Voor
de elektronische versie van
De
Journalist Agenda 2008 klik
hier (iCal).
Voor de geregeld aangepaste Google-versie,
klik hier:
Voor suggesties en aanvullingen:
mail naar
info@dejournalistagenda.nl
Het was een drukte
van jewelste, bij de uitreiking van
de Zilveren Camera (ZC). Ondanks de ruzie van een paar dagen eerder
overheerste de feeststemming. Martijn
Beekman kreeg zoals verwacht de Zilveren Camera, Dirk Jan Visser werd
Nieuwspoort Fotojournalist van het Jaar. Ook de omstreden nominatie van
Defensie-fotograaf Sjoerd Hilckmann leidde tot een prijs, de derde in de
categorie Buitenland documentaire serie.
Jacqueline
Wesselius
Foto: Truus van Gog
Kennelijk had niemand zoveel drukte verwacht, bij de bekendmaking van de
Zilveren Camera-prijzen. De foyer van het Fotomuseum in Den Haag puilde
uit, je moest er soms naar adem happen. De jurering had tot op het
allerlaatste moment geduurd – zelfs nog wat langer, de eerste bezoekers
waren al binnen toen de jury met de laatste namen naar buiten kwam. De
tentoonstelling moest toen dus ook nog aangepast worden.
Om de spanning er nog even in te houden, liet ZC-voorzitter Hans van
Kouwenhoven nog even alle nominaties de revue passeren. Mogelijk om
eventueel gekrakeel te voorkomen, kondigde hij ook alvast aan dat er debat komt over de kwestie waarover de emoties
zo hoog opliepen in fotografenland, namelijk de nominatie van
defensie-fotograaf Sjoerd Hilckmann – die inmiddels de derde
prijs heeft gewonnen in de categorie Buitenland documentaire (serie).
Hilckmann was trouwens ook aanwezig in die foyer, omringd door
defensie-voorlichters. Maar door de drukte heeft lang niet iedereen hem
gezien, laat staan gesproken.
Tv-presentator Wilfried de Jong presenteerde hier de winnaars.
Velen wisten al dat Dirk Jan Visser fotojournalist van het jaar
zou worden – maar het geheim was goed bewaard gebleven. ‘Dat had ik nou
helemaal niet verwacht’, was Vissers (zo te zien oprecht verbaasde)
reactie. Martijn Beekman, gedoodverfde winnaar van de Zilveren
Camera, werd het ook. Stikzenuwachtig was-ie, ‘iedereen die genomineerd
is kan hem nog winnen’, zei hij van tevoren, als een toverformule, om er
toch vooral maar niet te vroeg in te geloven. En voordat dan eindelijk
zijn naam bekend werd gemaakt, moest de loco-burgemeester van Den Haag,
die de enveloppe zou openen, zo nodig nog een toespraakje houden. Dat
had ze nu eenmaal voorbereid: ‘Eén foto zegt meer dan duizend woorden...’
Ja, die kenden we al. Daarna haalde ze nog Leopold I van België erbij (ze
noemde hem Leopold II, maar alla) en eindelijk, eindelijk, werd de
winnaar genoemd. Martijn mocht de wisseltrofee, zojuist ingeleverd door
vorige winnaar Laurens Aaij, aanpakken en een jaar bewaren. RTL
stortte zich op hem – en de anderen druppelden langzaam aan de
benedenruimte uit, op naar de tentoonstelling boven, om de winnende
foto’s nog eens rustig te kunnen bekijken. Maar daarmee was het feest
niet afgelopen. Het bleef nog lang onrustig in het Haagse Statenkwartier.
Het debat over de Zilveren Camera wordt op
gehouden op 12 februari, 19.30 in de Grote Zaal van Nieuwspoort.
