BOEKEN
                                                             terug naar voorpagina

DJ nr.7, 11 april 2008

Mobiele fotojournalistiek

Het idee is eigenlijk te simpel voor woorden. Als je het niet zelf kunt fotograferen dan laat je het een ander doen. Geert van Kesteren kwam erop uit nood. Hij wilde berichten over Irak. Tot 2004 kwam hij er als fotojournalist nog. Hij legde er destijds de gevolgen van de Amerikaanse invasie vast en de complexe interne strijd die volgde. Het leverde het fotoboek ‘Why Mister Why?’ op. Het conflict liet Van Kesteren niet los. Ruim twee miljoen Irakezen vluchtten in eigen land, eenzelfde aantal zocht zijn heil in buurlanden. Intussen vielen dagelijks honderden doden in een burgeroorlog die de Joegoslavische tragedie in de schaduw stelt.
Van Kesteren kon er geen beeldverslag meer van doen. Zijn eigen leven zou gevaar lopen, als hij naar Irak zou afreizen. Na vijf jaar oorlog telde het land 209 vermoorde journalisten en media-assistenten, twee vermisten en veertien ontvoerden. De Amsterdamse fotojournalist was overgelaten aan dorre statistieken en een Amerikaanse PR-machine die de etnische zuiveringen terugbrengt tot ‘sektarische botsingen’. Hoe breng je de humanitaire crisis tot leven, als je er niet zelf kan fotograferen?
De fotograaf kwam er per toeval achter, toen hij vorig jaar een Iraakse vluchteling in Jordanië sprak. Deze dokter liet een foto zien van zijn gewonde vriend, juist voor hij overleed. De foto was gemaakt met een mobiele telefoon in Irak. Die foto kwam in de buurt van het verhaal dat Van Kesteren wilde vertellen. Nieuwe technologie, de mobiele telefoon, schiep nieuwe journalistiek.
Een jaar later ligt er het boek ‘Baghdad Calling’. Het is een verzameling teksten, interviews en honderden foto’s, waarvan het merendeel op het eerste gezicht het bekijken niet waard lijkt. De vage, bewogen beelden zijn door burgers gemaakt, in het voorbijgaan. Ze tonen rookwolken achter huizen, uitgebrande autowrakken, verwoeste gebouwen, dode jongens in het water, open liggende bekabeling, bedelaars, maar ook bruiloftsgasten en bezoekers van een kermis. Kortom, het leven in een door geweld getroffen land. Waar dood heerst gaat het leven verder. Het is precies wat Van Kesteren wil laten zien: een sprankje hoop, de veerkracht van een volk dat gek gemaakt wordt door alomtegenwoordig geweld.
De fotograaf verzamelde de fotootjes met hulp van een team, dat onder meer het internet afstruinde. Irakezen sturen de foto’s door en houden elkaar zo op de hoogte. Van Kesteren plaatste niet alles lukraak; hij verwijderde digitaal gemanipuleerde foto’s en opzichtige propaganda-uitingen. Wat overbleef waren puzzelstukjes waarmee hij een beeldverhaal van hedendaags Irak componeerde, aangevuld met eigen foto’s van vluchtelingen in Jordanië, Syrië en Turkije.
Van Kesteren verricht met dit boek baanbrekend werk. Niet alleen maakt hij het sinistere geweld in Irak voelbaar, hij bewijst journalisten tegelijk een dienst. Hij wijst ze op nieuwe technologieën, de kansen die liggen bij burgers en de kracht van een boek. Als dagbladen en tijdschriften passen en liever glamour dan oorlog plaatsen, dan zoekt de journalistiek wel nieuwe wegen.

Frits Baarda

Geert van Kesteren: Baghdad Calling. Uitgeverij Episode, ISBN 9789059730915 (Nederlandse editie), 388 pagina’s, € 25,-.

reageren        terug naar top               terug naar voorpagina