Is het toeval dat vrouwen hun opmars maken in de media, juist nu het vakgebied aanzien verliest? Deze vraag zweefde de hele avond boven het feestelijke gala waarmee de Stichting Vrouw & Media 11 april 2007 haar 25-jarig bestaan vierde.
De vraag, door mijzelf opgeworpen, raakte een gevoelige snaar. Niemand betwist de enorme vooruitgang die aanleiding was voor het feest:  vrouwen doen tegenwoordig op alle niveaus mee –  en dat was vroeger heus anders. Maar de aanwezige dames kenden hun klassiekers voldoende om te weten dat hetzelfde  mechanisme steeds opgeld doet. Net als we denken de macht te kunnen grijpen is hij naar elders verhuisd. Kennen wij bijvoorbeeld vrouwelijke hedgefund bestuurders of investment bankers?
De vraag is gemakkelijker gesteld dan beantwoord. Is de opmars van vrouwen in zichzelf verantwoordelijk voor de crisis in de geloofwaardigheid van de media. Het lijkt mij sterk (als dat zo was, waren we behoorlijk machtig!).
Nieuwe media en nieuwe generaties tarten oude journalistieke codes. De bijval voor Joris Luyendijk klinkt als een roep om meer ‘mens’ en minder eigendunk. De versplintering van de samenleving en de daarmee gepaard gaande versplintering van de media gaan gewoon voort. Aantoonbaar bereik en commer­cieel succes zijn maatgevend, meer dan vroeger. Dit alles knaagt aan de vanzelfsprekende positie van de serieuze media, ongeacht of er mannen of vrouwen werken.
Toch bespeur ik een zekere relatie tussen de afnemende invloed van de journalistiek en het toenemend aantal vrouwen dat daar werkt. Ik verwijs naar hoogleraar onderwijskunde Gerda Croiset, die onlangs in NRC Handelsblad een voorkeursbehandeling bepleitte voor jongens bij de studie geneeskunde. ‘Vrouwen vullen het vak anders in’, zei Croiset. Ze werken vaker parttime, ze nemen genoegen met minder salaris, ze zijn minder gericht op carrière. Het gevolg is dat ambitieuze mannen denken: dit is geen vak voor mij. Mannen, zo begrijp ik Croiset, hechten meer aan aanzien. Daardoor dwingen ze het ook meer af.
Dit lijkt mij een les die vrouwen in de media ter harte moeten nemen, juist nu het vak onder vuur ligt. Vrouwelijke journalisten schrijven vaak de mooie, lange reportages. Ze maken invoelende programma’s en bladen. Ze opereren dichtbij hun lezers. Daar is niks mis mee, daar is behoefte aan, maar het is niet genoeg.
Wat mij betreft moet de journalistiek ook – en vooral – onderzoeken en beschrijven hoe de samenleving verandert en hoe de macht zich gedraagt. De journalistiek moet relevant willen zijn. Borstgeroffel is niet nodig. Maar als we zelf geen ambitie tonen, moeten we niet verbaasd staan als anderen ons wel aardig en prettig maar steeds minder relevant gaan vinden.

Yvonne Zonderop, zelfstandig journalist en oud adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant

Reageer: platform@dejournalist.nl