OMSLAGARTIKEL
                                                             terug naar voorpagina

DJ nr.5, 14 maart 2008

Werkomstandigheden fotografen per club

NSP pleit voor meer veiligheid
‘We zijn de negers van het voetbal’

Ondanks alle maatregelen zijn de werkomstandigheden voor fotografen in voetbalstadions verre van optimaal. De beroepsorganisatie, Nederlandse Sport Pers (NSP), heeft bij clubs nog veel te bevechten. Sommige supporters en stewards zijn een constante bedreiging. ‘Kankerfotograaf! Kankerfotograaf!’

Frits Baarda

Munten vanaf de tweede ring. Uitgebrande vuurwerkstaven. Een hele wedstrijd dropjes naar je hoofd. Bekers met bier en urine op je laptop. Bier en urine op je jas, frikadellen er achteraan. ‘Kankerfotograaf! Kankerfotograaf!’ achter je rug. Stewards die je wegsturen of je zelfs overmeesteren. Camera’s gesloopt. Camera’s gestolen. Na afloop van de wedstrijd bang zijn om terug te lopen naar je auto. De blikken van opgefokt supporterstuig. Je bent van de pers, de vijand, partijdig. En ook nog fotograaf, de laagste soort, aan de rand van het veld een fantastisch mikpunt.
Dit maken voetbalfotografen mee. En toch zegt Bob van den Cruijsem, vijftien jaar in die sector actief en directeur van fotobureau Pics United in Eindhoven: ‘We moeten niet overdrijven. Er gebeurt wel eens wat langs de lijn. Maar noem het geen oorlog. Geen sensatie alsjeblieft. Ik wil niet bij de klagers horen.’ De veiligheid is verbeterd, zegt hij. De Eindhovenaar vertelt dat hij een nieuw ski-jack aantrekt als hij naar het voetbal gaat. Het is niet zwart maar opvallend rood, zijn lievelingskleur. ‘Jaren liep ik omzwachteld in een dik zwart pak en een zwarte muts rond. De kleding beschermde me, ik was onherkenbaar voor het publiek. Supporters laten ons meer met rust. Maar achterom kijken doe ik nog niet. Geen oogcontact, dat is mijn regel. Anders komt er gedonder van.’ Van den Cruijsem komt twee uur voor de wedstrijd naar een stadion, twee uur na afloop gaat hij pas naar zijn auto. Voor de veiligheid. Het hoort erbij. Het lompe haantjesgedrag van sommige stewards, het beroerde licht, gebrek aan stroom en de veel te hoge boardings zijn veel erger. ‘Belachelijke werkomstandigheden’, zegt hij bij een aantal clubs tegen te komen.
Zijn collega Jerry Lampen, Reuters-fotograaf, zegt het krachtiger: ‘Wij zijn de negers van het voetbal.’ Hij voelt zich vaak als een beest beschimpt en behandeld. ‘Kankerfotográááf! Waarom? Ik heb er na ruim twintig jaar nog geen verklaring voor.’ Respect ontbreekt, ook bij de clubs, meent hij, net als goed overleg. ‘Onze problemen worden weggehoond. Ondanks alle maatregelen kan het publiek van alles blijven gooien. We zouden de clubs voor de schade aansprakelijk moeten stellen.’
ANP-fotograaf Robert Vos valt hem bij. Volgens hem zijn ze in het digitale tijdperk kwetsbaarder geworden dan in de tijd van de filmrolletjes. Zijn laptop probeert hij op schoot te houden. Zet hij het apparaat naast zich neer, dan kan hij een knappend geluid horen. Muntjes die doel treffen en het scherm onbruikbaar maken. ‘Je kunt bijna niet werken’, zegt hij. Het gebeurt vooral bij avondwedstrijden, als een deel van het publiek zich heeft ‘ingezopen’. ‘Achter de stewards worden beschermende plexiglazen borden opgesteld. Waarom niet bij ons? Ik weet het wel: wij dienen voor de clubs geen enkel commercieel belang. We leveren niets op. Sponsors, tv-rechten, reclame, daar draait alles om.’

