Nederlandse Vereniging
van Journalisten

De Journalist / Genootschap /FreelancersAdvies / Mediadebat / de Fotojournalist.nl / Zoek Een Freelancer / Perskaarten

Nieuwsoverzicht
Nieuwsarchief
Adres, contact
Secties: zie rechts

 Over de NVJ 
Algemeen
Cao's / Statuten
Individuele hulp
Internationaal
Lidmaatschap
Onderdelen
Perskaarten
Secretariaat
Stemlokaal
WieIsWie bij de NVJ

Contributievoordeel
NVJ-verzekeringen

Extern:
NVJ-archief (IISG)

 Thema
C2000

Redactiestatuten

Terug naar Keuzepagina

Modelredactiestatuut voor Vaktijdschriften

1. Inleiding

1.1 Dit statuut bevat regels met betrekking tot de aard van de verhouding tussen:
a. Uitgevers, hoofdredacteuren en redacteuren
b. Hoofdredacteuren en de onder hen ressorterende redacteuren(*)

1.2. De in 1.1. genoemde partijen zijn van oordeel dat naast arbeidsrechtelijke en arbeidsvoorwaardelijke aspecten teven een aantal zeggenschapsaspecten van het uitgeven van vaktijdschriften geregeld moet worden, meer in het bijzonder met betrekking tot een aantal zaken waarmee vaktijdschriftjournalisten direct of indirect te maken hebben. Partijen beogen met een statuut drie hoofddoelstellingen:
- bescherming van de journalistieke identiteit en onafhankelijkheid;
- medezeggenschap van de redacties in het beleid, in belangrijke benoemingen en in het beleid van de hoofdredacteur;
- bescherming tegen (het identiteitsverlies door) fusies, opheffing of overname, derhalve medezeggenschap bij beslissingen daaromtrent.

2. Het vaktijdschrift (*) en zijn functie

2.1.a Het vaktijdschrift onderscheidt zich van industriële en culturele producten
- doordat het mede gestalte geeft aan het in Nederland geldende grondrecht van vrijheid van meningsuiting, informatieverwerking, -vermenigvuldiging, en -verstrekking, zoals vastgelegd in onder meer artikel 7 van de Grondwet en artikel 10 van het Verdrag van Rome.
- Doordat het als massacommunicatiemiddel geheel onafhankelijk van vorenbedoelde eigen informatie tevens medium is voor het tegen betaling overbrengen van mededelingen (advertenties) van particulieren, bedrijfsleven en overheden aan haar publiek.

2.1.b. Het vaktijdschrift heeft, doordat het als massacommunicatiemiddel voldoet aan de behoefte aan informatie van de lezers, met andere industriële producten gemeen dat het mede afhankelijk is van de behoeften van het lezerspubliek en voorts van een situatie waarbij de inkomsten verbonden aan het uitgeven van de product minstens de
daaraan verbonden kosten blijvend dekken.

2.1.c Het vervult, door de specifieke wijze van informatie- overdracht in woord en in beeld de publieke functie van communicatiemiddel en maakt aldus het functioneren van de democratie mede mogelijk.

2.2 De behoefte aan deze informatie ontstaat onder meer doordat de maatschappij aan zeer snelle ontwikkelingen onderhevig is. De individuele mens loopt in dit proces steeds grotere risico's van disfunctioneren. Hij zal zich daarom moeten blijven oriënteren om bij te blijven. Het vaktijdschrift voorziet in deze behoefte aan oriëntatie en bijblijven. Het fungeert als nieuwsbron en als opinievormer, als intermediair bij de éducation permanente en tevens als initiator en stimulator.

3. Doel en structuur van de uitgeversmaatschappij

3.1 Het vervaardigen, exploiteren en verspreiden van informatie- en communicatiemedia die tegemoet komen aan de behoefte van beoefenaren van beroepen en bezigheden.

3.2 Deze activiteiten zijn ondergebracht in uitgeefgroepen, tenzij anders bepaald.

3.3 Aan het hoofd van een uitgeefgroep staat de uitgever(*). Deze is verantwoordelijk voor de huidige en toekomstige exploitatie van markten en daarmee voor het rendement van de in de uitgeefgroep ondergebrachte projecten. Deze verantwoordelijkheid is hem door de directie (*) gedelegeerd.

3.4 De verantwoordelijkheid voor de redactionele inhoud van de vaktijdschriften, c.q. andere vormen van informatieoverdracht, is toevertrouwd aan de hoofdredacteur.

