[an error occurred while processing this directive]
[an error occurred while processing this directive]   Dossiers
Pim Fortuyn

Pims laatste mediadag

De media mogen door zijn advocaten dan wel als medeverantwoordelijk voor zijn dood worden afgeschilderd, op zijn laatste dag maakten zij het Pim Fortuyn prima naar de zin.
Het begon in Breda. De bijeenkomst met lezers van BN/DeStem, was een groot succes. Als een filmster werd Fortuyn er onthaald. Van Breda reed Fortuyn naar Hilversum, waar hem weer een 'prettig gesprek' wachtte in het programma Ruuddewild.nl op 3FM. Toen hij tegen zessen de studio uitkwam, werd hij opgevangen door leerling-journalist Filemon Wesselink, die in het kader van zijn opleiding bij BNN een kort interviewtje moest opnemen. Ook dat verliep in een aangename sfeer.
Tussen 18.00 en 18.05 uur verlieten beiden het gebouw. Wesselink iets eerder, waardoor hij van de schoten niets merkte. Zonder het te weten had hij het laatste interview ooit met Fortuyn gemaakt. Hij verdwaalde op het terrein van het Mediapark en kwam zodoende oog in oog met de moordenaar te staan, juist toen deze bij een tankstation gearresteerd werd. In de overtuiging dat de man een overval had gepleegd, legde Wesselink ook dit op band vast. Alexander Marks (Ton Kastermans Fotografie) maakte op hetzelfde moment foto's van de arrestatie. Hij weet dan nog niet dat het om de dader van de moord gaat.
Het ANP had intussen fotografen naar het Mediapark gestuurd. Robin Utrecht klom over een schutting waar hij om 19.11 uur de plaat vastlegde die Nederland de volgende dag zou shockeren.
Op hetzelfde moment stonden in Leeuwarden journalisten op Pim Fortuyn te wachten. Tevergeefs.

BN/DeStem: De laatste bijeenkomst

Breda, 14.00 uur.
Vier uur voor de fatale schoten in Hilversum. Pim Fortuyn heeft de grootste zaal van Hotel Brabant in Breda moeiteloos vol gekregen. Tweehonderd belangstellenden zitten ruim voor het begin op hun stoel. Op de golven van een klaterend applaus was hij de zaal binnengestapt, onthaald als een filmster. Drie veiligheidsbeambten van de Group4 Falck spieden rond, later denken ze (ten onrechte) Volkert van der G. te hebben gezien. Ze zijn er niet op Fortuyns verzoek, al liet hij na 'de taart' in Nieuwspoort wel doorschemeren bang te zijn voor een aanslag. Daarom liet hij veel aanvragen voor een optreden aan zich voorbijgaan, maar een uurtje Breda kon wel. Na lang aandringen. Ruim een uur duurt de bijeenkomst. Dan vindt Pim het genoeg. Het applaus omarmt hem opnieuw en de politicus wordt weer filmheld. Handtekeningen uitdelend en poserend met fans. Op de gang nog een cameraploeg van Omroep Brabant en dan stapt hij weg. Hij zwaait joviaal en zegt: 'Ik vond dit best een leuke bijeenkomst.'
Paul Burm en Romain van Damme (BN/DeStem)

Arjan Penders (3FM): 'Ineens ben je geen journalist meer, maar een mens'

Hilversum 3FM, 16.00 uur.
Vanuit Breda was Pim Fortuyn hiernaartoe gereden. Tegen 18.00 verliet hij het pand.
'Je werkt ineens op een plek waar bloed op de stoep ligt, zegt Arjan Penders, coördinator van 3FM nieuws, daags na de aanslag. 'Er ligt nu dan wel zand overheen, maar op die plek is wel een mens vermoord. Het gebeurt voor je deur. Dat is onwerkelijk en vooral bizar. Als je op het ANP nieuws ziet dan geloof je het, maar als je het nieuws zelf meemaakt dan geloof je het gewoon niet. Het is een totale shock. Je handelt op routine, op gevoel. Je bent ineens geen journalist meer, maar een mens. Wij moesten het nieuws brengen terwijl we hem zagen liggen. Dat heeft er vreselijk ingehakt bij veel mensen. We hebben het nieuws dan ook een paar minuten later gebracht dan bijvoorbeeld Radio 1.'
Penders werkte op 6 mei mee aan de uitzending van Ruuddewild.nl dat vooral een amusementsprogramma is, maar dit in de aanloop naar de verkiezingen combineerde met inhoud. 'Na afloop van de uitzending was iedereen laaiend enthousiast. De chauffeur van Fortuyn zei nog tegen me: "Hij is nu echt zichzelf". Zelf ben je in euforie nog aan het napraten en dan ineens gebeurt er dit. Ik vind de chauffeur een echte held. Hij is achter de dader aangerend en heeft er voor gezorgd dat de politie hem kon pakken. Ik had hem net nog aan de lijn. Hij vertelde dat hij het zo fijn vond dat het laatste contact tussen Pim en de media zo goed was verlopen. Hij zei: "Hij is zo vaak onheus bejegend, maar dit was een uitzending met een goed gevoel."'
Nu volgt Penders het nieuws even niet. 'Dat klinkt heel gek, maar je bent gewoon met andere dingen bezig. Als team praten we veel met elkaar. Ook voor collega's die er niet bij waren is het moeilijk. Het gevoel van veiligheid op je werkplek is helemaal weg.'
Berna ter Horst

