| [an error occurred while processing this directive] |
Willem Boersma (categorie WO, Rijksuniversiteit Groningen) terug naar overzicht Samenvattingen Scriptieprijs De Journalist Doodlopend Spoor Totaal verrast keken de passagiers om zich heen toen plotseling een aantal bewapende mannen met bivakmutsen de treincoupe binnendrong. Het was de ochtend van 2 december 1975 waarop zeven jonge Molukkers de stoptrein 378 van Groningen naar Zwolle kaapten en in de weilanden bij het Drentse dorpje Wijster tot stilstand brachten door aan de noodrem te trekken. Twee dagen later bezetten zeven Molukse sympathisanten van de treinkapers het Indonesische consulaat in Amsterdam. De strijd van de ontevreden Molukse jongeren draaide om de romantische droom van een terugkeer naar het paradijs van een vrije Molukse Republiek, want dát had de Nederlandse regering hun (groot-)ouders beloofd voordat zij de Molukken verlieten. Het vrijheidsstreven van de Molukkers werd volgens hen onvoldoende door de Nederlandse overheid gesteund. Onder invloed van de haperende integratie en het gebrek aan toekomst kwam het verzet onder de Molukse jongeren op gang. Na de eerste treinkaping deed Nederland in de ogen van de Molukse jongeren nog altijd te weinig voor de Molukse zaak. Daarom werd er anderhalf jaar na ‘Wijster’ opnieuw een trein gekaapt door een groep van negen Molukkers, waaronder één jonge vrouw. Op 23 mei 1977 kwamen zij ter hoogte van het Drentse dorpje De Punt in actie in de intercitytrein 747 van Zwolle richting Groningen. Diezelfde morgen begon een tweede groep van vier Molukkers in Bovensmilde een gijzeling in een lagere school. Na drie gijzelingsdagen werden de kinderen uit de school vrijgelaten, maar de vier onderwijzers bleven nog lang vastzitten. Na drie gijzelingsweken werd de treinkaping op de vroege zaterdagmorgen van 11 juni 1977 op spectaculaire wijze beëindigd met behulp van het leger en de inzet van gevechtsvliegtuigen door de luchtmacht. Tegelijkertijd gaven de gijzelnemers in de school in Bovensmilde zich over nadat leger en politie de school bestormden en een legertank met veel machtsvertoon het schoolgebouw was binnengereden. De impact die de langdurige Molukse gijzelingsacties in 1975 en 1977 hadden op de Nederlandse samenleving, werd vanzelfsprekend breed uitgemeten in de drie kranten, De Telegraaf, de Volkskrant en het Nieuwsblad van het Noorden (NvhN), waarvan in deze scriptie de verslaggeving wordt onderzocht. Hierbij staat de volgende vraag centraal: “In hoeverre was er sprake van fundamentele verschillen in de dagbladverslaggeving betreffende de Molukse treinkapingen en parallelacties in 1975 en 1977?” Wat betreft de kwantitatieve verschillen tussen 1975 en 1977 is het opvallend dat de acties in 1977 qua totale omvang in alle drie de onderzochte kranten ruimschoots meer aandacht kregen. Het NvhN had in beide jaren veruit de meeste ruimte over voor de Molukse acties; in 1975 zelfs ongeveer evenveel als De Telegraaf en de Volkskrant samen. Hiermee dook het NvhN als regionale krant dus veel nadrukkelijker dan de landelijke kranten op het gijzelingsnieuws. Dit is vooral verklaarbaar doordat de treinkapingen en de gijzeling van de school in Bovensmilde plaatsvonden in ‘de achtertuin’ van het NvhN, en het feit dat NvhN-hoofdredacteur Ger Vaders in 1975 in de gekaapte trein zat. Het meest fundamentele kwalitatieve verschil in de dagbladverslaggeving in de drie onderzochte kranten is de totale veroordeling van de gijzelingsacties in 1977, vanwege het spectaculaire karakter van de acties en de betrokkenheid van onschuldige Nederlandse kinderen. De
journalisten Sietse van der Hoek (de
Volkskrant), Harry Muller (De
Telegraaf) en Tony van der Meulen (NvhN),
die verslag deden van de gijzelingen, verklaren dat de Molukse acties
bijdroegen aan de emancipatie en professionalisering van de Nederlandse
journalistiek. Zij worden van repliek gediend door toenmalig
persvoorlichtster Toos Faber-de Heer. De overheid zette door de strenge
veiligheidsmaatregelen rond de gegijzelde objecten alles naar haar hand en
bepaalde voor een groot deel wat de pers mocht weten. Omdat de
journalisten toch aan nieuws moesten komen, kwamen details en randzaken
soms op de voorgrond te staan. |