DJ nr 15, 28.09.2007                             terug naar voorpagina
                                                               terug naar Dossier China
                                                 Press Freedom Barometer
                                                     kaart: press freedom worldwide

Sander Thoeneslezing

China: ‘Tijdens Spelen wordt controle op pers strenger!’


Op 27 september vond in De Balie in Amsterdam de 8e Sander Thoenes-lezing over persvrijheid en democratie plaats. De lezing, opnieuw georganiseerd door de NVJ en Thoenes’ vroegere werkgever, Vrij Nederland, ging dit keer over China en werd gehouden door Garrie van Pinxteren. Amnesty International bracht ter gelegenheid van deze ‘Chinadag’ - waarop in de middag ook een workshop plaatsvond - ‘Een journalistieke gids voor China’  uit onder de titel ‘De andere kant van de medaille’.

Ellen de Vries

Op 21 september 1999 werd Thoenes door militairen vermoord op Oost-Timor. Hans Verploeg van Freedom House en Free Voice liet weten: er zit nog steeds weinig schot in de zaak. ‘Helaas.’  Ook memoreerde Verploeg traditiegetrouw het aantal vermoorde en gevangengenomen journalisten. In 207 zijn (volgens de Press Freedom Barometer van RSF) wereldwijd al 75 journalisten en 11 media-assistenten (tolken, chauffeurs en anderen) omgekomen. De meeste journalisten ‑ 43 ‑ vonden de dood in Irak, in Somalië sneuvelden 7, in Pakistan 4, in Sri Lanka 3, in Eritrea 2 en in Mexico 2 journalisten (klik hier voor de elke dag bijgewerkte cijfers).

Het jongste slachtoffer, fotograaf Kenji Nagai, een Japanse collega, was ’s middags door militair vuur in Rangoon in Birma om het leven gekomen. Verploeg refereerde in verband met de vorig jaar vermoorde Russische journaliste Anna Politkovskaja, aan de situatie in Rusland, waar sinds 1993 maar liefst 100 journalisten onder verdachte omstandigheden zijn gestorven. Wereldwijd zitten er 127 journalisten en 64 cyberdissidenten in de gevangenis.

Ditkeer ging de Sander Thoenes-lezing over China, waar autoriteiten het ook niet zo nauw nemen met de persvrijheid. Interessant, met het oog op de Olympische Spelen in 2008 wanneer 30.000 buitenlandse journalisten afreizen naar China. Daar zitten nu 33 journalisten, waarvan 2 zelfs al hun 25 jarig jubileum mogen beleven, en 50 cyberdissidenten en schrijvers achter de tralies.

Garrie van Pinxteren, voorheen China-correspondent van onder andere NRC, nu van de NOS, verzorgde de lezing. Bij herlezing van wat Sander Thoenes in 1999 was overkomen kreeg ze tranen in de ogen, zei ze. En ze bekende in China nooit in een levensbedreigende situatie te zijn geweest. Maar gemakkelijk is het werken daar niet. Hoewel de vrijheid voor buitenlandse journalisten sinds 2007 is toegenomen: journalisten mogen nu zonder overheidstoestemming ‘met iedereen’ praten. Maar in de praktijk betekent dat niet dat burgers honderduit durven praten, vaak is er angst voor repercussies. Evenmin kunnen journalisten gaan en staan waar ze willen. Dat de persvrijheid en democratie zullen toenemen tijdens of na de spelen betwijfelde zij zeer.

In de discussie die volgde vond zij oud-China correspondent voor de Volkskrant, Jan van der Putten, aan haar zijde. Van der Putten meende dat een boycot van de spelen geen zin zou hebben en dat China de eigen waarden moeilijk zal prijsgeven. Van Pinxteren dacht zelfs: ‘Tijdens de Spelen zal de controle strenger worden!’ Volgens haar zijn het verrassend genoeg de Chinese journalisten, hoogopgeleid en zeer kritisch, die ondanks de strenge regels de meeste misstanden onthullen. Niet de buitenlandse journalisten!

Ferry Houterman, uit hoofde van de MKB en KvK banden met China, en Eduard Nazarski van Amnesty International waren positiever gestemd ten aanzien van beïnvloeding van China. Houterman: ‘De persvrijheid kan niet mínder worden.’ Nazarsky ziet de Spelen vooral als vehikel om aandacht voor de mensenrechtensituatie te vragen bij de Chinese autoriteiten en sportbonden zelf. Daarnaast hoopt hij -zeker na de training die Amnesty verzorgd heeft voor 50 (sport)journalisten- dat die oog hebben voor het ‘randgebeuren’: burgers die de stad worden uitgejaagd, migranten die onder erbarmelijke omstandigheden het Olympisch dorp moeten opbouwen, et cetera.

Gespreksleider Harm Ede Botje vond dat allemaal nogal tam. Waarom sporters niet oproepen een rouwrand te dragen tijdens het discuswerpen? En Verploeg deed een oproep aan journalisten om in hun berichtgeving elke dag aandacht te vragen voor misstanden en het aantal slachtoffers van mensenrechtenschendingen.
----------------------------------------------------------
Amnesty International publiceert: ‘De andere kant van de medaille. Een journalistieke gids voor China’, door Arend Hulshof en Daan Bronkhorst. ISBN 978 90 646 32167. Het kan besteld worden bij Amnesty International, Nicole Sprokel, n.sprokel@amnesty.nl, tel. 020 62 64 436, 06 22 10 99 64.

reageren           terug naar top         terug naar voorpagina

reageren           terug naar top         terug naar voorpagina