'Een reisboek schrijven dat gaat over vrouwen, net zo onnadrukkelijk als de meeste reisboeken gaan over mannen. Dat was mijn idee achter 'Een nacht in een vijzel'.
Aanvankelijk had ik daarbij de grootste moeite mezelf een plekje in het boek te geven. Ik ben immers getraind om in journalistieke reportages juist mezelf uit het artikel weg te laten. Gaandeweg kreeg ik er toch lol in. Ik ontdekte dat het verhaal voor de lezer meer tot leven komt als je hem deelgenoot maakt van jouw belevenissen. Bovendien geven mijn eigen onhandigheid, de zenuwslopende taxiritten, de toevallige ontmoetingen en van tijd tot tijd mijn ontroering het verhaal lucht.
Boven alles gaat 'Een nacht in een vijzel' over vrouwen in Afrika. Over kraamsterfte in Mozambique, politieke macht in Rwanda en verkrachting als oorlogswapen in Darfur. Maar het leest evengoed als een portret van landen als Congo en Burundi in het licht ontvlambare Grote Merengebied in Midden-Afrika.
Het is daarnaast een boek over mijn ontwikkeling als Afrika-journalist. De eerste keren ging ik nog op reis in het kielzog van een hulporganisatie. Met een mediakaravaan door een vluchtelingenkamp in Darfur, dat soort ellende. Maar ik kreeg snel genoeg van die gesponsorde derdewereldjournalistiek en ga nooit meer in op uitnodigingen van ngo's - terwijl die nog steeds van tijd tot tijd binnenkomen. Het is journalistiek niet te verantwoorden dat sommige media voor verhalen uit ontwikkelingslanden zo schaamteloos gebruikmaken van vliegtickets betaald door belanghebbende derden.
Ik wil mijn eigen agenda bepalen, zowel inhoudelijk als organisatorisch. Dus reis ik tegenwoordig op eigen houtje door Afrika. Daardoor kan ik de tijd nemen, en dat is mijn allerbelangrijkste journalistieke gereedschap. Dat biedt me inkijkjes in het bestaan van gewone mensen, inclusief de leuke dingen van het leven.
In Afrika ben je nooit alleen, schrijf ik ergens in 'Een nacht in een vijzel'. De eenzaamheid van het schrijverschap staat daarmee in hevig contrast. Net terug uit de hectiek van de Democratische Republiek Congo was het wennen om een halfjaar thuis te zitten in mijn blauwflanellen herenpyjama achter de laptop, in constante discussie met mezelf. Dat ik eindelijk die halve meter notitieblokken van de afgelopen vijf jaar weer mocht openslaan om de juweeltjes die ik niet in mijn artikelen kon gebruiken eruit te plukken, maakte veel goed. Net als dat mijn rugzak al weer klaarstaat om af te reizen naar Afrika.'
 

Femke van Zeijl (1971) is freelance journalist en reist geregeld naar Afrika bezuiden de Sahara om reportages te maken voor onder andere Opzij, Onze Wereld en NRC Handelsblad. Ook is ze voorzitter van Stichting Vrouw & Media. Eind augustus verschijnt haar boek 'Een nacht in een vijzel' bij uitgeverij Artemis & co. ISBN 978 90 472 00253
 

                                terug naar top