Het vangnet van de Nederlandse media. Zo wordt het ANP binnenshuis omschreven. Zeven dagen per week, 24 uur per dag, levert de nieuwsfabriek berichten, foto's, geluidsfragmenten en data. De Journalist voer op elf juni een etmaal mee op 'het schip' van de nieuwsdienst. Een gewone dag, maar wel met 'iets moois'.

Nikole den Teuling

06.00 uur in de ochtend. Een verlaten industrieterrein in Rijswijk. Lege parkeerplaatsen, geen mens op straat. Grote betonnen blokken fungeren als fabrieks- en bedrijfslocaties. Hier is het ANP gehuisvest. Op de stoep bij de hoofdingang ligt een stapeltje buitenlandse kranten. Ook in dit verlaten stukje Nederland ligt het nieuws op straat. Bij de ingang van het gebouw is geen portier aanwezig. Sinds elf september zijn de veiligheidsmaatregelen niet aangescherpt. Op commando van een elektronisch pasje gaan de schuifdeuren nog steeds gewoon open. 

06.15: 'Toen ik vanmorgen met mijn slaperige hoofd de krant bekeek, dacht ik dat Paul McCartney er met Maxima vandoor was gegaan', grapt adjunct-hoofdredacteur William ten Brink tegen zijn collega's. Een geintje kan er zo vroeg blijkbaar al vanaf. Slechts zeven mensen zijn op de vloer aanwezig: een radio-eindredacteur, een nieuwslezer, de adjunct-hoofdredacteur, de chef nieuwsdienst, een binnenlandredacteur en twee redacteuren die nachtdienst hebben gedraaid. Voor de rest is het op de vijfde verdieping, waar het ANP zit, nog helemaal leeg. De enorme etage doet op dit tijdstip van de dag nog wat kil aan. 

Aan de middentafel zitten vijf slaperige koppen. Dit is de centrale plek, ook wel het schip genaamd. Hier staan 21 computers met platte beeldschermen op tafels die naar wens omhoog en omlaag kunnen. Het geheel wordt omgeven door hoge balies van blank hout met daarop een diversiteit aan kranten. Bovendien heb je vanaf de middentafel goed zicht op diverse televisieschermen met NOS-Teletekst, RTL-Teletekst, BBC-world en CNN. 

De middentafel werd twee maanden geleden door de hoofdredactie geïntroduceerd. Afgekeken van de central desk in Amerika. De achterliggende gedachte is dat iedere redactie, de hele dag, een afgevaardigde levert. Deze zogenaamde bruggenhoofden zitten samen met onder andere de chef nieuwsdienst en twee eindredacteuren aan de tafel. Daaromheen liggen alle andere redactie-eilandjes. Het resultaat zou moeten zijn: 'een intensievere samenwerking tussen de diverse redacties en op die manier een betere en snellere productielevering'. Snelheid en samenhang zijn de sleutelwoorden. Tot op heden zagen sommige sportredacteuren het nut van een middentafel niet in. Maar binnenkort zullen ze, bij wijze van proef, enkele uren per dag toch een bruggenhoofd gaan leveren.  

Ten Brink beweert dat het ANP, dankzij de middentafel, voorloopt op diverse andere buitenlandse persbureaus. Daadkrachtige omzetcijfers moeten over enkele maanden verschijnen.   

Van oorsprong was het ANP een persbureau dat alleen aan kranten nieuws leverde. Het draaide niet zozeer om snelheid als wel om volledigheid. Aan één alinea hadden kranten niks. Maar de laatste jaren zijn er steeds meer snelle media, onder andere internet en mobiele telefonie, bijgekomen. Met de opkomst van deze snelle media is ook de taak van het ANP veranderd. Snelheid is veel belangrijker geworden. De middentafel heeft als taak met name ook deze media te dienen. Bert Kok, hoofdredacteur van het zelfstandige ANP radionieuws: 'De laatste jaren is er bij het ANP meer aandacht voor de behoeften van snelle media. Dat is goed te merken aan de snelheid. Die is, mede dankzij de komst van de middentafel, al veel beter dan vroeger'.   