Onder leiding van Nieuwspoortvoorzitter Max van Weezel debatteren
dan in elk geval oorlogsfotograaf Peter de Jong (Associated
Press), freelancer Robert Knoth (die net als De Jong veel in
oorlogsgebieden heeft gefotografeerd, o.a. voor Getty), advocaat
Ronald Vles, Trouw-verslaggever George Marlet (die een aantal
keren embedded in Uruzgan is geweest) en Marrigje de Maar (zelfstandig
fotograaf). Mogelijk komt er nog iemand van Defensie bij (zelf zit
Sjoerd Hilckmann dan weer in het buitenland).
Aanmelden:
info@zilverencamera.nl.
De discussie elders: www.zilverencamera.nl www.photoq.nl www.revu.nl http://digifotopro.nl Photography
Weblog Brief Jan Banning Mag een foto van Defensie winnen?
‘Het eerste slachtoffer in een oorlog is de waarheid’, schrijft Phillip
Knightley in zijn standaardwerk ‘The First Casualty’. Daarin beschrijft
hij hoe de media in oorlogstijd te lijden hebben onder censuur,
manipulatie en mythes, verspreid door de oorlogsvoerende partijen en met
name de Defensiediensten. De manipulatie heeft tot doel het draagvlak
voor de strijd onder de eigen bevolking in stand te houden.
Voor de Zilveren Camera 2007 heeft de jury een fotoserie uit Uruzgan
genomineerd van Sjoerd Hilckmann, een fotograaf die in dienst is van het
Nederlandse ministerie van Defensie, op dit moment partij in een oorlog
in dat gebied.
Journalistiek en PR zijn twee verschillende branches: een PR-medewerker
dient de belangen van zijn bedrijf. Het is dus duidelijk dat Hilckmann
als werk¬nemer van Defensie de opdracht heeft het draagvlak voor de
werkzaamheden van Defensie te versterken. Voor dergelijke propaganda
zijn vormen van – al dan niet digitale – manipulatie uiteraard legitiem.
Een journalist behoort fundamenteel onafhankelijk te zijn en geen ander
belang te dienen dan de waarheidsvinding. Soms zijn freelance
fotojournalisten embedded of werken ze samen met organisaties,
bijvoorbeeld werkzaam op ontwikkelingsterreinen, en dat kan leiden tot
fricties: een goede journalist houdt zich in zo’n geval vast aan zijn
primaire taak: het openbaar maken van wat in zijn ogen waarheid is.
De organisatie van de Zilveren Camera verdedigde aanvankelijk de
nominatie met de stelling, dat Hilckmann beroepsfotograaf is en dat dit
het doorslag¬gevende criterium is. Daarmee, en met de stelling dat
kwaliteit – wat dat ook moge wezen – doorslaggevend is, degradeerde zij
de Zilveren Camera tot een algemene prijs voor mooie plaatjes, dus
zonder journalistieke pretenties.
Het trotse verwijzen naar Hilckmanns prijs van de Amerikaanse Surface
Navy Association – met als eerste doel ‘to promote recognition of the
role of the Navy and Surface Forces in United States security’ – wijst
in dezelfde richting: er zijn allerlei wedstrijden waar het
journalistieke gehalte er niet toe doet, de ¬Zilveren Camera moet die
weg niet inslaan.
Jan Banning terug naar top terug naar discussie Standpunt Defensie:
Volgens Defensie kan Sjoerd Hilckmann zelf bepalen wat hij fotografeert.
‘Hij is een gewaardeerde fotojournalist, die zijn werk in vrijheid kan
doen. Zijn foto’s zijn geplaatst in, onder andere, Trouw en NRC. Als
militair komt hij op plaatsen waar een ander niet kan komen. De
filmbeelden in het NOS-Journaal, over de gevechtshandelingen in Uruzgan,
werden overigens ook door een cameraman van Defensie gemaakt.’ Fotograaf
Hilckmann is onbereikbaar. (JW) terug naar top terug naar discussie
De onafhankelijkheid van de (embedded)
fotojournalist
Er zijn tal van (foto)journalisten die op de een of andere manier
‘embedded’ werken, of zich laten sponsoren door, bijvoorbeeld, een NGO.
