|
|
Soorten auteursrecht
Opmerkingen:
redactie@villamedia.nl |
|
Auteurs-
recht |
Dit is het recht van een auteur (maker) om zijn werk openbaar te maken en te
verveelvoudigen. De auteur bepaalt wat er met het werk gebeurt. Als een
ander het werk wil exploiteren, heeft hij daarvoor toestemming nodig van de
auteur. De auteur kan verlangen dat voor de toestemming een vergoeding wordt
betaald. Het auteursrecht beschermt ook de immateriële belangen van de
auteur. Hij kan zich verzetten tegen wijziging of aantasting van zijn werk
en tegen het achterwege laten van naamsvermelding bij publicatie. Dit noemt
men de morele rechten of de persoonlijkheidsrechten.
Zie ook
Rechtwijzer voor auteurs van uitgeverij SDU
Auteurswet |
|
Beeld-
recht |
Met de term ‘beeldrecht’ wordt doorgaans gedoeld op de auteursrechten
van beeldend kunstenaars en vormgevers. De stichtingen
Beeldrecht en
SCRIO
behartigen de auteursrechtelijke belangen deze groepen in binnen- en
buitenland.
Zie ook het tijdelijk niet leverbare boek Beeldrechtwijzer van
uitgeverij SDU |
|
Brief-
geheim |
Zie E-mail |
|
Copyright-
teken |
Het zogenaamde “copyright-notice” bekend als © plus de naam van de
auteur en het jaartal van de eerste openbaarmaking, is geen voorwaarde voor
het ontstaan van auteursrecht. Het genot en de uitoefening van het
auteursrecht zijn niet aan formaliteiten onderworpen. Het geeft echter wel
duidelijkheid over de hoedanigheid van de auteur en de duur van de
auteursrechtelijke bescherming. |
|
Digital
rights
manage-
ment |
De software die is ontwikkeld om distributie van auteursrechtelijk
beschermd werk via internet te beschermen en om illegale distributie tegen
te gaan, wordt Digital Rights Management (DRM) genoemd. Er zijn
verschillende software-producten verkrijgbaar.
Document van de EU (PDF) |
|
E-mail
en
brief-
geheim |
Het is niet geheel duidelijk welke regels
gehanteerd moeten worden.
Mediaprofessor Dommering: "In beginsel is het niet toegestaan om
privé-correspondentie zonder toestemming te publiceren, maar als er een
nieuwsfeit in staat of een mededeling van algemeen belang is het wat
anders". Alberdinck Thijm denkt dat er auteursrecht op e-mail rust.
Eef Brouwers (RVD) noemt de publicatie in 2003 van het mailtje waarin
het kroonprinselijk paar de zwangerschap van Máxima aankondigt,
onethisch: "Het is hetzelfde als met een brief die je per ongeluk met de
post in handen krijgt. Daar moet je uiterst terughoudend mee zijn."
Meer bij
netkwesties.nl |
|
Kabel- en
uitzend-
recht |
Op grond van het auteursrecht moet voor doorgifte van
televisieprogramma’s via de kabel een vergoeding worden betaald door de
kabelmaatschappijen. Betaling aan de auteursrechthebbenden geschiedt via
auteursrechtorganisaties. Een regeling voor uitzending via satelliet is er
nog niet.
Deze vergoeding staat overigens los van het gebruik van het werk in een
televisieprogramma. Daarvoor moet toestemming worden gevraagd aan de auteur.
|
|
Knipsel-
diensten |
De
knipseldiensten Knipsel Info Service, Antal Clipping en Euroclip geven
de NDP-uitgevers een vergoeding per knipsel. De diensten rekenen een
toeslag van 50 cent, waardoor de uitgevers 1,5 tot 2 miljoen euro per
jaar extra inkomsten krijgen. De uitgevers laten afrekening en
uitkering van de vergoeding uitvoeren door de
Stichting
Publicatie- en Reproductierechten Organisatie. |
|
Leen-
recht |
Het uitlenen van auteursrechtelijk beschermde werken door openbare
bibliotheken kan niet worden verboden. Er moet door de bibliotheken wel een
vergoeding voor worden betaald. Die vergoeding wordt geïnd door de
Stichting
Leenrecht. Via auteursrechtorganisaties als
Stichting Nieuwswaarde (voor
journalisten) wordt het geld onder rechthebbenden verdeeld.
