Nederlandse Vereniging
van Journalisten

De Journalist / Genootschap /FreelancersAdvies / Mediadebat / de Fotojournalist.nl / Zoek Een Freelancer / Perskaarten

Terug naar
auteurs-
recht-
menu

Inleiding    
Nederland      
Rechtszaken    
Overeenkomsten, coll.    
Overeenkomsten, individ.    
Schikkingen buiten rechte    
Hergebruikpercentages    
Elders      
België    
Denemarken    
Duitsland    
Canada    
Finland    
Frankrijk    
Groot-Brittannië    
Noorwegen    
Oostenrijk    
VS    
Zweden    
Zwitserland    
Conclusie    
 

NVJ-rapport
Freelance werken in
elektronische media

Inleiding

Stand: medio juni 2000

Dit rapport is een aanvulling op en een actualisering van een in 1999 bij de NVJ verschenen rapport, geschreven door Christiane Würdemann. Bij het schrijven van dit rapport is gebruik gemaakt van gegevens uit haar werk.
In de loop van de jaren negentig van de afgelopen eeuw zijn uitgevers zich steeds meer bewust geworden van de voordelen die nieuwe mediavormen met zich meebrengen: bestaande werken kunnen opnieuw geëxploiteerd worden op elektronische dragers, hetgeen nu en/of in de toekomst veel geld zal opleveren voor die uitgever . Het intellectuele eigendomsrecht van de journalist (in Nederland dan vooral dat van de freelance journalist als auteursrechthebbende) zorgt er in dat geval voor dat dit zogenoemde hergebruik in bepaalde gevallen beperkt kan worden. Men is het erover eens dat er in ieder geval toestemming moet worden gegeven voor elektronisch hergebruik. Deze toestemming impliceert dat voor het overdragen van het recht tot een bepaalde vorm van exploitatie een vergoeding betaald dient te worden - de meningen over de omvang van het exploitatierecht (één vorm van hergebruik of meerdere vormen) en de hoogte van de vergoeding hiervoor verschillen echter sterk.

In dit rapport worden deze vergoedingen per land bekeken. In ieder land zijn de eventuele recente jurisprudentie, collectieve en individuele contracten, schikkingen buiten rechte en de aanbevolen percentages voor hergebruik bestudeerd. Bestaande contracten kunnen een idee geven wat de gebruikelijke tarieven zijn die voor dit hergebruik worden gehanteerd. Door een internationale vergelijking van tarieven te maken, wordt het wellicht gemakkelijker de door de uitgever te betalen vergoeding voor hergebruik te bepalen.

Aan bovengenoemde vergoeding zitten natuurlijk heel wat haken en ogen, bijvoorbeeld 'wat is een redelijke vergoeding?' of bijvoorbeeld: 'hoe wordt die vergoeding berekend?'.
Het blijkt dat er meerdere alternatieven zijn, die elk hun zwakke plekken hebben, wat soms tot rechtszaken leidt. Zo zijn er vele uitgevers(concerns) die auteurs een 'wurgcontract' voorleggen. Auteursverenigingen trachten daarom te onderhandelen met zulke uitgevers, hetgeen niet altijd tot succes leidt. Zo wilde de NVJ (Nederlandse Vereniging voor Journalisten) in de onderhandelingen met de dagbladuitgevers ook praten over minimumtarieven voor gewoon gebruik, om te voorkomen dat de bestaande tarieven zouden zakken of stagneren na invoering van een daaraan gekoppeld percentage voor hergebruik. Hierdoor zou er een minimum honorarium ontstaan waarbij men verder zelf zou kunnen onderhandelen over vergoedingspercentage voor hergebruik. De onderhandelingen op dit gebied zijn mislukt. Een andere mogelijkheid van vergoeding is het systeem waarin de auteur deelt in de netto opbrengsten van de nieuwe media. Het is echter ingewikkeld uit te rekenen wat nu precies die opbrengsten zijn. 
Er bestaan vele systemen om tot overeenstemming te komen inzake hergebruik. Dit rapport tracht een voor Europa en Noord Amerika representatief overzicht te geven of tenminste orde te scheppen in de wirwar van de vergoedingen voor elektronisch hergebruik die freelancers al dan niet plachten te ontvangen.

De gegevens, verzameld door UvA-studenten Christiane Würdemann en Leontien Brandt Corstius in samenwerking met de NVJ en andere journalistenorganisaties, zijn actueel tot medio juni 2000