06.30: Halve bakjes koffie staan verspreid op 'het schip'. Op de achtergrond klinkt zachtjes het nieuwsbulletin van Radio 1. Er wordt weinig aandacht aan besteed. Chef nieuwsdienst Jan van Vegchel stelt een lijst op met diverse onderwerpen uit de ochtendbladen en bladert door de kranten. Binnenlandredacteur Ischa Willems is bezig met zijn eerste onderwerp. Hij zit op de hoek van de tafel en telefoneert. 'De meeste mensen hebben er wel begrip voor dat je ze vroeg wakker belt', zegt hij. Om 6.43 verschijnt zijn eerste bericht op het net: 'NCRV betaalt schadevergoeding voor  incestdocumentaire'. Tot de eerste vergadering, die om 8.00 begint, blijft het verder vrij rustig. Er is tijd voor een praatje, een bakje koffie en een sigaretje. Willems en Ten Brink begeven zich geregeld naar het aparte rookhokje aan het einde van de zaal. Vanaf hier kun je het hele industrieterrein goed overzien. Terwijl  Ten Brink een shagje opsteekt merkt hij op dat het vandaag niet zo rustig zal blijven. Hij belooft:  'Er komt nog iets moois'. 

08.15: Van Vegchel opent de ochtendvergadering. Het is inmiddels wat drukker. In het vergaderzaaltje hebben zich tien vertegenwoordigers van de verschillende redacties verzameld. Diverse onderwerpen komen gedurende het halfuur durende overleg aan bod: de zuivelstaking, de arrestaties van leden van het Al-Qaeda netwerk, herdenking van de Molukse treinkaping en 'natuurlijk weer WK-voetbal'. Het is gebruikelijk dat ook iedere dag een thema van de dag wordt gekozen. Van Vegchel: 'We doen dit om onze eigen creativiteit te vergroten'. Vandaag zijn er twee speciale onderwerpen: KPNQwest en de zuivelkwestie. Beide onderwerpen zullen gedurende de dag prioriteit krijgen. 'In principe probeert het ANP het eerste nieuws hierover voor elf uur echt op het net te hebben. Dan kunnen de middagkranten nog nieuws meepikken dat de ochtendkranten niet hebben gemeld', zegt Van Vegchel. 

10.30: De middentafel is inmiddels goed bezet. Alle bruggenhoofden zijn al enige tijd  aangeschoven. Evenals de eindredacteuren en een stagiaire. Aangezien er eerder een groot economisch onderwerp is binnengekomen (BAM NBM neemt HBG over) is het vooral Erwin Buter (bruggenhoofd economie) die het druk heeft. Het aansturen van zijn redactie gaat hem goed af. 'Delegeren is ook het mooiste van het vak', lacht hij. Buter heeft eerst overleg gehad met de chef nieuwsdienst. Later met zijn eigen chef economie. Redactieleden zijn nu bezig met het maken van een chronologie van HBG en een portret van BAM en correspondenten zijn ingeschakeld om een kijkje te gaan nemen. Ook op andere deelredacties wordt druk gebeld en overleg gepleegd. Van Vegchel rent richting de politiek-departementale redactie. In totaal zijn op de etage nu zo'n dertig mensen aanwezig.

Per dag verschijnen er tussen de vierhonderd en de vijfhonderd berichten op het ANP net. Van Vegchel: 'Slechts tien keer per dag komt het ANP met origineel, zelfbedacht nieuws. Dit komt omdat we weinig mensen kunnen vrijmaken voor gerichte research-achtige journalistiek. Bij ons ligt de nadruk op reguliere verslaggeving. Wij streven ernaar om ongeveer al het nieuws op het net te krijgen. Daarom gaan we maar weinig de diepte in'. Een groot aantal stukken vloeit ook voort uit persberichten. Andere artikelen zijn vertalingen van buitenlandse nieuwsbureaus zoals Reuters. Op een dag als elf september is het gebruik hiervan nog intensiever en kan het aantal berichten op het ANP net oplopen tot zevenhonderd. De beeldredactie verstuurt per dag zo'n zestig 'eigen' foto's. De andere tweehonderd zijn afkomstig van buitenaf. Met name tussen European Photopress Agency (EPA) en ANP beeld is er een grote wisselwerking. 

11.00: Terwijl de berichten nu met grote regelmaat op het net verschijnen, 86 tot nu toe, bespreekt van Vegchel met de beeldredactie wat voor foto's er moeten komen. Uit praktische overwegingen zit deze redactie, in tegenstelling tot de rest van de club, op de vierde etage. Ook de digitale beeldbank zit daar. Overal hangen foto's en op de grote computerschermen flitsen voortdurend beelden voorbij. 