Overigens mag een auteursrechtelijk beschermd werk niet zonder toestemming
van de rechthebbende verhuurd worden. Dit wordt ook wel aangeduid als
Verhuurrecht. |
|
Licentie |
Dit is eigenlijk gewoon een ander woord voor ‘toestemming’. In een
licentie wordt de duur en de omvang vastgesteld van de toestemming die de
auteur geeft voor openbaarmaking en/of verveelvoudiging. Je kunt voor
éénmalige publicatie toestemming geven, maar ook voor onbeperkt gebruik in
elke denkbare vorm en voor onbepaalde tijd. Een licentie kan dermate ruim
zijn geformuleerd, dat deze in feite op hetzelfde neerkomt als een
overdracht van auteursrecht. |
|
Naburige
rechten |
De
Wet op de Naburige Rechten beschermt de belangen van uitvoerende
kunstenaars (artiesten, acteurs), fonogrammenproducenten en
omroeporganisaties. Naburige rechten zijn aan het auteursrecht verwante
rechten en beschermen de exploitatie- en de persoonlijkheidsrechten.
Behoudens enkele wettelijke uitzonderingen heeft de rechthebbende als enige
het recht om bepaalde handelingen toe te staan of te verbieden. Deze rechten
vervallen 50 jaar na de eerste openbaarmaking. Meer informatie kun je
krijgen bij SENA, Stichting ter Exploitatie van Naburige rechten te
Hilversum, of bij organisaties voor kunstenaars en/of toonkunstenaars (FNV
Kiem, Nederlandse Toonkunstenaarbond,
KNTV). |
|
Open-
baar-
making |
Het aan het publiek aanbieden, presenteren, vertonen of ten gehore
brengen van het geheel of een gedeelte van het werk. Ook het in het verkeer
brengen van een vertaling of bewerking daarvan valt hier onder. Voor
openbaarmaking is toestemming van de auteur vereist. |
|
Over-
dracht
van
rechten |
Het auteursrecht is overdraagbaar. De uitsluitende bevoegdheid om te
beslissen wat er met het werk gebeurt kun je aan een ander overdragen. Dat
kan alleen schriftelijk. Daarmee geef je al je rechten uit handen en kun je
dus zelf geen auteursrechten meer uitoefenen. Als daarna met de exploitatie
van het werk veel geld wordt verdiend, profiteer je daar niet meer van. De
persoonlijkheidsrechten kunnen niet worden overgedragen, ze zijn
onvervreemdbaar. Wel kan de auteur afstand doen van het recht op
naamsvermelding en van de rechten met betrekking tot wijzigingen in het werk
of de benaming daarvan. |
|
Plagiaat |
De term “plagiaat” komt in de auteurswet niet voor. Het begrip wordt
gebruikt als een werk wordt gepresenteerd als nieuw en oorspronkelijk,
terwijl het in feite geheel of ten dele een nabootsing is. Plagiaat wordt in
het algemeen als een onrechtmatige daad beschouwd. |
|
Portret-
recht |
De persoon die herkenbaar in beeld wordt gebracht heeft soms het recht
om zich tegen openbaarmaking van zijn portret te verzetten. De regels van
het portretrecht zijn ingewikkeld. Meer informatie is te verkrijgen bij de
juridische afdeling van de NVJ
vereniging@nvj.nl |
|
Reader-
recht |
Voor het overnemen van een kort gedeelte van auteursrechtelijk
beschermde werken ten behoeve van onderwijspublicaties, zoals readers, is
geen toestemming nodig. Voorwaarde is wel dat hiervoor een billijke
vergoeding wordt betaald aan de rechthebbende(n). De Stichting Pro
incasseert deze vergoedingen en zorgt voor uitkering aan uitgevers en (via
auteursrechtorganisaties) aan auteurs. Voor overname van langere gedeeltes
is wel toestemming nodig. Meer informatie is te verkrijgen bij
Stichting
Pro. |
|
Repro-
recht
|
Het maken van
fotokopieën van auteursrechtelijk beschermd werk door
overheden, ondernemingen en instellingen kan niet worden verboden. Gebruikers
moeten wel een vergoeding betalen. Die wordt geïnd door de
Stichting Reprorecht en verdeeld onder uitgevers en
freelance-auteurs. |
|
Thuis-
kopie |
Iedereen mag thuis een kopie maken van een film, TV-uitzending of
muziekwerk op CD of video ‘voor eigen oefening, studie of gebruik’. Iemand
anders daartoe opdracht geven is niet toegestaan. Ook de verkoop of verhuur
van een eigen kopie mag niet. Voor elke blanco CD en videoband betaalt de
koper een kleine vergoeding (enkele dubbeltjes) die bestemd is voor
auteursrechthebbenden. Deze heffing compenseert de schade die rechthebbenden
lijden door het thuiskopiëren. |
|
Verhuur-
recht |
Zie Leenrecht |
|
Verveel-
voudiging |
Het maken van één of meer exemplaren van een werk, ongeacht op wat voor
wijze dat gebeurt. Een vertaling, verfilming of bewerking van het werk wordt
ook als een verveelvoudiging aangemerkt. Voor verveelvoudiging is
toestemming van de auteur vereist. |