Magnum-fotograaf Geert van Kesteren heeft veel in samenwerking
met NGO’s gewerkt – maar altijd, onderstreept hij, in volledige
journalistieke onafhankelijkheid. ‘Dat is ook een absolute, stringente
voorwaarde. Negen op de tien keer draag ik trouwens zelf de onderwerpen
aan. Nu ben ik bijvoorbeeld bezig met een boek over Irak, waarvoor ik
veel Irakese vluchtelingen fotografeer, en dat doe ik in samenwerking
met een aantal NGO’s die er ook het belang van inzien. Ik houd altijd de
volledige zeggenschap over wat er in komt, van hun kant wordt er nooit
één wijziging aangebracht. Ik heb heel veel reportages gemaakt waarin de
NGO zelfs niet wordt genoemd – behalve dan, in het boek, als (mede-)
sponsor. Als een bepaalde club iets te vertellen heeft en een
onafhankelijke (foto)journalist, een professional, bericht daarover, dan
wordt het serieus genomen en dat is ook in het belang van zo’n club.’ terug naar top terug naar discussie Hans van Kouwenhoven, voorzitter
stichting Zilveren Camera: ‘Zoals het nu ligt, is het simpel.
Volgens het huidige reglement – dat veranderd gaat worden – staat de
Zilveren Camera-wedstrijd open voor beroepsfotografen, punt. Sjoerd
Hilckman ís beroepsfotograaf. Kranten drukken overigens regelmatig zijn
foto’s af. Logisch, want ze krijgen die foto’s gratis van Defensie. Ze
kunnen natuurlijk zelf ook een fotograaf naar Uruzgan sturen – embedded,
weliswaar – maar dat vinden ze te duur. Ja, de verzekering is natuurlijk
duur. En foto’s zijn het eerste waarop kranten bezuinigen, ze zijn er
altijd op uit om foto’s zo goedkoop mogelijk en liefst gratis te krijgen.’
terug naar top terug naar discussie
Brief Jacob Melissen:
‘Bestuur, dit is angsthazerij’
Ik schaam mij voor mijn bestuur. Op het juiste moment, op de juiste plek
met een camera in de hand die ene plaat maken. Dat is de essentie van
een prijs winnende persfoto. Dat een
fotograaf van defensie een serie foto’s maakt die een prijs wint in de
Zilveren Camera is fantastisch. Dat geeft aan dat onze bedrijfstak
volledig in ontwikkeling is en zich aanpast aan de nieuwe tijd. De
nieuwe tijd waar in redacties en lezers zich niet meer bekommeren om wie
de foto heeft gemaakt als die maar gemaakt is. Het standpunt van het
bestuur van de NVF toont aan dat het in mijn ogen een stelletje slapende
sufkoppen zijn die nog in het analoge tijdperk leven. Geen wonder want
het zijn vakbondsbonzen geworden die zoals in Engeland nog eisen dat
stokers mee rijden op elektrische treinen. Het vak van journalist en
fotojournalist is met de komst van internet van iedereen geworden en
niet meer het exclusieve domein van lieden uit een tijd die voltooid
verleden tijd is. Ik durf het bestuur van de NVF te betichten van
angsthazerij want dat is het en niets anders om de zogenaamde
journalistieke categorieën uitsluitend en alleen toegankelijk te laten
zijn voor onafhankelijk werkende journalistieke fotografen. Volgens mij
is nog niet zo lang geleden dat de laatste de hongerdood is gestorven.
Ik vraag mij af of ik nog wel lid wil blijven van een club waar
dergelijke collaborateurs van de vakbonden het voor het zeggen hebben.
Schaamt u, open uw ogen en stap het digitale tijdperk binnen. Laat de
maker van de beste persfoto winnen ook al is hij of zij loodgieter.
Bestuur ik walg van uw gedrag. Ik daag u uit op te stappen om weer de
wereld van 2008 binnen te treden. Ik blijf lid van de NVF om uw
bestuurlijk wangedrag in dezen af te straffen. Jacob
Melissen