4. Redactionele verantwoordelijkheid

4.1.a De hoofdredacteur voert zijn organiserende, informatievertrekkende en opiniërende taak uit binnen het kader van de redactionele formule (*), als onderdeel van het uitgave concept (*); bij zijn taakuitoefening ondervindt hij geen belemmering van enige rechtstreekse beïnvloeding of enig ingrijpen door wie dan ook, anders dan in dit statuut geregeld.

4.1.b In alle gevallen waarin de hoofdredacteur weet of kan vermoeden dat redactionele beslissingen invloed kunnen hebben op de algemene bedrijfsvoering, pleegt hij vooraf overleg met de uitgever / directie.

4.2 De hoofdredacteur heeft als taak de totstandkoming van de redactionele inhoud; hij heeft de eindverantwoordelijkheid van de grafische vorm van het vaktijdschrift.

4.3 De hoofdredacteur heeft leiding aan de redacteuren en regelt de redactionele productie.

4.4.a Tussen uitgever en hoofdredacteur bestaat overeenstemming aangaande de redactionele formule evenals de daarvoor minimale benodigde middelen, als onderdeel van het uitgave concept.

4.4.b Alle elementen van de redactionele formule als onderdeel van het uitgave concept dienen schriftelijk te worden vastgelegd. Deze vastlegging dient ter inzage te liggen voor alle redacteuren, alsmede van de vormgevers en fotografen die aan het betreffende blad meewerken, althans voor zover zij in dienst zijn van de uitgeversmaatschappij.

4.4.c De hoofdredacteur is tegenover de uitgever verantwoordelijk voor het handhaven van de uitgangspunten vastgelegd in de redactionele formule en voor de realisering ervan.

4.4.d Enerzijds toetst de hoofdredacteur de redactionele formule voortdurend aan de informatie behoefte in het marktgebied, anderzijds heeft hij de taak na te gaan of de inhoud van het tijdschrift met de redactionele formule overeenstemt. 

Voor zoverver ten behoeve van de toetsing van de redactionele formule onderzoek moet worden verricht, kan de uitgever daartoe opdracht geven aan interne of externe onderzoekers, zulks na overleg met de hoofdredacteur.

5. De redactie en haar organen

5.1 Er is een redactievergadering (*), die het orgaan van algemeen overleg is tussen de hoofdredacteur en de onder hem ressorterende redacteuren.
De redactievergadering omvat al die journalisten die zijn aangesteld en ingeschaald op grond van de CAO voor Vaktijdschriftjournalisten.

5.2 De hoofdredacteur is voorzitter van de redactievergadering, behoudens zijn vrijwillige afstand van dit recht. In dat geval wordt door de redactievergadering een voorzitter gekozen uit haar leden.
5.3 Het bijeenkomen van de redactievergadering geschiedt periodiek. De frequentie van het bijeenkomen wordt in onderling overleg bepaald en van elke redactievergadering worden er notulen gemaakt. Op verzoek van een redactielid kan een bijzondere bijeenkomst van de redactievergadering worden gehouden.

5.4 De hoofdredacteur voert binnen het kader van de redactionele formule het redactionele beleid in goed overleg met de redactievergadering.

5.5 In alle gevallen, waarin de hoofdredacteur weet of kan vermoeden, dat voorgenomen beslissingen van uitgever en /of directie op het niet-redactionele vlak rechtstreeks of zijdelings invloed kunnen hebben op het beleid ten aanzien van de redactievoering, deelt hij dit vooraf aan de redactievergadering mee, tenzij zwaarwegende omstandigheden naar het oordeel van de uitgever zich daartegen verzetten.

5.6 De hoofdredacteur bespreekt periodiek me de redactievergadering het financiële beeld van het vaktijdschrift. Deze gegevens dienen vertrouwelijk te worden behandeld.

5.7 De redactievergadering kan besluiten uit haar midden een redactieraad (*) te kiezen. Deze redactieraad is het orgaan dat de redactievergadering kan vertegenwoordigen bij het overleg krachtens dit statuut met de hoofdredacteur. De hoofdredacteur is geen lid van de redactieraad.

De redactieraad zal tenminste één maal per jaar mondeling verslag aan de redactievergadering uitbrengen.

Tussentijds doet hij in voorkomende gevallen schriftelijk verslag aan de redactievergadering met in achtneming van hetgeen in het statuut is bepaald over die aangelegenheden waarover slechts na instemming van de redactievergadering een standpunt mag worden ingenomen.

Bij ontstentenis van een redactieraad zal de redactievergadering de rechten en plichten van de redactieraad uitoefenen.

