Nederlandse Vereniging
van Journalisten

De Journalist / Genootschap /FreelancersAdvies / Mediadebat / de Fotojournalist.nl / Zoek Een Freelancer / Perskaarten

Nieuwsoverzicht
Nieuwsarchief
Adres, contact
Secties: zie rechts

 Over de NVJ 
Algemeen
Cao's / Statuten
Individuele hulp
Internationaal
Lidmaatschap
Onderdelen
Perskaarten
Secretariaat
Stemlokaal
WieIsWie bij de NVJ

Contributievoordeel
NVJ-verzekeringen

Extern:
NVJ-archief (IISG)

 Thema
C2000

November 2004

Een journalistieke structuur voor de publieke omroep;

Een discussiestuk van de NVJ

Het is hoog tijd voor een journalistieke structuur bij de publieke omroep. De NVJ pleit voor: onafhankelijkheid en inspraak, duidelijke eindverantwoordelijkheid per net, het bundelen van krachten per net en voor een indirectere rol voor de omroepen.

Dit pleidooi is niet helemaal nieuw. De de NVJ constateerde in 1995 al dat de omroepen zich moesten herstructureren in het adviesrapport “Hoe is de stand, Mieke?”

Veel van de aanbevelingen van destijds zijn nog altijd actueel.

Anders dan in 1995 wordt de noodzaak tot aanpassing van het omroepbestel nu breed gevoeld, zowel in Hilversum als in Den Haag.

Aan de vooravond van een brede discussie tussen omroepdirecties en programmamakers en de politieke besluitvorming in Den Haag wil de NVJ als beroepsvereniging van programmamakers graag haar bijdrage leveren.

Naast de nog immer actuele beleidsnotitie uit 1995 gebruiken wij hiervoor de resultaten van een omroepbrede enquête onder onze leden, die wij in september 2003 hielden.

De NVJ laat de discussie over aantallen netten en zenders, wel of geen voetbal en amusement graag over aan anderen, of beter gezegd, aan de te benoemen hoofdredacteuren van de zenders en netten.

Wel willen we enige bouwstenen aandragen voor een nieuwe structuur voor de omroep.

We benaderen dit thema vanuit het perspectief van de makers, met als groot voordeel het ontbreken van een verborgen agenda.

Anders dan omroepbestuurders, die vechten voor hun eigen voortbestaan hebben de makers als belangrijkste doel het scheppen van een werkomgeving waarin kwalitatief goede programma’s op de beste en meest efficiënte wijze tot stand komen.

De NVJ verzet zich tegen scenario’s waarbij de publieke omroep in de toekomst nog slechts een marginale, aanvullende rol zou hebben.

Verdere bezuinigingen op het omroepbudget zijn daarom fataal voor het overeind houden van een kwalitatief onderscheidende programmering.

De vraag lijkt eenvoudig: hoe maak je op de meest efficiënte wijze kwalitatief goede en onderscheidende programma’s, die een beeld geven van de verschillende in ons land aanwezige geledingen en waarmee je diezelfde geledingen ook bereikt?

Waarom de huidige structuur niet werkt:

De publieke omroep opereert in een journalistiek-culturele omgeving vaak als een volstrekt a-journalistieke en a-culturele organisatie. Bij veel omroepen prevaleert niet de onafhankelijkheid, maar de profileringsdrang van de vereniging en het zakelijk belang van hun directie. (sponsoring)

Daar doorheen lopen de kijk- en luisterdoelstellingen van de zender/netcoördinatoren en RvB.  

Tenslotte zijn de beslislijnen tussen omroepdirecties en netcoördinatoren onduidelijk.

Er wordt vaak naar elkaar gewezen als programma-ideeën sneuvelen of in een donker hoekje van de programmering terecht komen.

Dat is geen gezond klimaat voor makers die primair werken aan een creatief of journalistiek proces.

Een scherp profiel en een gezond bereik zijn lovenswaardige doelstellingen, maar dienen in onze optiek een passende plaats te krijgen in het geheel. De huidige structuur voldoet hiervoor niet.

Welke veranderingen zijn nodig?

