Nieuwsarchief
Onderwerp: geweld
VTM-journalist Huwé met opzet gedood
woensdag 10 maart 2010
In de chaotische laatste dagen van het Ceausescu-regime van december 1989 deed VTM-journalist Danny Huwé verslag vanuit een buitenwijk in Boekarest. Daar werd Huwé plots beschoten; hij overleed ter plekke. Ook een 15-jarige Roemeense jongen kwam om. Lange tijd werd vermoed dat de Roemeense geheime dienst op Huwé had geschoten, maar uit een reconstructie blijkt nu dat Huwé door grenswachtsoldaten is beschoten. Huwés ploeg filmde bij het militaire hoofdwartier van de Grenswacht. Uit nu vrijgegeven logboeken blijkt dat de militaire leiding wist dat er journalisten aan het werk waren. Een kolonel Petre Teaca gaf bevel om “het vuur te openen op de terroristen voor het gebouw”, ontdekte een Roemeense organisatie die de nadagen van de communistische dictatuur onderzoekt. Teaca ging in 1995 met pensioen. Meer bij De Morgen
Aanslag op Zweedse cartoonist verijdeld
dinsdag 9 maart 2010
De Ierse politie heeft volgens de BBC vier mannen en drie vrouwen gearresteerd die verdacht worden van moordplannen op een Zweedse cartoonist. Lars Vilks had - in 2007 - in dagblad Nerikes Allehanda de profeet Mohammed afgebeeld met het lichaam van een hond. Daarop werd door Al Qaïda een bedrag van 100.000 dollar uitgeloofd voor wie Vilks zou doden. Nadere details over de arrestaties ontbreken, maar Nerikes Allehanda meldt dat kort na het verschijnen van de cartoon Vilks vaker doodsbedreigingen heeft ontvangen.
NOS-cameraploeg aangevallen in Brussel
donderdag 11 februari 2010
Een NOS-cameraploeg is in een buitenwijk van Brussel aangevallen door een groep jongeren, meldt De Standaard. De NOS filmde in de Achterlechtse wijk Kuregem de arrestatie van een zakkenroller, toen jongeren uit de buurt zich tegen de cameraploeg keerden. De NOS volgde het Brusselse SP.A-gemeenteraadslid Fouad Ahidar, juist in het kader van eerdere incidenten in de wijk. Na tussenkomst van Ahidar maakte de ploeg zit uit de voeten. Niemand raakte gewond en ook het materiaal bleef volgens De Standaard ‘grotendeels’ in tact. De NVJ heeft vorig jaar een overzicht van geweldsdelicten tegen journalisten gemaakt
Rusland: journalist dood na mishandeling
donderdag 21 januari 2010
In Rusland in een journalist na ernstige mishandeling door een politieman overleden. De journalist lag na de mishandeling twee weken in coma. Konstantin Popov (47) zou na openbare dronkenschap naar het politiebureau van de Siberische stad Tomsk zijn overgebracht ter ontnuchtering. Daar werd hij door een agent in elkaar geslagen en in zijn kruis geschoten, meldt Popovs hoofdredacteur Joelia Ivanova. De agent is aangeklaagd voor doodslag en machtsmisbruik. Hoewel er in Rusland met regelmaat journalisten om hun werk worden vermoord (16 sinds 2000, red.) denkt zelfs Ivanova niet dat hier politieke motieven meespeelden. “Dit kan iedereen overkomen’, zegt ze in de Volkskrant. “Het maakt tegenwoordig niet meer uit wie je bent.”
Held Jasper is mediajacht zat
dinsdag 29 december 2009
Vrijgezel Jasper Schuringa heeft het helemaal gehad met de media-aandacht voor hem na zijn heldhaftig optreden tijdens een aanslag boven Detroit. “Hij verbleef eerst bij een vriendin in Miami, maar is vanwege de stoet reportagewagens voor haar deur ondergedoken op een geheim adres”, tekent Het Parool op uit de mond van vriend Chris van Amersfoort. “Schuringa was op eerste kerstdag, na drukke werkzaamheden voor zijn videoproductiebedrijf Go with the flow, op weg naar Costa Rica, waar zijn zus woont. Maar van zijn plan, chillen en surfen, komt waarschijnlijk niets terecht. ”Er wordt op hem gejaagd door de media. Er verschijnen verhalen dat hij geld vraagt voor zijn verhaal. Allemaal niets van waar,” aldus Van Amersfoort. Ook Van Amersfoort heeft enkele ‘zeer onvriendelijke’ vertegenwoordigers van de Amerikaanse media aan de lijn gehad. ”Als ik het telefoonnummer van Jasper niet gaf, zou ik het wel merken.”