5.8 De leden van de redactievergadering zijn tot geheimhouding verplicht van alle aangelegenheden ten aanzien waarvan met de hoofdredacteur vooraf geheimhouding is overeengekomen. Indien over deze geheimhouding geen overeenstemming wordt bereikt kan dit in de weg staan aan het voldoen aan de plicht tot informeren.

6. Uitgever /directie en (hoofd)redactie

6.1 De bevoegdheid tot wijziging in de redactionele formule en de technische totstandkoming berust bij de uitgever. De uitgever zal in geval van beslissingen terzake de hoofdredacteur vanaf het begin bij de besluitvorming betrekken.

6.2 Bij plannen tot opheffing, verkoop, ruil e.d. van tijdschriften dan wel tot het beginnen van of de aankoop van tijdschriften die een direct raakvlak hebben met bestaande tijdschriften binnen de onderneming, dan wel zich richten op doelgroep(en) van deze tijdschriften, zal zo spoedig mogelijk de betrokken hoofdredacteur bij de besluitvoorbereiding worden betrokken.

6.3 Plannen met betrekking tot verandering van de uitgeefgroep, c.q. -leiding of de organisatiestructuur van de redacties zullen door de uitgever zo spoedig mogelijk met de betrokken hoofdredacteur(en) worden besproken.

6.4 De hoofdredacteur informeert de redactievergadering in een zo vroeg mogelijk stadium inzake de onder artikel 6.1, 6.2 en 6.3 genoemde plannen, zo dat de redactievergadering desgewenst hierover advies kan uitbrengen aan de uitgever. Indien mogelijk zal de informatie op een zodanig tijdstip worden gegeven dat een eventueel advies van invloed kan zijn op de besluitvorming.

7. Financiële middelen

7.1 Het redactiebudget (*) wordt jaarlijks door de uitgever vastgesteld na overleg met de hoofdredacteur, tenzij anders bepaald. Slechts op zwaarwegende gronden kan het budget tussentijds worden bijgesteld.

7.2 De hoofdredacteur is verantwoordelijk voor de besteding en de bewaking van het redactiebudget. Hij ontvangt alle periodieke administratieve gegevens die hij noodzakelijk acht voor deze permanente bewaking. Bij de uitvoering van zijn beleid dient de hoofdredacteur onder meer rekening te houden met het bepaalde omtrent personeelsbeleid en algemene richtlijnen zoals die bij de uitgeversmaatschappij gelden.

7.3 De hoofdredacteur informeert de redactievergadering over de verdeling en de hoogte van de te onderscheiden posten van het redactiebudget, alsmede over wijzigingen in het redactiebudget.

8. Benoeming en ontslag

8.1.a De directie/ uitgeefdirecteur benoemt en ontslaat hoofdredacteuren op voordracht van de uitgever. De directie/ uitgeefdirecteur is gehouden aan deze voordracht tenzij  zwaarwegende omstandigheden zich naar zijn/ haar oordeel daartegen verzetten.  Voorafgaand aan de besluitvorming omtrent benoeming of ontslag van een hoofdredacteur is de uitgever verplicht advies in te winnen bij de redactievergadering.

8.1.b Benoeming en ontslag van redacteuren geschiedt door de directie op voordracht van de uitgever en via een voordracht van de hoofdredacteur. De directie is gehouden aan deze voordracht, tenzij zwaarwegende omstandigheden zich naar haar oordeel daartegen verzetten, dan wel de voordracht strijdig is met het geldende omtrent personeels- en sociaal beleid.

8.1.c In geval van ontslag van een redacteur op journalistieke gronden kan de betrokkene verzoeken het voorgenomen ontslag in de redactievergadering aan de orde te stellen.

8.2 De uitgever zal minimaal eenmaal per jaar voorstellen bij de directie indienen over aanpassing van salarissen en functieveranderingen van (hoofd)redacteuren. Over deze voorstellen zal overeenstemming bestaan tussen hoofdredacteur en uitgeven. Voordat de hoofdredacteur voorstellen ter zake van salarissen bij de uitgever indient, kan hij overleg plegen met de betrokken redacteuren. Voorstellen met betrekking tot functieveranderingen kunnen slechts na overleg met betrokkenen worden ingediend.

9. Regeling meningsverschillen hoofdredacteur/ redacteur

9.1 Indien door de hoofdredacteur of in diens opdracht wijzigingen worden aangebracht in verslagen of artikelen van een redacteur, of een bijdrage niet wordt geplaatst, geschiedt dit na overleg met de betrokken redacteur.