NSP-directeur Marina Witte herkent de klachtenregen. ‘Directies van voetbalclubs hebben geen idee wat voetbalfotografen meemaken. Stadions zijn jungles. Sportfotografen moeten altijd wijken voor de commercie.’ Witte weet waarover ze praat. Ze is al sinds de officiële oprichting in 1989 de bezielende kracht van de stichting Nederlandse Sport Pers (NSP), de NVJ-beroepsorganisatie voor fotografen, filmers en schrijvende journalisten die sport volgen. De NSP-perskaart is al in 1982 ingevoerd. Het officiële document wordt uitgereikt aan sportjournalisten in vaste dienst en freelancers die meer dan de helft van hun tijd aan sportverslaggeving besteden. De twee fulltime krachten van de NSP, zetelend in een kamer van het Rijswijkse ANP-kantoor, zetten zich in voor 1300 aangesloten kaarthouders. De NSP regelt accreditaties en verleent op contractbasis service aan alle Nederlandse media en freelancers. De belangenorganisatie, opgezet en betaald door de media zelf, onderhoudt contacten, adviseert en voert overleg met sportbonden, clubs en internationale sportorganisaties.
Witte ontvangt als intermediair geregeld klachten. Zoals vorig jaar mei toen Robert Vos tijdens de kampioenswedstrijd van PSV door drie stewards hardhandig werd beetgepakt en afgevoerd. De fotograaf had de euvele moed zich naar het publiek om te draaien en een groepje te fotograferen dat bezig was een hek plat te trappen. Stewards namen Vos in de tang en lieten toe dat supporters hem schopten en met bier overgoten. Na de rust mocht de ANP-fotograaf terugkeren, zijn jas zwaar van het bier. ‘PSV kon kampioen worden’, zo verklaart Vos zijn volhardendheid. ‘Ik moest die foto hebben.’
Veilig werken is een steeds terugkerend thema bij besprekingen tussen NSP, de KNVB en de eredivisieclubs. Maar het wensenpakket is breder. Onderwerpen als parkeerkaarten, catering, technische voorzieningen zoals wifi (draadloos internet) en persruimtes komen in alle besprekingen terug. Vos heeft er nog twee: ‘Dat je niet overal mag zitten en de hoge reclameborden, de boarding.’
NSP-directrice Witte vat het samen als een ‘permanent gevecht voor de vrijheid van pers’. Volgens haar ontbreekt het bij de clubs aan de noodzaak van overleg, ondanks de jarenlange samenwerking en de verworven positie van de Nederlandse Sportpers. ‘De NSP is een begrip’, zegt ze. ‘En toch besluiten clubs op het laatste moment tot het wijzigen van verbouwingsplannen voor stadions zonder ons te raadplegen. Sponsorbelang gaat altijd voor. Wel extra voorzieningen dus voor de VIPS, niet voor de pers. Daardoor voldoet geen van de stadions aan de minimale veiligheids­eisen voor voetbalfotografen. In tegenstelling tot de KNVB heeft de organisatie van eredivisieclubs, de Eredivisie CV, te weinig macht en invloed. Als NSP moeten we daardoor met alle achttien clubs afzonderlijke gesprekken voeren.’
Gemaakte afspraken, zoals drie jaar geleden vastgelegd in een vernieuwd convenant, worden geregeld geschonden. Boardings horen volgens de wettelijke regels maximaal één meter hoog te zijn. Bij AZ, Willem II, Twente Roda JC, Heerenveen en NEC zijn de borden hoger. De fotografen moeten er staan waardoor ze voor het publiek een gemakkelijker doelwit zijn.

