[an error occurred while processing this directive]
[an error occurred while processing this directive]   Bedrijfsreportages

BusinessNieuws Radio:
snel, zonder vogelgekweel


Sinds drie jaar verovert BusinessNieuws Radio (BNR) gestaag luisteraars met no nonsense-radio. Bedoeld voor de snelle luisteraar die in enkele minuten wil worden bijgepraat. Het radiostation zou graag 24 uur per dag uitzenden. 'Er is grote behoefte aan een continue nieuwszender zonder reportages vol tsjilpende vogels en knerpend grind.' 

Frans Oremus

In twee kamers en suite op de eerste etage van een mooi oud pand aan de Amsterdamse Vondelstraat buigen zich voornamelijk jonge redacteuren over MD-spelers of PC's. De ruimtes zijn volgebouwd met bureaus en beeldschermen. Er wordt geconcentreerd gewerkt. Sinds de avond ervoor is er breaking news op CNN: de eerste aanvallen op Afghanistan. 
In het midden van de redactieruimte kijkt eindredacteur Marjolein Niestadt met een half oog naar de Amerikaanse nieuwszender. Ondertussen tikt ze een bericht dat over enkele minuten door presentator Bas van Werven, die pal onder haar in de studio zit, zal worden uitgesproken. 'Ik ben op dit moment de "draaiboeker".' Het draaiboek wordt iedere twintig minuten ververst en begint steeds met een nieuwsbulletin dat wordt aangevuld met laatste nieuws. De 'helikopter' - een collega-eindredacteur - heeft ondertussen contact met de redacteuren en houdt Niestadt op de hoogte van het laatste nieuws dat mogelijk nog mee kan in de bulletins. Niestadt: 'Het zou een nachtmerrie zijn als nu het computersysteem crasht. Dat gebeurt soms. We krijgen binnenkort een nieuw systeem dat beter is toegerust op ons werk. Als het nu crasht moeten we teruggrijpen op het vorige draaiboek, of moet de presentator zijn tekst van het scherm aflezen. Dat zou nu echt niet goed uitkomen.'
De redactieruimte is op deze maandag nadat de aanvallen op Afghanistan zijn begonnen drukker bevolkt dan anders. Als gevolg van het breaking news is een groot aantal van de in totaal 32 redacteuren spontaan naar de redactie getogen om bij te springen als dat nodig is. De avond ervoor werd tot ver na acht uur 's avonds uitgezonden om het verloop van de oorlog te coveren, ondanks het feit dat de nieuwszender geen machtiging heeft om na dit tijdstip nieuws uit te zenden. Maar de algemene stemming op de redactie is dat nood wet breekt. En het radiostation heeft een reputatie te bewaken: het nieuws over de inslagen in de WTC-torens was er het eerste te horen met live-commentaar van correspondent Reinout van Wagtendonk.

Als gevolg van het uitbreken van de oorlog heeft algemeen verslaggever Koen de Regt een rustige dag. Ontspannen zit hij achter een PC. 'Normaal gesproken ben ik altijd ergens in het land om live verslag uit te brengen van persconferenties of zo. We kunnen heel snel werken, omdat we een doorlopende nieuwsuitzending maken. De uitspraak van de rechtbank over Mink K. of de stakingsdreiging bij de NS in verband met het 'rondje om de kerk' kon ik enkele minuten later in de uitzending melden. Bij Radio 1 moeten ze dan nog wachten tot het geplande programmaonderdeel is afgelopen. Het doet me wel goed als ik daar in mijn eentje sta met alleen een ISDN-lijn of mijn reportermate en toch eerder in de lucht ben dan Radio 1, terwijl zij daar dan aanwezig zijn met een satellietwagen en een macht aan mensen.'

Eén etage lager, in de regieruimte, staat presentator Bas van Werven zich warm te draaien om zijn collega Marjan van den Berg af te lossen. Samen presenteren ze een halve uitzenddag, met om de veertig minuten een wissel. Van Werven bekijkt zijn draaiboek. Dat stelt dat hij na het voorlezen van zijn eerste bulletin correspondent Aart Heering uit Italië aan de lijn zal krijgen met berichten over een vliegtuigcrash in Milaan. Door het raam dat de regieruimte scheid van de studio houdt hij zijn collega in de gaten. Ze is live in gesprek met Amerika-analist Wim Zwanenburg. De regie zegt haar dat Bush op CNN het Amerikaanse volk toespreekt en vraagt het gesprek met Zwanenburg af kappen. Terwijl Zwanenburg nog doorpraat vraagt de presentatrice aan de regie of de toespraak van Bush integraal wordt uitgezonden. 'Nee', zegt de eindredacteur. 'Even laten horen en dan weer door'. In het hierop volgende reclameblok wisselen de presentatoren elkaar af. Bas van Werven neemt plaats in de grote stoel in de studio, die uitzicht geeft op de zonnige Vondelstraat. De koptelefoon gaat op, een van de vijf monitoren telt de laatste seconden van het reclameblok af. Van Werven heeft Nasdaq en ANP in het zicht; het zojuist uitgeprinte nieuwsbulletin ligt voor hem. De presentator wrijft in zijn handen en buigt de microfoon naar zich toe. Het licht achter het bordje on air gaat aan: 'Goedemiddag dames en heren. Dit is BusinessNieuws Radio met het nieuws. Mijn naam is Bas van Werven….'