Doodstraf dreigt voor weblogger
dinsdag 15 december 2009
In Vietnam dreigt voor blogger en activist Nguyễn Tiến Trung, die al bijna een half jaar gevangen zit, mogelijk de doodstraf. Trung moet later deze maand voor de rechtbank verschijnen, waar hem ‘activiteiten ter omverwerping van de regering’ ten laste wordt gelegd. Trung studeerde in Frankrijk aan het Nationale Instituut voor Toegepaste Wetenschappen (INSA) en schreef pro-democratische artikelen. Zijn arrestatie volgde op een open brief aan de regering met suggesties voor onderwijshervorming. Van een oproep tot geweld is volgens persvrijheidsorganisatie Reporters sans Frontières (RSF) nooit sprake gweest. “Trung is een pacifist die de Vietnamese staat nooit in gevaar heeft gebracht. Hij heeft enkel zijn recht op vrije meningsuiting benut, iets dat hij in Frankrijk heeft geleerd”, aldus RSF. Omdat volgens de RSF vergetelheid de grootste bedreiging van gevangenen is, werd een actiesite gelanceerd: Free Nguyễn Tiến Trung
Vermist-redacteur bedreigd in Egypte
vrijdag 11 december 2009
Pim Faber, eindredacteur van het Tros-programma Vermist, is tijdens de opnamen voor een kerstspecial in Egypte in gijzeling genomen, bedreigd en uiteindelijk door de politie vastgezet. Voor de kerstspecial van het opsporingsprogramma probeerde de redactie vijf moeders te herenigen met hun ontvoerde kinderen. Een van die zoektochten leidde naar Egypte waar Pim Faber in contact trachtte te komen met de meisjes Nancy en Kamillia. Faber ging samen met de moeder van de twee meisjes op bezoek bij de vader en trof een woedende schoonfamilie tegenover zich. Hij werd urenlang vastgehouden en met de dood bedreigd. Volgens Faber werd hem toegebeten dat ze hem “in stukken gingen hakken.” Vermist-presentator Jaap Jongbloed, eveneens in Egypte, waarschuwde terstond de Nederlandse ambassade. Het duurde echter nog uren voordat de lokale politie, en ambassade-personeel, Faber kon ontzetten uit zijn benarde positie.
Mexicaanse radiojournalist thuis vermoord
vrijdag 27 november 2009
In Mexico is eerder deze week het lichaam gevonden van de gelauwerde radiojournalist José Galindo Robles, winnaar van meerdere prijzen in Mexico en Latijns-Amerika. Galindo werd al enige dagen vermist. Zijn lijk werd in zijn woning the Guadalajara aangetroffen, gewikkeld in een deken, zijn handen met elektriciteitssnoer gebonden. Een schedelbreuk is al doodsoorzaak vastgesteld. Galindo is de 57e journalist die sinds 2000 is. Mexico is levensgevaarlijk voor journalisten: het land staat op de 137e plaats in de actuele persvrijheidslijst van Reporters sans Frontières. Vermoed wordt dat Galindo is gedood wegens zijn uitgesproken meningen over mensenrechten en het milieu, maar vooralsnog zijn er geen verdachten aangehouden.