Volgens Van den Cruijsem van Pics United zijn de ‘werkomstandigheden ondanks het convenant achteruit gegaan’. Nog erger dan sommige supporters vindt hij sommige stewards, de vroegere suppoosten. ‘Merendeel vrijwilligers. Ze werken voor vijf euro en een appel. Dan krijg je als club wat je verdient.’ Op zijn lijstje met stadions met slechtste werkomstandigheden staat Excelsior (‘Eredivisieonwaardig. Alleen een toilet’) onderaan. Groningen, Heerenveen en PSV bieden de beste faciliteiten. Voor Reuters-fotograaf Lampen is het Feyenoord-stadion ‘het Walhalla’, al suist er nog geregeld iets van de tribune naar beneden.
Alle eredivisieclubs beschikken tegenwoordig over een perschef. Het zijn de regelaars en aanspreekpunten voor sportjournalisten. Bij het Arnhemse Vitesse werkt Ester Bal. Zij zegt de klachten en wensen van voetbalfotografen ‘heel serieus’ te nemen, maar vindt dat het ‘bij ons in principe goed is geregeld. Fotografen zitten dicht bij elkaar en vlak bij het veld. Bij mijn weten zijn fotografen hier nooit belaagd. En het licht wordt ook steeds beter, zeker als straks in het overdekte stadion een rookverbod zal gelden.’ Perschef Bal bespreekt problemen met een informele Werkgroep Media, gevormd door perschefs. Ze heeft ook geregeld contact met Witte. ‘We onderhouden met de NSP een uitstekende relatie. Voor ons is het een keurmerk. In principe voeren we NSP-beleid uit.’
NSP-chef Witte waardeert de inspanningen van perschefs, maar zoekt het toch steeds vaker hogerop. ‘We willen met de clubs betere, uniforme afspraken en regels maken. Zoals bij interlandwedstrijden met de KNVB, een voortreffelijke gesprekspartner. Dan voorkom je problemen. Bij onduidelijkheid zoeken fotografen het zelf uit, het zijn de meest inventieve journalisten. Perschefs en de Eredivisie CV zijn niet machtig genoeg. Daarom hebben we een Voetbalcommissie opgericht, waarin vertegenwoordigers van media zitten. We voeren sinds kort gesprekken direct met de clubdirecties. Daar heerst geen onwil, zo blijkt, maar wel veel onwetendheid.’
Fotograaf Lampen treedt bij NSP en clubs officieus op als woordvoerder van voetbalfotografen. Hij vraagt zich af waarom clubs nooit de ervaring en deskundigheid van voetbalfotografen, tv-mensen en journalisten inhuren. ‘Dan kunnen ze hun visie vanuit de praktijk opbouwen.’ Toch vindt Lampen dat zijn beroepsgroep ‘wel iets valt aan te rekenen’. Hij meent dat fotografen te weinig verantwoordelijkheid en initiatief tonen. ‘Je kunt niet verwachten dat alles voor je is geregeld. Vraag zelf vooraf even of er draadloos internet is.’ Van den Cruijsem steunt hem: ‘Wees selfsupporting. Neem je eigen stoeltje mee. De clubs hoeven niet alles voor je te doen.’
Lampen komt als Reuters-fotograaf vaak in het buitenland, voor EK’s, WK’s en Champions League-wedstrijden. Duitsland vindt hij bijzonder goede faciliteiten hebben. Maar het hartelijkst werd hij in de VS bij wedstrijden van American football ontvangen. ‘Ze haalden me zelfs van het vliegveld op. Echte gastheren. Ze denken er met je mee.’ Ondanks alle eerzame pogingen zijn Nederlandse eredivisieclubs volgens hem nog niet zo ver. ‘Ik verlang als fotograaf eigenlijk maar twee dingen: overleg en respect. Behandel me als ieder normaal mens. Geef me het gevoel dat ik welkom ben.’

www.nsp.nl

Werkomstandigheden voetbalfotografen

reageren        terug naar top               terug naar voorpagina