale gedragsregels. Al dan niet vastgelegd in wettelijke kaders. “Er zijn vele momenten op de dag waarop ik medeburgers tref in theaterzalen, cafés, sportzalen waar ik niemand zie opstaan als ik binnenkom”...... schrijft Herman. Wat ongelooflijk zielig toch. Wel IK tref vele mensen in bijvoorbeeld theaterzalen, cafés en sportzalen….. steeds weer voel ik me gezegend te mogen ervaren dat mijn dierbare vrienden en andere medeburgers even opstaan om me te begroeten, zoals ook ik doe als er anderen binnenkomen. Snap je nu waarom de journalistiek zichzelf afschiet? Door onder ander het soort berichtgeving als waar nu op gereageerd wordt. Ga vooral door met het op deze wijze ontregelen van de rechtstaat en normaal fatsoen beste Arthur, Herman en vele omhoog gevallen journalisten.

10. door Froukje (antropologe), 22 september 2008, 18:12

In een van de reacties hieronder wordt de kerk aangehaald. Dat je opstaat en weer zit doet denken aan de kerk. De kerk was in dit deel vd wereld inderdaad een instituut dat alle rituelen regelde. Dus huwelijken, begrafenissen etc. Nu er een ontkerkelijking is, moeten we de rituelen wel intact houden. Dus bv Kerstmis wordt gevierd ook door mensen die niet kerkelijk zijn. Begrafenissen en huwelijken kunnen ook zonder kerk. Over de rol van rituelen: je hebt individuele rituelen en rituelen door een bepaalde groep (studentenontgroeningen, vrijdagmiddagborrels, verjaardagvieringen). En je hebt rituelen per land (oranje supporters, koninginnendag) en per deel vd wereld (bureaucratische rituelen). Iets kan een bepaalde rationele inhoud hebben, en los daarvan een rituele vorm. Je kunt dit met zijn allen veranderen. Je kunt nieuwe rituelen bedenken. In 1931 bedankt Coca Cola in een reclame campagne de kerstman (een verbastering van de nederlandse sinterklaas). We kunnen met ons allen besluiten niet meer op de staan voor de rechter, of we doen het wel. Feit is dat het ritueel altijd kan bestaan. De mens is een groepsdier en onze hersenen zitten vreemd in elkaar. Zoals geur een directe invloed heeft op de hersenstam, en niet eerst via de grote hersenen gaat, zoiets doet het ritueel ook. Het ritueel verbindt zich meteen met allerlei emoties en herinneringen. De mens creeert haar eigen wereld. We bouwen huizen, wegen, scholen etc. De tijd duiden we aan met klokken. De waarde vertalen we in een getal: geld. De mens heeft er behoefte aan het gevoel te hebben alles te controleren. Dit onderdrukt de angst voor zaken die we neit onder controle hebben.
—Grappig Voorbeeldje: een antropoloog ging naar een afrikaans dorpje waar in geen jaar regen was gevallen. Als dit zo door zou gaan zou iedereen sterven van de honger omdat de oogst zou mislukken. De bewoners besloten met z’n allen een regendans uit te voeren. Tijdens de dans begon het opeens heel hard te regenen. De antropoloog vroeg aan een vd dansers: zo jullie regendans heeft goed geholpen. De danser lachte luid: je denkt toch niet werkelijk dat alleen omdat wij hier dansen, het gaat regenen? hahaha. Het bleek dat de dorpsbewoners dansten om de onrust en angst voor de toekomst te bedwingen. Het was een uitlaatklep.

11. door achmed ali-jab, 19 januari 2009, 14:43

als ik niet op wil staan voor rechter man, dan doe ik dat niet weetje. dat jullie allemaal zo dom daarover doen.

12. door nelis, 19 januari 2009, 15:01

achmed, blijf lekker boos zitten. hulde aan de bovengenoemde intelligente, geen domme achmed, uitleg. misschien als je de moeite zou nemen het te lezen, leer je er nog iets van.