[an error occurred while processing this directive]
[an error occurred while processing this directive]   Dossiers
Pim Fortuyn

Haat en Liefde

Twaalf jaar geleden maakte Pim Fortuyn zijn entree in de media als columnist, en later als interviewer in verkiezingsdebatten, bij Radio Rijnmond. Via een column in Elsevier verwierf hij verdere bekendheid. Vanaf zijn politieke entree, waren de betrekkingen tussen hem en de media zeer overspannen. Een chronologisch overzicht van hoe de pers Fortuyn groot maakte en bestreed en hoe Fortuyn de pers gebruikte.

1989/1990 Nico Haasbroek trekt Pim Fortuyn aan als wekelijks columnist bij Radio Rijnmond. Ook leidt Fortuyn in 1994 verkiezingsdebatten.
Eind 1993 Op suggestie van Arendo Joustra (voorheen bij de Volkskrant) wordt Fortuyn door hoofdredacteur H.J. Schoo (later adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant en uitgever van Vrij Nederland) aangetrokken als columnist van Elsevier.
Begin 1994 In Nova kondigt Fortuyn - gezeten in een roeiboot op de Hofvijver - aan dat hij premier wil worden.
17.01.1997 In een artikel onder de kop 'Hoge Homo's' vraagt HP/De Tijd zich af of een homo wel in het Torentje plaats kan nemen.
15.02.1997 In een debat in Het Lagerhuis van de Vara noemt Marcel van Dam Fortuyn 'een buitengewoon minderwaardig mens'.
20.08.2001 Fortuyn besluit de actieve politiek in te gaan. In overleg met Joustra, die inmiddels hoofdredacteur van Elsevier is, vertrekt hij als columnist van het blad.
23.08.2001 De Volkskrant spreekt de hoop uit dat Leefbaar Nederland in combinatie met Fortuyn 'leven in de brouwerij' zal brengen.
19.10.2001 Fortuyn stelt in het mediaprogramma De Leugen Regeert dat Job Frieszo lid is van de PvdA. Na een brief van Frieszo's advocaat neemt Fortuyn zijn woorden terug. Wel houdt hij staande dat het NOS Journaal geen onafhankelijke journalistiek bedrijft omdat het zich opwerpt als beschermheer van het Paarse kabinet.
23.10.2001 Fortuyn wordt voorgedragen als lijstrekker van Leefbaar Nederland.
22.12.2001 In Trouw dicht Matty Verkamman 'de vuile, kale nepprofessor' Fortuyn 'de intelligentie van Hitler' en 'de charme van Himmler' toe. Later bieden hoofdredactie en schrijver hun excuus aan.
15.01.2002 In een interview met Ivo Niehe vergelijkt Fortuyn minister Els Borst met Osama Bin Laden.
20.01.2002 In een debat over de gemeenteraadsverkiezingen op TV Rijnmond loopt Fortuyn de studio uit.
  'U zit almaar te zeuren', aldus Fortuyn tegen Wouke van Scherrenburg, die het programma presenteerde.
30.01.2002 Volkskrant-columnist Jan Blokker vergelijkt Fortuyn met Mussolini, onder de kop: 'De nieuwe Duce'.
09.02.2002 De Volkskrant publiceert een interview met Fortuyn, waarin deze zegt dat het grondwetsartikel over discriminatie moet worden gewijzigd. De Volkskrant schrijft in de ankeiler dat Fortuyn artikel 1 van de Grondwet, dat discriminatie verbiedt, wil afschaffen. In het NOS Journaal spreken andere lijstrekkers hun afschuw uit. Commentator Job Frieszo brengt het vroegere partijprogramma van de Centrum-Democraten in beeld.
10.02.2002 Voorzitter Jan Nagel van Leefbaar Nederland zegt in Buitenhof het vertrouwen in Fortuyn op. Fortuyn treedt op in het programma van Harry Mens op RTL. De volgende dag besluit hij met een eigen lijst de verkiezingen in te gaan.
14.02.2002 Marcel van Dam noemt Fortuyn in zijn Volkskrant- column een 'onvervalste anti-islamiet'.
22.02.2002 In een interview met De Journalist geeft Hans Wansink (de Volkskrant) toe dat Fortuyn in zijn interview met hem en Poorthuis de term 'artikel l' niet in de mond heeft genomen. 'Maar het was wel duidelijk dat hij daar op doelde', aldus Wansink. [Na de dood van Fortuyn erkent hoofdredacteur Broertjes dat de uitspraak van Fortuyn op de voorpagina wel 'kort door de bocht' is samengevat.]
27.02.2002 In een NVJ-debat over politieke nevenactiviteiten van journalisten blijkt een meerderheid van de aanwezige journalisten van mening dat 'de schijn des kwaads' moet worden vermeden; journalisten zouden geen bindingen met politieke partijen moeten aangaan. Mark Kranenburg (NRC) stapt uit de praatgroep van de Wiardi Beckmanstichting.