10. Commerciële activiteiten

10.1 De (hoofd)redacteuren nemen ten aanzien van de advertentie-exploitatie en abonnementenwerving een onafhankelijke positie in. Wel wordt van hen verwacht dat zij met inachtneming van de eigen verantwoordelijkheid in goed overleg bijdragen aan een goede exploitatie van het tijdschrift, rekening houdend met het onder artikel 4.1 gestelde.

10.2 Indien uitgever en/of hoofdredacteur vermoeden dat geadverteerde producten of diensten strijdig zijn met de belangen van de abonnees van het tijdschrift of met de wet, zal tussen hen overleg plaatsvinden.

10.3 De hoofdredacteur wordt tijdig op de hoogte gesteld van activiteiten ten behoeve van abonnementenwerving, advertentie-exploitatie, onderzoek en public relations. Indien de hoofdredacteur van mening is dat tekst en/of beeld en/of inhoud onjuist en/of misleidend zijn/is, is hij gerechtigd de verspreiding op te houden.

10.4 Indien hoofdredacteur en uitgever verschillende meningen hebben over de in 10.3 omschreven activiteiten die strijdig zijn met de belangen van de redactionele doelgroep, de redactionele formule en de redactionele relaties (zoals informanten). treedt artikel 14.4 in werking.

11. Additionele vormen van informatie-overdracht

11.1 De hoofdredacteur is binnen het kader van dit redactiestatuut verantwoordelijk voor de inhoud van de rechtstreeks van het tijdschrift afgeleide projecten, tenzij anders in afgesproken. De hoofdredacteur wordt betrokken bij de besluitvorming omtrent de technische uitvoering. De hoofdredacteur is verantwoordelijk tegenover de uitgever.

12. Aansprakelijkheid (hoofd)redacteuren tegenover derden

12.1 Inzake de aansprakelijkheid van (hoofd)redacteuren tegenover derden geldt het bepaalde in artikel 6:170 BW (zie bijlage III van de CAO)

13. Overig

13.1 Dit redactiestatuut geldt voor onbepaalde tijd

13.2 Wijzigingen in het redactiestatuut worden vastgesteld in overleg door betrokken partijen (directie/uitgeefdirecteuren/uitgevers, hoofdredacteuren en redacteuren). De redactievergadering kan rechtsgeldig besluiten nemen met gewone meerderheid van stemmen.

13.3 In het geval dat een lid van de redactie gewetensbezwaren heeft tegen een aan hem verstrekte opdracht en hij zich niet kan neerleggen bij een door de hoofdredacteur terzake genomen beslissing, kan hij deze zaak in de redactievergadering aan de orde stellen, zich wenden tot de uitgever om in het verschil van mening te bemiddelen, dan wel zich te wenden tot de in artikel 14.4 genoemde commissie.

14. Slotbepalingen

14.1 Het redactiestatuut maakt deel uit van de arbeidsovereenkomst van alle in dienstverband werkzame journalisten.

14.2 Voor verklaring van een aantal in dit statuut gebezigde begrippen wordt verwezen naar de hierna opgenomen begrippenlijst.

14.3 Iedere vaktijdschriftuitgever is verplicht de redactionele uitgangspunten en/of het redactionele karakter van de door hem uitgegeven bladen in het statuut vast te leggen. Indien de redactionele organisatie daartoe aanleiding geeft kan per blad, bladengroep of uitgeefgroep een nadere uitwerking worden vastgelegd in een bijlage bij het statuut.

14.4.a Indien een redacteur en een hoofdredacteur, een hoofdredacteur en een uitgever/uitgeefdirecteur/directie het niet eens kunnen worden over punten die volgens dit statuut overeenstemming vereisen, beslist de hogere instantie, nadat deze betrokkenen heeft gehoord.
NB. De bepaling geldt niet voor wijzigingen in het redactiestatuut.

14.4.b Indien de bij artikel 14.4.a aangeduide problemen zich voordoen, kan een partij, alvorens in hogere of hoogste instantie beslist wordt, een beroep doen op bemiddeling door een Commissie van Goede Diensten.

14.4.c De Commissie van Goede Diensten bestaat uit vijf personen, te weten: één vertegenwoordiger van de directie, één vertegenwoordiger van de uitgevers, één vertegenwoordiger van de hoofdredacteuren, één vertegenwoordiger van de redacteuren en het hoofd P&O. Voor de eerste, tweede, derde en vierde vertegenwoordiger wordt ook een plaatsvervanger aangewezen door de groep die zij vertegenwoordigen.

14.4.d De leden en plaatsvervangende leden, behalve het hoofd P&O, van de Commissie worden voor een periode van drie jaar benoemd, op een door de groep die zij vertegenwoordigen te bepalen wijze. Zij kunnen worden herbenoemd.