Slechts een paar uurtjes per dag levert de beeldredactie een bruggenhoofd aan boven.
's Morgens tussen zeven en negen uur en 's avonds nog wat uren. Hier is bewust voor gekozen door de mensen van beeld zelf. 'Op de vijfde etage is het vaak hectisch', legt beeldredacteur Niels Broekema uit. 'Mensen schreeuwen sneller dat er een foto moet komen. Bovendien werkt het met 'groot nieuws' ook lastig voor ons wanneer we iemand boven hebben zitten. We hebben daar maar één computer en de werkruimte is veel te klein'.   

12.00 uur. In principe zou KPNQwest om deze tijd uitsluitsel geven over een eventuele stop van het netwerk, maar dit blijft uit. Genoeg tijd voor enkelen om de voetbalwedstrijd Duitsland - Kameroen te volgen. En aangezien bij het ANP met name mannen werken, ruim tweederde, is er genoeg animo. Een aantal redacteuren is van hun plek afgekomen en heeft zich samen geschaard rondom een van de vele televisies. Ondertussen gaat de berichtgeving gewoon door. Eerder besproken onderwerpen verschijnen op het net. Om 12.05 kopt het ANP: 'Molukkers herdenken treinkaping van 25 jaar geleden'. Ook het thema van de dag, zuivel, krijgt op dit tijdstip opnieuw aandacht in het bericht 'LTO onderzoekt kort geding tegen melkstaking'.

12.55: 'Iets moois'. Om 12.50 blijkt minister-president Kok te zijn geland in Srebrenica. Alleen ANP en NOS waren op de hoogte gesteld door de Rijksvoorlichtingsdienst. Ook binnen de muren van het ANP zelf is het tot dan toe voor bijna iedereen strikt geheim gehouden. Enkel de hoofdredactie, een paar politieke redacteuren, de chef beeld en de chef nieuwsdienst zijn ingelicht. Volgens Van Vegchel kon dit niet anders. 'Wanneer het zou uitlekken zouden we door de RVD niet alleen van deelname worden uitgesloten, maar zou zelfs de hele reis van Kok worden geannuleerd'. Ook adjunct-hoofdredacteur Ten Brink betreurt het dat alles zo binnenskamers moest worden gehouden.

Omdat het ANP al enige tijd tevoren werd uitgenodigd, liggen de benodigde stukken nu al klaar. Een paar minuten nadat Kok is geland verschijnt op het ANP net een kort bericht: 'Verrassingsbezoek premier Kok aan Srebrenica'. Drie minuten later gevolgd door een  uitgebreid verslag van redacteuren Bouke Bergsma en Henk van de Poll. In het stuk staan achtergronden en wordt de complete agenda van Kok voor de komende dagen vermeld. Daar zal, in weerwil van de RVD, meer pers op afkomen.

Andere snelle media, zoals Teletekst en radio, pikken het nieuws snel op. Van Vegchel die al zo'n zeven jaar in dienst is, ziet het overnemen van berichten door andere media als de 'kick' van het werken bij ANP. Adjunct-hoofdredacteur Ten Brink voegt daar enthousiast aan toe: 'Een berichtje dat je op het net zet hoor je vijf minuten later al op de radio'. De volgende dag verschijnen dezelfde berichten nog in diverse kranten. Metro, groot afnemer van het ANP, opent haar binnenlandpagina met de kop: 'Kok wil Sebrenica toekomst bieden, maar geen excuus'. Ook andere kranten pikken het nieuws op. Ten Brink: 'Mensen denken altijd dat het zo vervelend is dat je naam nooit onder een stuk staat. Maar dat is niet zo. Als je zo'n opening ziet die door jou gemaakt is maakt dat alles goed'.

14.00: Het tweede overleg. Bij het ANP wordt er gewerkt in ploegen. Het is de bedoeling dat de ochtendploeg de zaken op de rails zet en de middenploeg oogst. Vandaag blijkt dat inderdaad het geval. Wanneer de compleet nieuwe middenploeg (bruggenhoofden, chef nieuwsdienst en vandaag ook de adjunct-hoofdredacteur) haar eerste vergadering start komen dezelfde onderwerpen aan bod. Bekeken wordt hoe de zaken ervoor staan; wat al gemaakt is en wat nog moet gebeuren. Sommige zaken, onder andere de kwestie HBG en de zuivelkwestie, zijn perfect verlopen. Andere zaken zoals KPNQwest wat 'minder'. Maar omdat KPNQwest zelf nog steeds geen uitsluitsel heeft gegeven, valt dat niemand te verwijten. De rest van de middag wordt deze kwestie in de gaten gehouden. 