Dodental Filipijnen loopt op
donderdag 26 november 2009
Tijdens de massamoord op een konvooi van journalisten en politici in de Filipijnse provincie Maguindanao zijn volgens de laatste cijfers minstens 21 journalisten vermoord. Er reisden naar schatting 34 journalisten mee, toen ruim honderd gewapende mannen het gezelschap overvielen bij een checkpoint. Het plan was verslag te doen van de kandidaatstelling van Esmael Mangudadatu voor een gouverneurspost. Het is de grootste moordpartij onder journalisten ooit, melden persvrijheidsorganisaties. De moorden lijken vooruit gepland, omdat er al een kuil was gegraven om de lijken in te dumpen. The Guardian heeft een voorlopige lijst van de gedode journalisten: Ian Subang (Dadiangas Times), Leah Dalmacio (Forum), Gina dela Cruz (Today), Marites Cablitas (Today), Joy Duhay (UNTV), Henry Araneta (DZRH), Andy Teodoro (Mindanao Inquirer), Neneng Montaño (RGMA), Bong Reblando (Manila Bulletin), Victor Nuñez (UNTV), Macmac Ariola (UNTV), Jimmy Cabillo (UNTV), Bart Maravilla (Bombo Radyo, Koronadal), Rey Merisco (MindaNews), Bienvenido Lagarte (Sierra News). Het vermoedelijke brein achter de moordpartij heeft zich inmiddels aangegeven, meldt de Volkskrant. Het gaat daarbij om Andal Ampatuan junior, zoon van de huidige gouverneur van de provincie. Ampatuans vader en politiek rivaal van Mangudadatu had zijn zoon graag als nieuwe gouverneur gezien.
Iraakse journalist zwaargewond bij aanslag
woensdag 25 november 2009
In Baghdad is een populaire presentator van satellietstation Al-Diyar zwaargewond geraakt bij een gerichte aanslag. Imad al Ibadi (36) presenteert een wekelijks discussieprogramma rond de Iraakse politiek en het nieuws. Abadi werd door onbekenden in zijn nek en hoofd geschoten. Hij ligt in het ziekenhuis; zijn situatie zou ‘kritiek maar stabiel’ zijn. Perswaakhond Reporters sans Frontières (RSF) stelt dat de aanslag een herinnering is dat journalisten in Irak nog altijd een specifiek doelwit zijn. Abadi is een uitgesproken tegenstander van de Amerikaanse inval in Irak en heeft in zijn programma’s corruptie binnen de Iraakse politiek onthuld. Verder toonde Abadi aan dat de Iraakse veiligheidsdienst regelmatig buiten de grondwet opereert. Deze onthullingen zouden hem veel vijanden hebben opgeleverd, aldus de Internationale Federatie van Journalisten (IFJ).
Albanië: journalist bewusteloos geslagen
donderdag 5 november 2009
In Albanië is Mero Baze, presentator van het tv-programma ‘Factor Plus’ en hoofdredacteur van dagblad Tema, in een bar in hoofdstad Tirana ernstig mishandeld. Baze werd door een plaatselijke zakenman en zijn vier bodyguards in elkaar geslagen en bewusteloos achtergelaten. Beza werd naar het ziekenhuis gebracht, waar hij de nacht moest doorbrengen. Zakenman Rezart Taci gaf later een verklaring uit dat hij de vechtpartij wel had gezien, maar niet betrokken was. Zijn oliebedrijf Taci Oil International en ARMO Refining & Marketing werden in Beza’s programma beschuldigd van belastingontduiking en fraude. Premier Sali Berisha heeft de mishandeling veroordeeld en de politie opdracht gegeven de aanvallers te arresteren. Op het moment van schrijven zouden twee verdachten zijn aangehouden.
Mexicaanse misdaadjournalist gewurgd
woensdag 4 november 2009
In Mexico is eerder deze week misdaadverslaggever Bladimir Antuna García vermoord. Getuigen zagen hoe zijn auto werd klemgereden, Antuna uit zijn wagen werd gesleurd en met geweld meegenomen. Niet lang daarna werd hij in de buurt gewurgd teruggevonden. Bij zijn lijk zou een briefje zijn gevonden met een waarschuwing dat Antuna werd vermoord voor zijn artikelen en het feit dat hij als informant voor militairen had gewerkt. Een week eerder had Antuna in het dagblad El Tiempo de Durango geschreven over corruptie binnen het politiedepartement van Durango. Journalistiek werk in Mexico is levensgevaarlijk: volgens statistieken van het Newyorkse Comité ter Bescherming van Journalisten (CPJ) zijn sinds 1992 al 29 journalisten gedood. Zeventien van hen werden gedood als vergelding voor hun werk - zeven journalisten zijn al sinds 2005 spoorloos. Antuna had meerdere doodsbedreigingen ontvangen, aldus zijn collega’s.