14.4.e Indien een lid van de Commissie van Goede Diensten bij een bij artikel 14.4.a bedoeld probleem partij is, wordt dit lid vervangen door het plaatsvervangende lid.

14.4.f De taak van de Commissie van Goede Diensten is het bijdragen aan de oplossing van een probleem. Daartoe kan de Commissie zwaarwegende adviezen geven aan partijen. De uiteindelijke beslissende instantie zal slechts gemotiveerd van deze adviezen mogen afwijken.


Begrippenlijst

Directie De directie van Uitgeversmaatschappij ……

Uitgever Degene die zorgdraagt voor de continuïteit en de rentabiliteit  van een uitgeversgroep door het uitgeven van tijdschriften en  eventueel andere informatiemedia voor bepaalde groepen van  vakbeoefenaren op een zodanige wijze, dat lezersdoelgroepen  en/of adverteerdersdoelgroepen optimaal worden bereikt, c.q.  bediend.

Vaktijdschrift Elk tenminste viermaal per jaar verschijnende periodiek  (artikel 1 van de CAO) waarvan de redactionele inhoud geheel of in belangrijke mate is gericht op de beoefenaren van een bepaald beroep, bedrijf of  ambacht dan wel op degenen die in verschillende geaarde  bedrijven een vergelijkbare functie vervullen, dan wel op het bedrijfs- of beroepsleven in het algemeen en/of bepaalde aspecten daarvan. Onder bedrijf of beroep worden verstaan alle overheids-, semi-overheids- en particuliere bedrijven, vrije beroepen, diensten en instellingen en persoonlijke functies daarin, in de zin van CBS-beroepstelling of andere adequate en relevante bedrijfseconomische statistieken.

Informatiebehoefte De behoefte van specifieke groepen (branche-, beroeps- organisatie- en functiegroepen) aan informatie op hun  werkterrein.

Communicatiebehoefte De behoefte van specifieke leveranciers van producten en  diensten om commerciële boodschappen te richten tot specifieke afnemersgroepen.

Uitgave concept Marktbeschrijving alsmede een omschrijving van het gebied  binnen die markt dat door een vaktijdschrift wordt bestreken.  Voorts beschrijft een uitgave concept de kenmerken van: 
- De doelgroepen (lezers en adverteerders)
- De informatiebehoefte
- De communicatiebehoefte
- De vorm en verschijningsfrequentie
- De redactionele formule.

Redactionele formule Gedetailleerde omschrijving van de wijze waarop binnen het kader van het uitgave concept zowel de kwantitatieve als de kwalitatieve aspecten van de inhoud van het vaktijdschrift  worden uitgewerkt.

Redacteur/ Journalist Degene die als hoofdberoep journalistieke arbeid verricht in dienst van de werkgever op basis van een arbeidsovereenkomst.

Redactionele- Het inhoudelijk en/of door vormgeving meewerken aan de  Journalistieke arbeid redactionele samenstelling van een vaktijdschrift.

Redactievergadering Het orgaan van algemeen overleg tussen hoofdredacteur en  redacteuren. 

Redactieraad Het orgaan dat de redactievergadering kan vertegenwoordigen bij het overleg met de hoofdredacteur. De leden worden door de  redactievergadering uit haar midden gekozen.

Redactiebudget Die kostenbestanddelen van een tijdschrift die door de  hoofdredacteur kunnen worden beïnvloed, zoals lonen,  honoraria, reis- en verblijfkosten, autokosten, opleidingskosten,  fotokosten en vormgevingskosten. 

Regresrecht Recht van verhaal

Functie Het geheel van werkzaamheden op grond waarvan de journalist  (artikel 1 van de CAO) in een salarisgroep is ingedeeld.

Ondernemingsraad Een ondernemingsraad als bedoeld in de Wet op de  (artikel 1 van de CAO) Ondernemingsraden.

Vakantiedag Een vakantiedag is gelijk aan 7.2 uur bij een volledig  (artikel 1 van de CAO) dienstverband.

Hoofdredacteur De journalist, die krachtens zijn schriftelijke aanstelling door (artikel 1 van de CAO) daartoe statutair bevoegde organen van de uitgeverij verantwoordelijkheid draagt voor de inhoud van het redactionele  gedeelte van het vaktijdschrift, hieronder mede begrepen degene 
die, onder welke benaming ook, krachtens een dergelijke  aanstelling voor de redactionele inhoud van een vaktijdschrift  verantwoordelijk is en leiding geeft aan de redactie.


Nederlandse Vereniging van Journalisten
september 2000