19.15: Maar natuurlijk zijn er ook missers. Want hoewel ANP streeft naar betrouwbaarheid, snelheid en volledigheid is dat niet altijd het geval. 'Heb je het net gezien op het NOS  Journaal?', vraagt chef nieuwsdienst Kees Pijnappels aan het bruggenhoofd binnenland. 'Zij hadden allemaal nieuwe informatie over de kabinetsformatie die wij niet hadden. Hoe kan dat?' En na het zien van Teletekst: 'Dat is dus een duidelijke misser'. Pijnappels doelt op een bericht dat Teletekst wel heeft, 'bouwfraude ambtenaren Zuid-Holland' en waar bij hen zelf nog niets over is verschenen. Desondanks blijft de rust en de nuchterheid overheersen. Net als bij de eerste groep. 

19.32: Op het net verschijnt het volgende bericht: 'KPNQwest houdt netwerk voorlopig in de lucht'. Al eerder is dit bericht op Teletekst verschenen. 'Dat komt omdat zij gebruik maakten van een anonieme bron. Wij hebben gewacht, zoals het hoort, totdat we een met naam bekende bron hadden', licht van Vegchel later toe. Ook het RTL Nieuws komt met het onderwerp. In beeld is een zegsman van KPNQwest die commentaar geeft. Opnieuw commentaar van de kritische Pijnappels. 'Hoezo staan wij daar niet met een verslaggever?' Later legt hij uit: 'Dat had ons een hele dag gekost. Je weet nooit hoe laat zo iemand naar buiten komt. Een journalist moet daar dan de hele dag gaan posten. Dat kost veel relatief gezien teveel menskracht'. 

20.00: De meeste redactie-eilandjes zijn inmiddels leeg. Net als vanmorgen is nu alleen de middentafel nog goed bezet. Echt druk hebben zij het niet. De nieuwsspits ligt in de avonduren vaak tussen vijf  en zeven uur. Opnieuw aandacht voor wat voetbal dan maar. Twee collega's praten bij over hun standplaats in de pool. De twee eindredacteuren ernaast tikken onverstoorbaar door. 'Kan het wat rustiger?', maant een ander.  

23.00: De twee nachtredacteuren komen binnen. Het is de derde nacht alweer deze week. Jan Kooy is inmiddels gewend aan het ritme. Hij heeft tot een uurtje of vier 's middags liggen slapen. Dat is genoeg. Met name in het begin van de nacht blijft het rustig. Kooy: 'Ik heb er geen moeite mee om 's nachts te werken. Maar overdag is er vaak wel meer te doen. Soms heb je wel geluk. Dan gebeurt er 's nachts iets. Met je collega zit je daar dan meteen met je neus bovenop'.

01.30: Kooy en collega Henderiekus Wiltjer houden zich bezig met de zuivelkwestie. Omdat de bonden nog lang hebben doorvergaderd komt nu pas het nieuws binnen. Geen tijd voor voetbal(herhalingen) dus. Dat begint morgenvroeg pas weer. Als de heren allang weer liggen te slapen.

De Nederlandse Dagbladpers (NDP) besloot op elf december 1934 tot de oprichting van de Stichting Algemeen Nederlands Persbureau. Tot op heden vervult het ANP dezelfde functie. Het doorsluizen van nieuws naar andere media. Gebruikers van het ANP nieuws zijn met name kranten, radio, televisiestations, internetproviders en telecomoperators. In mei 2001 veranderde het ANP in een BV.
Jaarlijks levert het persbureau meer dan 180.000 nieuwsberichten en 75.000 foto's. Op de dag van de reportage plaatste het ANP 481 berichten en werden 61 foto's verstuurd. Daarnaast nog verschenen 355 EPA beelden. 'Een doorsnee dag'.
Zo'n 160 journalisten zorgen ervoor dat deze berichtgeving tot stand komt. Ook zijn er tientallen correspondenten en tipgevers, freelance, bij het ANP betrokken. Zij zitten verspreid over het hele land. Voor de buitenlandse nieuwsvoorziening maakt het ANP onder meer gebruik van grote internationale persbureaus als Reuters, DPA en AFP. Ook tientallen eigen correspondenten doen verslag vanuit het buitenland. Met name wanneer het nieuws betreft met een Nederlands tintje.