Zo'n zestig kilometer verderop kijken de parlementair redacteuren Roel Schreinemachers en Nynke de Zoeten uit over het dak van de plenaire vergaderzaal van de Tweede Kamer. Ze zitten in de Haagse redactiedependance van BNR, op de derde etage van de perstoren. De ruimte meet twaalf vierkante meter, waarin een hokje van anderhalf bij twee meter is ingericht als ministudio. Neergezet voor live kruisgesprekken met de presentator in Amsterdam. Soms schuift er een gast aan. 'Maar meestal', zo vertelt De Zoeten, 'nemen we onze interviews ergens in het gebouw op, of in perscentrum Nieuwspoort'. Op het programma staan - op deze doorsnee dinsdag die het begin van de parlementaire week inluidt - de presentatie van het VVD-verkiezingsprogramma en de presentatie van het jaarboek van de Wiardi Beckman Stichting, beide in Nieuwspoort. Het vragenuurtje is deze week niet interessant, oordelen de redacteuren.
'Ik ben benieuwd of de VVD weer op de Zalm-norm inzet', zegt Schreinemachers, terwijl hij de lift neemt naar het perscentrum waar de VVD een zaaltje heeft gehuurd. De Zoeten vergezelt hem. Hun wegen scheiden als De Zoeten tussen de Haagse collega's verdwijnt, die zich verdringen rond de tafel waar de recensie-exemplaren van het jaarboek worden vergeven.
Nadat beide verslaggevers in aanpalende zaaltjes zo'n anderhalf uur coryfeeën van respectievelijk VVD en Paars hebben aangehoord, begint het echte werk. Terwijl de schrijvende pers zich het perscentrum uit spoedt, blijven de audiovisuele media achter. Een voorlichter inventariseert de wensen. Schreinemachers wil Hans Dijkstal voor zijn microfoon. Terwijl er in het zaaltje drank en gevulde eieren worden binnengereden - en Ferry Mingelen telefonisch met zijn redactie overlegt over de te kiezen 'insteek' - krijgt Schreinemachers een stoel toegewezen, waar even later Dijkstal en voorlichter aanschuiven. De verslaggever, waarschijnlijk geïnspireerd door presentatie van het partijprogram, laat de Zalm-norm voor wat hij is. 'Met welke partij zou u een coalitie willen vormen in het volgende Kabinet?', luidt zijn openingsvraag. Dijkstal: 'Ik ga nu niet in op….'. Nog geen tien minuten later is het vraaggesprek in de lucht.

Enkele meters verderop heeft De Zoeten het makkelijker. Ze heeft geen haast want haar item over zeven jaar Paars is gepland voor de volgende ochtend. 'Dit is geen hard nieuws, maar toch leuk genoeg om op terug te komen en wat bekende stemmen te laten horen', oordeelt ze terwijl ze op Hans van Mierlo toeschiet, die zijn evaluatie over Paars nog eens kort over doet. Na hem blijken ook Frank de Grave en Jan-Peter Balkenende bereid voor de BNR-microfoon te komen. Het totale tijdsbestek van de drie interviews neemt nog geen tien minuten in beslag. Met de drie interviews in haar recorder stijgt De Zoeten op naar de perstoren. In het studiootje zit Schreinemachers inmiddels in een kruisgesprek met presentator Ron Bisschop in Amsterdam, waarin hij de uitspraken van Dijkstal verder uitlegt. Hij improviseert. De vragen van de presentator zijn niet van tevoren doorgesproken.
Na het kruisgesprek is er even rust. De Zoeten en Schreinemachers vertellen over de relatief korte periode (ruim een half jaar) dat ze in Den Haag zitten. Schreinemachers: 'Het is een klein wereldje. Dat heeft als voordeel dat je snel bent ingeburgerd. Daar hoef je niet voor in Nieuwspoort te zitten. Daar hebben we trouwens geen tijd voor. Door de aard van het medium zitten we vaak live in de uitzending. Soms doen we zes items op een dag. We rapporteren kort en bondig. We besteden niet veel tijd aan achtergronden.'
'Behalve in 'De Lobby' (politiek discussieprogramma op zaterdag, gepresenteerd door De Zoeten)', zo vult De Zoeten aan. 'Hierin nodigen we iedere week vijf jonge Kamerleden uit die afwisselend over serieuze en luchtige onderwerpen praten. Maar doordeweeks houden we ons bij de dagelijkse actualiteit.'
Schreinemachers: 'Een enkele keer maken we zelf nieuws. Zo had ik laatst een primeur met CPB-cijfers over de gevolgen van de MKZ-crisis. Dat hebben veel media overgenomen. Maar het is geen doel op zich. Wij zitten hier primair om de luisteraar zo snel mogelijk op de hoogte te houden van het Haagse nieuws. Ik vind het daarom veel leuker dat we de bekendmaking van Kok dat hij het na deze kabinetsperiode voor gezien houdt live in de uitzending hadden. 