De laatste interviewer: 'Journalistiek verantwoord ondervragen kan ik niet'

Hilversum BNN, 18.00 uur.
Het liefst zou hij zijn eigen tv-show willen hebben, zegt Filemon Wesselink (23). 'Mensen ondervragen op een informele manier', zoals aan het slot van zijn inmiddels beroemd geworden laatste interview met Pim Fortuyn. Dat Wesselink hierdoor - én omdat hij ook nog eens de arrestatie van de dader op de band vastlegde - aan het prille begin van zijn carrière al een hoogtepunt bereikt dat hij misschien niet meer zal evenaren, deert hem niet: 'Journalistiek kan het nog veel beter.'
Tegelijkertijd wil hij de 'regels van de journalistiek' het liefst laten varen - ook al volgt hij - naast zijn opleiding aan de kunstacademie in Enschede - de interne opleiding van BNN juist om het vak van radioverslaggever te leren: 'De verslaggevers van het Radio 1-Journaal lijken allemaal precies op elkaar. Ik zeg niet dat dat niet goed is, maar ik kan het niet. Als ik journalistiek verantwoord bezig probeer te zijn, gaat het mis. En als ik gewoon mezelf ben, gaat het goed. Dat zie je ook in het interview met Pim Fortuyn. Het eerste gedeelte komt overeen met mijn opdracht. En de vragen aan het eind stel ik vanuit mijzelf. En ja, dat ging best wel goed, het viel me mee. Ik keek hem recht in de ogen, en hij keek mij in de ogen.'
Jacqueline Wesselius

De foto van de arrestatie. 'Nadat ik de foto had gemaakt hoorde ik van de moord'

Hilversum, 18.12 uur.
Fotograaf Alexander Marks van Ton Kastermans Fotografie uit Hilversum fotografeert als enige de arrestatie van Volkert van der G. Hij weet dan nog niet dat het de dader van de moord is. Op weg naar Bussum ziet hij een politiewagen midden op de weg stoppen. Agenten halen kogelvrije vesten uit de kofferbak en rijden weer weg. Dan belt een collega en zegt dat er is geschoten in het Mediapark bij Radio 3. Marks rijdt terug naar Hilversum, hoort vlak bij het pompstation dat de politie daar is.
'Een arrestatie fotografeer je niet elke dag, dus ik maakte meteen foto's. De verdachte lag met zijn wang op de grond, z'n baseballpet drie meter verderop. Ik heb de man onherkenbaar in beeld gebracht. Toen reed ik naar onze fotostudio, vlakbij het NOB-complex. Het hek was dicht. In no time leek het alsof er uit het niets busladingen mensen zich om me heen verzamelden. Daar hoorde ik voor het eerst dat Pim Fortuyn was neergeschoten. Toen besefte ik dat ik een heel belangrijke foto van de arrestatie van de dader had gemaakt. Als enige.'
Jeroen Vliegenberg

Robin Utrecht (ANP): 'Ik heb elf seconden kunnen fotograferen'