Anti-terreurteam mishandelt journalist
dinsdag 27 oktober 2009
Een Bengalese journalist in dienst van het Engelstalige dagblad The New Age is in hoofdstad Dhaka gearresteerd en vervolgens ernstig mishandeld door een speciaal anti-terrorisme-team, het Rapid Action Battalion (RAB). Journalist F.M. Masum ligt in het ziekenhuis, nadat hij door leden van het team in elkaar geslagen was. Een lid van het team die naar verluidt zout in wonden wreef is door de minister van Binnenlandse Zaken uit het elite-team gezet. De regering van Bangladesh betreurt de mishandeling. The New Age heeft regelmatig geschreven over de activiteiten van RAB, die op de randen (en soms daarbuiten) van de wet opereert. RAB heeft een intern onderzoek naar de mishandeling aangekondigd.
El País-journalist bedreigd in Brazilië
dinsdag 27 oktober 2009
Een verslaggever van het Spaanse dagblad El País heeft in een sloppenwijk nabij Rio de Janeiro een paar benauwde uren beleefd. Verslaggever Francho Barón was bezig met een aantal interviews toen hij werd benaderd door een groep gewapende mannen, die hem vroegen wat hij uitspookte. “Als je zo’n journalist bent die over ons schrijft, bereid je dan maar voor”, werd Barón toegevoegd. Hij toonde zijn perskaart, waarna nog enige ophef ontstond over zijn memorecorder, die volgens bendeleden een verborgen camera bevatte. De situatie was erg bedreigend, maar in zijn verslag voor El País schrijft Barón dat daarna duidelijk werd dat ze hem niet zouden doden. “Journalist, hou maar op met bibberen want als we je dood wilden hebben, was dat al gebeurd”, aldus een van de leiders. Baróns notitieblok, mobiele telefoon en videocamera werden gestolen, waarna de verslaggever de wijk moest verlaten.
Guinee weigert journalisten toegang
dinsdag 20 oktober 2009
Het militaire regime in Guinee is begonnen met het actief weigeren van cameraploegen en journalisten die arriveren op het vliegveld van hoofdstad Conakry. Bij een vorige maand bloedig neergeslagen demonstratie tegen het regime vielen in twee dagen honderden doden. Journalisten die het verslag kwamen doen werden met de dood bedreigd en moesten onderduiken. Franse televisieploegen van onder meer nieuwszender France 24 en staatszender France 2 werden op Conakry geweigerd wegens het ontbreken van een visum of ‘een uitnodigingsbrief’. Een journalist van het blad Paris Match werd op vliegveld Conakry teruggestuurd. De autoriteiten in Guinee willen internationale aandacht voor de slachtpartij voorkomen. Desondanks is gisteren de VN-topman Haile Menkerios in Guinee gearriveerd om onderzoek te doen.
RSF: ‘Exodus van Iraanse journalisten’
vrijdag 16 oktober 2009
Secretaris-generaal van de Verenigde Naties Ban Ki-Moon heeft zijn zorg uitgesproken over berichten rond martelingen, arrestaties en geweld door de Iraanse overheid in de nasleep van de omstreden verkiezingen van 12 juni. De Iraanse staatsmedia hebben 7 doden officieel bevestigd, maar volgens andere media zou het om minstens 20 doden en vele gewonden gaan. De Iraanse overheid beperkte vrije nieuwsgaring en blokkeerde meermaals toegang vanuit Iran tot internetdiensten als Twitter. Volgens mediawaakhond Reporters sans Frontièrs (RSF) is een exodus gaande van Iraanse journalisten, in aantallen die sinds de Iraanse revolutie uit 1979 niet zijn geteld. “De gelukkigen redden het naar Europa of de Verenigde Staten, maar ze lopen tijdens hun vlucht gevaar.” RSF roept Europese landen op om Iraanse journalisten ruimhartig asiel te verlenen.
Zorg om ondergedoken journalisten
donderdag 1 oktober 2009
Twee journalisten van de BBC en persbureau Agence France-Presse zijn ondergedoken, nadat ze in Guinee werden bedreigd en geslagen door soldaten. De journalisten Mouctar Bah (AFP) en Amadou Diallo (BBC) deden verslag van het bloedig neerslaan van een vreedzame demonstratie in hoofdstad Conakry. Daarbij vielen in twee dagen honderden doden. Vrienden van Bah en Diallo waarschuwden de journalisten dat ze door soldaten werden gezocht in verband met hun “verraad” door de slachting wereldkundig te maken. De journalisten wachtten niet af en zijn ondergedoken. Er zou daarna geen contact meer met hen zijn geweest. Eerder had Bah aan Reporters sans Frontières (RSF) onthuld hoe soldaten hem en Diallo dwongen bij lijken te knielen. “Die lichamen, daar zeg je niks over. Je hebt niets gezien”, zou hen zijn toegevoegd.