'Er zijn te veel media en we gunnen elkaar te weinig'
Michiel Bicker Caarten:
'We hebben tegen de klippen op 
bewezen dat we het kunnen'


Op de werkkamer van directeur/hoofdredacteur Michiel Bicker Caarten, twee etages boven de studio, hangt ingelijst een uitspraak die Rick van der Ploeg in 1998 deed: 'Het zou prachtig zijn als er volgend jaar een commerciële nieuwsradio de lucht in gaat'. Enkele weken later - in september van dat jaar - zou BussinesNieuws Radio voor het eerst uitzenden. Bicker Caarten, kijkend naar de ingelijste oneliner: 'Het zou Van der Ploeg sieren als hij nu ook 'b' zou zeggen en ons een goede frequentiedekking over het land zou geven. We hebben nog steeds geen landelijke dekking in de winkelstraat: de FM-band. Op de AM-band zijn we wel overal te beluisteren. De plannen voor het moment dat we landelijk op de FM te beluisteren zullen zijn liggen al klaar.' Ineens boos, driftig bladerend in landkaarten die dekkingsgebieden van etherfrequenties aangeven: 'Ik heb een budget van 15 miljoen gulden per jaar. We verdienen het zelf en we voorzien in een behoefte die de staatssecretaris expliciet heeft uitgesproken. Dan steekt het als je weet dat Radio 1 beschikt over zo'n 75 miljoen, voor een groot deel afkomstig uit belastinggeld. Ik vind Radio l een voortreffelijke zender, daar gaat het niet om. Maar waarom worden wij als enige commerciële nieuwszender ook nog tegengewerkt als het gaat om het dekkingsgebied?', roept hij retorisch uit. 'Ieder ander land heeft meer dan één commerciële nieuwszender.'
Weer tot rust gekomen legt Bicker Caarten uit dat hij graag een grotere sportredactie en Haagse redactie zou willen als het dekkingsgebied groter zou worden. 'We hebben ook leuke plannen voor de weekendprogrammering. Er zijn nog genoeg onontgonnen gebieden. En we hebben inmiddels tegen de klippen op bewezen dat we het kunnen. Door de week zijn we veertien uur per dag live in de lucht met nieuws. Dat is uniek in ons land. En we zouden graag 24 uur willen uitzenden. We zitten hier met een hele enthousiaste ploeg. Gisteravond bijvoorbeeld hadden we weekendprogrammering. In de studio zaten alleen een technicus en een nieuwslezer. Om 18.40 begon Amerika Afghanistan onverwacht te bombarderen. Om 19.00 uur waren we live in de lucht en stonden er acht redacteuren op eigen initiatief op de stoep.'
Sinds september 2001 kan BusinessNieuws zichzelf bedruipen. Sindsdien wordt er winst gemaakt en is het geëvolueerd van beurszender naar nieuwszender met aandacht voor beursnieuws. 'Dat we de naam BusinessNieuws Radio hebben gehandhaafd komt door adviezen van deskundigen als Willem van Kooten. Zelf dacht ik aan Nieuwsradio FM of zoiets, maar Willem zei: 'Niet doen. Je moet je onderscheiden. En ook de adverteerders bleken ingenomen met deze naam. En het is breed bekend dat wij niet alleen financieel nieuws brengen.'
Bicker Caarten zegt zijn buik vol te hebben van 'Den Haag'. Zowel het Den Haag dat zijn verslaggevers coveren vanuit de perstoren als het Den Haag dat hij als directeur moet 'belobbyen' voor zijn zenderfrequenties. 'Er wordt zoveel onzin verteld. De Nederlandse journalistiek is veel te gefixeerd op de politiek. Ik heb met tranen in mijn ogen mijn beste redacteuren naar Den Haag laten gaan omdat ik ook wel besef dat er vraag naar is. Maar we doseren het Haagse nieuws wel. In het bedrijfsleven gebeurt veel meer.' 
Als journalist die twaalf jaar in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk heeft gewerkt mist Bicker Caarten de solidariteit in de Nederlandse journalistiek. 'Er zijn teveel media en we gunnen elkaar weinig. Een organisatie als het ANP haalt het in zijn hoofd om primeurs van andere media eerst zelf te verifiëren voordat het op het net wordt gezet. Belachelijk. Het ANP is niet meer dan een doorgeefluik. Als je dat vergelijkt met de Associated Press; die zet iedere ochtend eerst de primeurs van alle Amerikaanse, regionale media op een rij. Ik zou dolgraag willen dat wij 's ochtends over de primeurs van het Limburgs Dagblad konden beschikken.'

 

 
[an error occurred while processing this directive]