Hilversum, 19.17 uur.
ANP-fotojournalist Robin Utrecht heeft die middag bolletjesslikkers moeten fotograferen in Amsterdam. Via zijn laptop zendt hij zijn foto's naar de redactie, belt om te horen of ze goed zijn aangekomen: 'Daar hebben we nu geen tijd voor. Pim Fortuyn is neergeschoten.'
Twee ANP-collega's zijn al op weg naar Hilversum. Toch gaat Utrecht ook. 'Ik reed achter een ME-busje, kon flink doorrijden. Veel publiek al. Parkeerde dubbel, dat mocht, vanwege m'n politieperskaart.'
Leo Blom, Robin Utrechts chef, zit in de auto op weg naar huis, hoort het nieuws, belt de redactie. Drie ANP-fotografen zijn in de buurt. Jasper Juinen komt net van Schiphol, Robin Utrecht uit Amsterdam. Ook Vincent Jannink is onderweg. In Hilversum komen ze voor een dichte poort.
Ze verspreiden zich, houden per GSM contact. Utrecht belt Leo Blom: 'Ik sta bij een schutting, kan hier niks maken. Als ik er overheen kruip, lukt het me denk ik wel.' Leo Blom: 'Gaan, nu gaan. Klimmen!'
Een beetje verderop staan een paar ME-ers. Robin Utrecht wacht even, klimt over de schutting en komt aan de voorkant van een gebouw, stuit op meer ME-ers en busjes, loopt terug, ontwijkt twee ME-ers met honden die hem net niet zien en staat ineens op nog geen tien meter van Pim Fortuyn.
'Ik schrok me helemaal wezenloos. Ineens dat beeld…'
Om 19.17.11 maakt hij de foto. 'Ik heb elf seconden kunnen fotograferen, maakte in totaal dertig foto's. Toen werd ik gepakt door mensen van de bewakingsdienst. Een ME-er met een hond riep dat ze m'n rolletjes moesten innemen, of m'n kaarten, want het was een digitale camera. Hoeveel kaarten ik had? Vier, zei ik. Maar ik had er vijf. Moest ze op het gras gooien, de ME-ers stonden eromheen met die blaffende honden. Meteen daarna ben ik gefouilleerd.'
Het bewuste kaartje wordt niet gevonden. 'Ik wilde weg, alleen maar weg, rende naar m'n auto en ben als een gek weggereden. Toen heb het ANP gebeld dat ik het had.'
Herman Hoeneveld

'We hadden alles geregeld, zelfs water voor zijn hondjes'

Leeuwarden, 19.30 uur.
Met een aantal collega's sta ik in de hal van het Leeuwarder hotel Van den Bergstate. Pim Fortuyn zou hier in een besloten bijeenkomst 75 Friese ondernemers ontmoeten. Vrijdag hoorde ik van collega Eelke Lok van Omrop Fryslân radio dat hij Fortuyn om kwart voor acht gaat interviewen - onder andere over Fortuyns idee de provincie Friesland op te heffen. 'Want dat zet hier natuurlijk kwaad bloed.'. Eelke raadt me aan ook naar het hotel te komen. Fortuyn wil regionale media te woord staan. We zouden liever de bijeenkomst zelf bijwonen, maar dat kan niet. Waarom is niet duidelijk.
In het hotel - we weten inmiddels wat er gebeurd is - vertelt eigenaar Chris van den Berg dat de ondernemers met Fortuyn zouden dineren en dat het om fundraising gaat. 'Hij had hier ook doodgeschoten kunnen worden', stamelt hij. Hij had beveiligingsmensen ingehuurd. De Internationale Socialisten hadden een 'vreedzame en ludieke' demonstratie aangekondigd. Er is geen actievoerder te zien.
Ik stel me voor aan de Friese LPF-campagneleider Bob Hoogstra. Grijs pak, oranje/rood gestreepte das. 'Gecondoleerd', zeg ik. Het klinkt banaal. Later zie ik hem naar televisiebeelden van zijn dode partijleider kijken. Rokend en zwijgend. Hij pakt een witte zakdoek, snuit zijn neus en vouwt zijn handen voor zijn mond. In de hal torst een man een zelfgemaakte, vier meter hoge klok. Daarmee wilde hij Fortuyn verwelkomen als 'klokkenluider van de democratie'.
Hoogstra legt een korte verklaring af. Hij is 'verslagen en diepbedroefd'. 'Natuurlijk' gaan ze door. 'Dat is in de geest van Pim.' Harm Wiersma, oud-wereldkampioen dammen en nummer achttien op de lijst Pim Fortuyn: 'Desnoods in een gepantserde auto'.
De NRC-redactie belt. Of ik wil checken of Fortuyn tot woensdag in Leeuwarden zou blijven; hij zou zich in Rotterdam niet veilig hebben gevoeld. Ik schiet Hoogstra aan. Inderdaad was er een hotelkamer gereserveerd, voor als het laat zou worden. 'We hadden alles geregeld, zelfs water voor zijn hondjes.' Bevestigen dat Fortuyn tot woensdag zou blijven, kan hij niet.
Buiten luidt de man zijn klok. De doffe, luide dreunen galmen door de straat. Achter menig huiskamerraam verschijnen nieuwsgierige gezichten. De klokkenluider salueert: 'At your service' en houdt zijn spandoek omhoog: 'Wim, Bam, PIM!!!'
Karin de Mik

 

 

 
[an error occurred while processing this directive]