Journalist mishandeld na talkshow
donderdag 17 september 2009
In Oeganda is schrijver, filmmaker en journalist Kalundi Sserumaga op borgtocht vrijgelaten, nadat hij op 11 september door veiligheidsmensen was ontvoerd na een televisie-optreden. In het programma was onder meer gediscussieerd over de oplopende spanningen tussen de regering Museveni en het Koninkrijk van Buganda, een van de vier koninkrijken in Oeganda. Nadat Sserumaga het Wavah Broadcasting Station verliet, waar hij voor een talkshow was geïnterviewd, werd hij door meerdere mannen in een auto gedwongen en met vuisten geslagen. Toen hij zich verweerde, werd hij met vingers in zijn ogen gestoken. Na de mishandeling werd Sserumaga overgedragen aan de politie waar hij vervolgens werd verhoord. Op 15 september kwam hij op borgtocht vrij, met zes aanklachten wegens ophitsing op zak. Het Nederlandstalige ZAM Africa Magazine, waarin Sserumaga een stuk over de staat van het Oegandese theater schreef, heeft bij de autoriteiten protest aangetekend tegen de mishandeling en arrestatie van de journalist.
Hondurees tv-station met gas aangevallen
donderdag 17 september 2009
In Honduras is tv-zender Canal 36 het doelwit geweest van een gasaanval. Op 12 september gooiden onbekenden een explosief bij de lobby naar binnen, waarna meerdere etages vol prikkelend gas kwamen te staan. Directeur Esdras Amado López zegt dat zijn zender door het regime (in juni vond een militaire staatsgreep plaats, red.) wordt gehinderd. Uitzendingen van Canal 36 zijn beperkt tot de hoofdstad Tegucigalpa, nadat eerder de zendmast was vernield. Het is onduidelijk welke uitzendingen van Canal 36 hen doelwit van deze aanslagen maakt.
Australië gaat schietincident onderzoeken
donderdag 10 september 2009
Australië gaat onderzoeken hoe in 1975 bij een actie van het Indonesische leger vijf journalisten omkwamen in Oost-Timor. Twee Australiërs, twee Britten en een Nieuw-Zeelander werden gedood in een vuurgevecht tussen Indonesische militairen en gewapende Oost-Timorezen. De officiële lezing hield het op ongelukkig kruisvuur, maar het lijkt er sterk op dat het vijftal in opdracht van drie hoge Indonesische officieren zijn geëxecuteerd. Hun verkoolde lijken werden bij de plaats Balibo gevonden - tevens de titel van een film over de gebeurtenissen, die vorige maand in première is gegaan. Aanleiding voor de vermeende moordpartij zou het risico zijn dat journalist Brian Peters (die voor de Australische televisie werkte) zou onthullen dat Indonesië bij de aanval op Oost-Timor betrokken was. Australië heeft aangekondigd de Indonesische oud-militairen te zullen vervolgen, als kan worden aangetoond dat de vijf journalisten zijn geliquideerd. Dat zou een oorlogsmisdaad zijn, aldus de rechter-commissaris.
Omgekomen Afghaanse tolk was geliefd
donderdag 10 september 2009
Bij de bevrijdingsactie van de Britse journalist Stephen Farrell zijn in totaal vijf doden gevallen: een Britse soldaat, een Talibanstrijder, twee Afghaanse burgers en Farrells tolk, Sultan Munadi. Bij Reporters sans Frontières (RSF) halen collega’s en vrienden herinneringen aan Munadi op. Uitvoerend hoofdredacteur Bill Keller van de New York Times, de krant waarvoor Farrell werkt, zegt uitgelaten te zijn dat Steve vrij is “maar diep bedroefd dat voor zijn vrijheid zo’n hoge prijs is betaald”. Munadi, de vierde Afghaanse journalist die omkomt sinds 2001, wordt geprezen om zijn menselijkheid en professionaliteit. Schrijnend is dat Munadi vorige week nog voor de New York Times zijn liefde voor Afghanistan beschreef.