1.      Onafhankelijkheid en inspraak: Journalistieke en creatieve onafhankelijkheid, gegarandeerd in een behoorlijk statuut;

Het maken van programma’s is een journalistiek / creatief proces, waarbij het van levensbelang is dat omroepdirecties, besturen en commerciële krachten op afstand blijven. Het afwegingsproces wat wel of niet uitzendwaardig is, moet gebeuren op grond van journalistieke en creatieve wetten, waarbij de mening van programmamakers cruciaal is en benut moet worden.

Een ander belangrijk onderdeel in deze statuten is de zeggenschap van de makers binnen de redactie. Zij moeten kunnen meepraten over het programmabudget, bijdragen van derden, de koers van het net /programma’s en de keuze van de verantwoordelijk hoofd/eindredacteur.

Deze statuten dienen te worden geformuleerd op net- ,én programmaniveau.

Dit beslissingsproces dient te worden vastgelegd in een goed redactiestatuut, waarin op voorhand wordt vastgelegd hoe wordt omgegaan met de belangen van derden en hoe onafhankelijkheid t.o.v. deze derden kan worden gegarandeerd.

2.      Duidelijke eindverantwoordelijkheid per net: Eén journalistieke eindverantwoordelijke (hoofdredacteur) wordt benoemd per net of zender, die in direct contact staat met nieuws/actua-redactie en de bij die zender passende profiel-redacties.

De hoofdredacteur wordt benoemd door een netbestuur, waarbij de redacties via een centrale redactieraad inspraak hebben. De zeggenschap van de hoofdredacteur, het profiel van het net/ de zender, en de medezeggenschap wordt beschreven in een netstatuut. De hoofdredacteur is slechts indirect verantwoording verschuldigd aan omroepen, deelnemend in een programmaraad, die wordt ingesteld per net.

3        Bundelen van krachten per net: Het bundelen van bestaande capaciteiten en talent, zodat de ambitie om onderscheidende programma’s te (blijven) maken, kan worden gerealiseerd.

Dat betekent dat bij niet-identiteitsgevoelige programma-onderdelen (actualiteiten binnen net of zender) samengewerkt wordt in redacties en dat er voldoende ruimte komt cq. blijft voor identiteitsgevoelige programma’s, specialismen en experimenten.

-          Eén redactie per net/zender verzorgt nieuws/actua, één centrale inkoop van externe producties per net. Eén infrastructuur per net.

-          Efficiency-besparingen dienen geïnvesteerd te worden in de redacties

-          Uitwerken identiteitsgevoelige programma’s / specialismen door deelredacties of omroepen

-          Meer samenwerking met de regionale omroepen (zie punt 4!)

4        Omroepen gaan op in een groter geheel: De rol van de omroepen verandert in deze structuur. Door middel van fusies op netniveau gaan de werkorganisaties van de omroepen op in een groter geheel, doch wel per net of zender georganiseerd en aangestuurd. Omroepen kunnen via programmaraden invloed uitoefenen op de profielen van die zenders. Ze kunnen dus als verenigingen blijven voortbestaan, gefinancierd door ledencontributies doch de overheidsmiddelen gaan niet langer naar de verenigingen, maar naar de nieuw te vormen zenderorganisaties. De programmamakers komen dus in dienst van de zenderorganisaties.

5        Volwaardige rol voor regionale omroep binnen publieke bestel: Regionale omroepen verdienen voor wat betreft financiering en programmering een volwaardige rol als publieke zenders. De NVJ pleit voor een landelijke financiering onder toezicht van het commissariaat vd Media en voor een betere samenwerking met de landelijke omroep waar dit met behoud van ieders onafhankelijkheid de efficiency en nieuwsvoorziening ten goede komt. Tenslotte pleit de NVJ voor een nieuwe taak voor de regionale omroepen om op professioneel niveau lokaal niveau nader te verfijnen (ook voor deze nieuwe taak dient financiering te worden vrijgemaakt)

De basis voor onze aanbevelingen komt uit een omroepbrede enquête en gesprekken met onze leden.  Toch zien wij dit stuk graag nog als een discussienota.

Namens de secties landelijke en regionale omroep NVJ

Thomas Bruning, secretaris omroepzaken NVJ  tbruning@nvj.nl  020 6766771 / 06-20495245