ARTIKEL
                                             terug naar dossieroverzicht

De Journalist, nr.18, 2001         

Jaarrede Ron Abram

Aanbeveling verschoningsrecht gewenst  

NVJ-voorzitter Ron Abram moest in zijn jaarrede andermaal concluderen dat 'de pers het weer gedaan heeft. Hij signaleerde een klimaat van afnemende tolerantie in ons land, zoals de verharde houding van justitie tegenover journalisten. Hij noemde het zelf een chagrijnige opsomming van recente gebeurtenissen, met als jongste incident de gijzeling van Spits-journalist Koen Voskuil. Er moeten spoedig aanbevelingen komen over een sterker verschoningsrecht, al dan niet wettelijk, voor journalisten, aldus Abram.

Kort na na de vuurwerkramp in Enschede op 13 mei besloot de NVJ haar jaarvergadering in deze stad te houden. "Uit solidariteit met en respect voor alle collega's in Enschede", aldus Ron Abram in zijn jaarrede op 29 september. Abram stond stil bij de slachtoffers die omkwamen tijdens de vuurwerkramp. Verder refereerde hij aan de uitspraak van Henny Everts, algemeen directeur/hoofdredacteur van RTV Oost: "het functioneren van RTV Oost tijdens de vuurwerkramp in Enschede heeft nadrukkelijk aangetoond, dat de regionale omroepen de belangrijkste informatiebron zijn bij calamiteiten. Radio Oost en TV Oost hebben zich geenszins gedragen als spreekbuis van de gemeente."
De NVJ ondersteunt het pleidooi van Everts om naast de radio ook de regionale publieke televisiezenders in Nederland officieel aan te wijzen als calamiteitenzenders en deze een adequate vergoeding te geven om die taak te kunnen waarmaken. Journalistieke onafhankelijkheid moet echter gewaarborgd zijn. "Een gemuilkorfde boodschapper is een ongeloofwaardige boodschapper", aldus de NVJ-voorzitter.
Het beeld van een muilkorf riep bij de NVJ-voorzitter associaties op met andere bedreigingen van de persvrijheid. "Voor het derde achtereenvolgende jaar signaleer ik in ons land een klimaat van afnemende tolerantie." De gijzeling van Koen Voskuil noemde Abram een 'intimidatiemiddel dat dood en begraven leek' en een 'aantasting van de vrijheid van meningsuiting en nieuwsgaring'. Het Gerechtshof weigerde het verzoek de gijzeling van Voskuil op te heffen. "Ik zeg het professor Uri Rosenthal na: de rechterlijke macht is rechter in eigen zaak. Vandaar het kort geding, gesteund door alle media-organisaties, en vandaar cassatie."
De NVJ eist niet alleen in kort geding de onmiddellijke vrijlating van de Spits-journalist, maar wil in een bodemprocedure ook het principe van het verschoningsrecht opnieuw laten toetsen door de rechter. - Later op de dag schaarde de Verenigingsraad zich unaniem achter een verklaring, waarin wordt geëist dat Koen Voskuil onmiddellijk in vrijheid zou worden gesteld.
Abram uitte ook zorgen over de onderzoeksplannen van minister Korthals van Justitie om publicatie van uitgelekte gevoelige informatie te verbieden. "Kennelijk lukt het hem niet zijn eigen kringen 'lekproof' te maken. De Tweede Kamer is verontwaardigd, maar Korthals is nog niet waarneembaar op zijn schreden teruggekeerd. In dit verband kan ik er niet omheen het te betreuren dat de Raad voor de Journalistiek met de uitspraak over RTL Nieuws de minister iets sterker in het zadel heeft geholpen."
De Raad voor de Journalistiek deed misschien niet zijn gelukkigste uitspraak, vervolgde Abram, maar heeft bij de NVJ zoveel krediet opgebouwd, dat het bestaansrecht ervan niet ter discussie staat.
"Niet alleen omdat we slechter af zullen zijn met een alternatieve instelling, want die komt uit de koker van bestuurders die openheid slechts als hun verantwoordelijkheid of als een last zien. Zwaarder weegt voor ons de overweging dat de journalistieke discussie over de werkwijze en de kwaliteit van het werk. En die discussie is, ironisch genoeg, maar zelden zo intensief gevoerd als nu naar aanleiding van die ene omstreden uitspraak."
In Abram's reeks van zorgelijke ontwikkelingen hoorde ook de zomercoup van Javier Solano, secretaris-generaal van de Europese Unie. "Alle veiligheids-, defensie- en waarschijnlijk ook politiezaken vallen niet meer onder de openbaarheid van bestuur, waartoe bij het Verdrag van Amsterdam was besloten. Een beroep op de rechter wordt onmogelijk."
Samen met de Europese journalistenbonden kon een internationale actie op gang komen tegen deze gedeeltelijke persbreidel. De Nederlandse regering, tegenstander van Solana's plannen, ging in hoger beroep bij het Hof van Luxemburg. "Bij hun strijd voor een opener Europees bestuur kunnen de vaderlandse bewindslieden zich wellicht ook sterk maken voor een correcte naleving van de WOB in Nederland. Te vaak is er sprake van getreuzel, van pesterijen of zelfs van sabotage", aldus Abram.
Ron Abram wilde zich niet beperken tot een chagrijnige opsomming en sloot zijn jaarrede af met perspectieven. Zo kondigde hij trots de Sectie Internet aan. "De doelstellingen zijn helder", zo sprak hij. "Content koop je, journalistieke inhoud maak je. Daarvoor zijn aparte of aangepaste redactiestatuten nodig." De toekomst biedt nieuwe kansen met banen voor jonge en oudere journalisten die voor ouderwetse kwaliteit moeten blijven zorgen.

terug naar dossieroverzicht