Russische journalist in elkaar geslagen
donderdag 10 september 2009
In het zuiden van Siberië is online journalist Mikhail Afanasyef door onbekende mannen ernstig mishandeld. Twee mannen sloegen Afanasyef gistermiddag in elkaar, meldt het Comité ter Bescherming van Journalisten (CPJ) in een bericht. De verslaggever liep hoofdwonden en een gebroken kaak op. Het is nog onduidelijk of de molestatie met zijn journalistieke werk te maken heeft. Het ging niet om een beroving: Afanasyefs bezittingen bleven ongemoeid. Ook hoorde de journalist een van de twee mannen zeggen “Is dit hem? Is dit hem echt?” Afanasyef werd voor zijn verwondingen in een plaatselijk ziekenhuis behandeld.
Docu Storimans zonder reclame
maandag 10 augustus 2009
De documentaire die RTL woensdag, op de sterfdag van Stan Storimans, uitzendt over de toedracht rond zijn dood wordt niet onderbroken door reclame. Dat laat de zender weten. De documentaire, die om 22.55 uur begint (de uitzendtijd is gewijzigd), is gemaakt door RTL Nieuws verslaggever Jeroen Akkermans. Hij raakte zelf bij de aanslag in de Georgische stad Gori gewond. Akkermans sprak met Russen in Moskou, er werden vragen gesteld aan de Russische president Medvedev en er is gesproken met minister Maxime Verhagen van Buitenlandse Zaken. De documentaire bevat ook beelden van beveiligingscamera’s van banken op dat plein. Meer bij De Journalist.
‘Servische media schuldig in oorlog’
maandag 27 juli 2009
De Servische media hebben met leugens en hetzes een belangrijke rol gespeeld in het aanjagen van haatgevoelens en onvoorwaardelijke steun aan de Balkanoorlog. De berichtgeving leidde tot vrijwel unanieme steun voor de veroveringspolitiek van Slobodan Milosevic. Wie vragen stelde, werd als verrader weggezet. Dat concludeert de Franse media-expert Renaud de La Brosse, die in opdracht van het VN-Tribunaal te Den Haag ruim 20.000 Servische nieuwsartikelen heeft doorgenomen. De onafhankelijke journalistenbond ‘Nuns’ heeft twee voormalige overheidskranten aangeklaagd voor de propaganda. ‘Politika’ en ‘Vecernje Novosti’ zijn inmiddels geprivatiseerd maar zullen zich voor de berichtgeving van 18 jaar geleden moeten verantwoorden, meldt Tages-Anzeiger. Ook de staatszender RTS speelde een kwalijke rol, met het verspreiden van ronduit leugenachtige berichten, aldus Nuns. Zo zouden moslimstrijders Servische kinderen tijdens het beleg van Sarajevo in de leeuwenkuil van de plaatselijke dierentuin hebben gegooid. De aangeklaagde kranten boden verder een podium aan een keur van zelfbenoemde historici, chauvinistische schrijvers en ‘eenvoudige lezers’, aldus een zwartboek dat Nuns samenstelde.
Rusland: mishandelde journalist overleden
dinsdag 30 juni 2009
De in april zwaar mishandelde Russische journalist Wyasjeslav Jarosjenko, hoofdredacteur van het dagblad Korruptsiya i Prestupnost, is aan de gevolgen van zijn verwondingen overleden. Jarosjenko was met ernstige hoofdwonden gevonden bij de ingang van zijn appartement. Hij lag vijf dagen in coma en onderging diverse operaties. De laatste dagen verslechterde zijn situatie plots: een nieuwe operatie volgde, maar de journalist viel opnieuw in een coma en overleed. Zijn krant schrijft met regelmaat over corruptie en had in de dagen voor de molestatie bericht over corruptie in het zogeheten Rostov-district. Adjunct-hoofdredacteur Sergei Sleptsov zegt dat hij geen moment twijfelt wie achter Jarosjenko’s dood zit: ” Van onze acht pagina’s waren er zeven gewijd aan corruptie binnen het politiedepartement van Rostov.” Rusland is het derde meest gevaarlijke land in de wereld voor journalisten, becijferde het Comité ter Bescherming van Journalisten. De meeste moordaanslagen op journalisten blijven onopgehelderd.