06.03.2002 Gemeenteraadsverkiezingen: Fortuyn haalt 17 zetels in Rotterdam. In het debat met landelijke lijsttrekkers praat Fortuyn zowel de gespreksleider (Paul Witteman) als de fractieleiders (met name Ad Melkert) onder tafel.
09.03.2002 Premier Wim Kok noemt het succes van Fortuyn een 'duidelijk signaal aan de gevestigde politiek'. Maar er is ook sprake van een 'mediahype'.
11.03.2002 Op de voorpagina van De Telegraaf staat een foto van Fortuyn met zijn hondjes op het strand. In het openingsartikel stelt Fortuyn dat het kabinet buiten zijn boekje gaat door het kabinetsberaad te gebruiken voor partijpolitiek.
13.03.2002 Het Algemeen Dagblad stelt dat De Telegraaf zich met hangende pootjes heeft overgeleverd aan Fortuyn, nadat de krant hem maandenlang had verketterd. De Telegraaf ontkent later in een ingezonden brief in het AD excuses aan Fortuyn te hebben aangeboden.
14.03.2002 Fortuyn presenteert zijn verkiezingsprogramma in boekvorm in Nieuwspoort. Actievoerders gooien taarten naar zijn hoofd. Fortuyn-aanhangers verwijten de aanwezige journalisten achteraf dat zij de actievoerders hun gang lieten gaan.
14.03.2002 Kees Lunshof betitelt in De Telegraaf Fortuyns boek 'De puinhopen van acht jaar Paars' als borrelpraat: 'onzin en asociaal'. In Het Parool neemt Kees Tamboer het in de WAO-discussie op voor Fortuyn: 'Fortuyn heeft gelijk: weg met de WAO'.
21.03.2002 Fortuyn presenteert de kandidatenlijst met daarop twee journalisten: Ferry Hoogendijk (oud-hoofdredacteur van Elsevier) en Mat Herben (oud-journalist, nu redacteur/voorlichter van de Defensiekrant). In de weken daarna lukt het Fortuyn bijna dagelijks op radio en tv te verschijnen, soms drie, vier keer per dag.
22.03.2002 2Vandaag organiseert een lijsttrekkersdebat in Rotterdam. Ditmaal verloopt het debat ordelijk, totdat Fortuyn boos wordt op Rosenmöller. Bij de uitgang wordt hij onderschept door Wouke van Scherrenburg (Den Haag Vandaag). Als zij blijft doorvragen, riposteert Fortuyn met de woorden 'Ga toch koken'.
27.04.2002 De lijsttrekkers debatteren onder leiding van Frits Wester in de pauze van de Soundmixshow. Fortuyn komt als winnaar uit de bus, maar er is veel kritiek om het infotainment-karakter van het debat.
03.05.2002 Fortuyn zet tv-ploegen van RTL en NOS buiten de deur.
04.05.2002 De BBC zendt een interview uit van John Simpson. Wanneer deze Fortuyn vraagt naar zijn gelijkenis met Le Pen, kapt Fortuyn het gesprek.
04.05.2002 De Volkskrant wijdt een speciaal katern aan de Publieke Zaak. De voorgestelde actiepunten ademen een geest van public journalism: er moet meer naar het volk geluisterd worden.
05.05.2002 In een debat op Radio 1 lukt het de lijstrekkers twee uur lang inhoudelijk te discussiëren onder leiding van Max van Weezel en Bert van Sloten.
06.05.2002 Laatste campagnedag van Fortuyn met bezoeken aan BN/De Stem in Breda en 3FM in Hilversum. BNN-stagiair Filemon Wesselink heeft nog een kort mini-interview en vraagt: bent u niet moe van journalisten? Enkele ogenblikken later wordt Fortuyn op de parkeerplaats doodgeschoten. Hij zal nooit meer arriveren in Leeuwarden, waar plaatselijke journalisten hem opwachten.
07.05.2002 Journalisten krijgen het verwijt dat zij - net zoals politici als Kok, Melkert en De Graaf - medeverantwoordelijk zijn voor het klimaat waarin Fortuyn vermoord kon worden. Er ontspint zich een debat over de vraag of de pers Fortuyn heeft 'gedemoniseerd'.
06.05.2002  Enkele uren voor diens dood publiceert de NRC een portret van Fortuyn, begeleid door een hoofdredactioneel commentaar: 'Het is de trots van Nederland (…) dat we ons hier de xenofoben en racisten van het lijf wensen te houden.'
13.05.2002 De advocaten Hammerstein en Spong dienen namens wijlen Fortuyn een aanklacht in tegen politici en journalisten/columnisten wegens het aanzetten tot haat. De klacht richt zich met name tegen Marcel van Dam (Het Lagerhuis en de Volkskrant), Matty Verkamman (Trouw) en de voltallige redactie van NRC Handelsblad. (FO/JV/PH)

 

 
[an error occurred while processing this directive]