Reageren

Stunten met actiejournalistiek

‘Laat NL rijden!’ kopt De Telegraaf deze week dagelijks in een nieuwe variant, steeds als opening krant in chocoladeletters. ‘Niet weg uit Afghanistan’, meent de redactie van De Pers en vult er haar hele voorpagina mee. Na jaren van afwezigheid lijkt de actiejournalistiek weer helemaal terug. Is dit de taak van de media – in plaats van nieuws te brengen naast opinie, duidelijk van elkaar te onderscheiden? Wat is de reactie van de ‘nieuwsmakers’ hierop?

Joost Divendal en Frans Oremus

Hoofdredacteur Ben Rogmans van De Pers heeft bewust gekozen voor de vrij uitzonderlijke presentatie van de mening van de redactie in de krant, voorpaginabreed, over verlenging van de Nederlandse aanwezigheid in Afghanistan: ‘Nederland moet in Afghanistan blijven tot het land weer stabiel is.’ Rogmans: ‘We hebben eerder de actie “Bord op schoot” gehouden voor behoud van de voetbalrechten voor de publieke omroep. We doen dit twee tot drie keer per jaar - dat hebben we bij de lancering van De Pers al aangekondigd.’ De Pers heeft er volgens Rogmans bewust voor gekozen niet een regelmatig terugkerend hoofdredactioneel commentaar te plaatsen, omdat dit ‘vaak zouteloze stukjes worden in de sfeer van enerzijds-anderzijds’.
Volgens Rogmans is het prominent stelling nemen op de voorpagina niet vernieuwend. ‘Vroeger deden veel kranten dat; Herman Sandberg van het Het Parool publiceerde zijn commentaar ook op de voorpagina. Niemand heeft mij verteld dat de voorpagina per se gereserveerd moet zijn voor het nieuws. Ik zie ook niet wat het principiële verschil is tussen een commentaar op pagina 9 of pagina 1.’
Deze week biedt niet alleen De Pers actiejournalistiek met de voorpagina op dinsdag 28 augustus - De Telegraaf doet het al vanaf zondag 26 augustus en wil de actie tenminste tot en met zaterdag volhouden: Nederland heeft immers de buik vol van files, weet de redactie. De hoofdredactie van De Telegraaf wil geen toelichting geven, maar Rogmans verdenkt de wakkere krant ervan uit te zijn op ‘lezersgewin’ en ‘de lezers naar de mond te praten’. Zelf zegt Rogmans dat De Pers zich profileert ‘uitsluitend omdat we ons willen profileren.’ Hij zegt vooraf te hebben geweten dat De Pers zich niet per se populair zou maken met zijn mening over het al dan niet aanblijven in Afghanistan. ‘Wij wisten -  via de enquête van Standpunt.nl - dat bijna tweederde van de Nederlandse bevolking vindt dat het Nederlandse leger weg moet uit Afghanistan. Een groot deel van onze redactie is een andere mening toegedaan, zo bleek, en we hebben besloten stelling te nemen omdat het op meerdere fronten actueel is; recent overleed er opnieuw een soldaat en meerdere landen - waaronder Nederland - beslissen binnenkort over verdere deelname aan de vredesmissie.’
Volgens Rogmans is er geen sprake van een nieuwe trend. ‘Wel zie ik bij jongeren tot 35 jaar een toenemende behoefte aan discussie en uitgesproken meningen, met name op onderwerpen waar in politiek Den Haag niet over wordt gesproken.’
De stellingname over Afghanistan resulteerde niet in een groter aantal reacties dan anders. ‘In de reacties die we kregen viel op dat de verhouding voor/tegen gelijk was aan wat Standpunt.nl al liet zien. En generaal Dick Berlijn liet van zich horen: hij vond het prachtig.’
In de jaren' 80 van de afgelopen eeuw excelleerden met name het toenmalige dagblad De Waarheid en de Volkskrant in actiejournalistiek. Hoogtepunt waren de acties tegen de kruisraketten, goed voor bomvolle voorpagina’s en extra bijlagen vol foto’s en getuigenissen van demonstranten. Feiten en meningen liepen vrolijk door elkaar. In het normale journalistieke verkeer kregen nieuws en opinie in de jaren negentig weer een eigen plek. Wel kreeg het hoofdredactionele commentaar meer statuur en bekenden media vaker kleur via uitgesproken columnisten. Door de jaren heen schrok deze of gene redactie er niet voor terug om soms met een stunt een mógelijk nieuwsfeit over het voetlicht te brengen: recent nog in België de scheiding der geesten tussen Vlamingen en Walen inclusief afscheidingsoprispingen, of zeer onlangs de EO met een vermeende aanval van Venezuela op de Nederlandse Antillen (waarvoor de Evangelische Omroep inmiddels excuses heeft gemaakt).
Maar wat pas echt een vlucht nam was de mening van de kijker, luisteraar en lezer – via website peilingen, het radioprogramma Standpunt.nl, de lezerspagina van De Telegraaf. ’s Lands grootste krant brengt de mening van de lezers graag in stelling als daarmee de stem van het volk kan worden vertolkt: zie de huidige actie tegen de files (lees: voor het aanleggen van meer wegen), inclusief te downloaden stickers, statistieken en ditjes & datjes (zoals de rubriek ‘wat doen vrouwen in de file: nagelvijlen, lipstick bijwerken, sms’en). Maar niet eerder ruimde de redactie een hele week lang haar voorpagina in voor een en hetzelfde onderwerp – zelf bedacht zegt de een, maar volgens de ander toch vooral getrouw luisterend naar de subjectieve beleving van een nieuwsfeit bij uitstek: de met de dag langer wordende files zijn immers een steeds grotere bron van ergernis. Niet voor niets verklaarde minister Eurlings van Verkeer rap ‘blij’ te zijn met de aandacht in De Telegraaf.
Minister Van Middelkoop van Defensie heeft zich wijselijk nog niet uitgelaten over de mening van De Pers, dat Nederland in het Afghaanse Uruzgan moet blijven. Maar hij kan het zich dan ook (nog eventjes) permitteren, om (nog) niet te luisteren nar de vox populi – die De Pers ook niet pretendeert te vertolken.

Wat is uw mening over het bedrijven van actiejournalistiek?
Reageer
                                terug naar top