Dossiers
Opvragen eigen dossier
Het opvragen van je eigen AIVD of MIVD dossier
Een beknopte handleiding door jurist Roger Vleugels
Inleiding
Na de onthulling de AIVD (de voormalige BVD) journalist Frénk van der Linden had gevolgd, willen veel journalisten ook weten wat er in hun AIVD-dossier staat. Het is mogelijk je dossier op te vragen, maar gebruik je deze formulering, dan doe je jezelf tekort. Er bestaat gerede kans dat het leeuwendeel van informatie die de AIVD over je heeft verzameld, niet ligt opgeslagen in een ‘dossier’. Daarom volgen hier enkele tips en een voorbeeldbrief die kan worden gebruikt om een aanvraag in te dienen.
Het gaat bij deze verzoeken niet om de Wet Openbaarheid Van Bestuur, beter bekend als de Wob, maar om de Wiv - de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Voor AIVD en Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) geldt derhalve niet de Wob, maar een reeks daarvan afgeleide regels. Dien je een verzoek in, dan is dat een verzoek in het kader van de Wiv.
Enkele belangrijke verschillen:
- Alleen eersten hebben recht op toegang. Dat betekent dat alleen jij [of eventuele nabestaanden] inzage krijgen in het dossier over jezelf
- De beantwoordingstermijn voor een verzoek is niet 28 dagen maar 3 maanden
- Ruw geformuleerd krijg je alleen toegang tot (herleidbare) gegevens over jezelf die in de laatste 5 jaar niet voor operationele redenen geraadpleegd zijn
Registratie
De AIVD streeft er naar om van iedere journalist een registratie te hebben. Dat zijn veelal de NAW gegevens, waar je werkt en gewerkt hebt, met hooguit een enkele opmerking. Dit is enkel je registratie en is *niet* het dossier.
Dit registratiesysteem is overigens krakkemikkig: het noemt velen journalist die dat niet zijn en ziet anderen over het hoofd. De afgelopen vijftien jaar heb ik voor tientallen journalisten en honderden anderen hun ‘dossier’ opgevraagd, waarbij dit gebrek keer op keer aan het licht kwam.
Dossier
Ben je interessant genoeg, dan wordt alle informatie die op basis van open bronnen als vangst of bijvangst over jou of herleidbaar op jou aangetroffen wordt, opgeslagen in een map - een daadwerkelijk dossier.
In die map komt alle informatie over jou (of herleidbaar op jou) die als bijvangst ontstaat in onderzoeken van een zwaarder kaliber dan het niveau dossier. Het gaat dan om andere personen die object van onderzoek zijn.
Object van onderzoek
Ben je nog interessanter, zoals Frénk van der Linden dat klaarblijkelijk was, dan wordt je zelf ‘object van onderzoek’. Het betekent dat ook informatie verzameld wordt op andere wijzen dan via enkel open bronnen. In gewoon Nederlands: dan mogen inlichtingenmiddelen tegen je ingezet worden: tappen, afluisteren, volgen et cetera.
Wil je álle bovenstaande informatie dan moet je dus vragen naar je dossier én alle op jou herleidbare gegevens.
Context
Toch is er dan nog steeds geen sprake van een optimaal verzoek. In de praktijk blijkt de AIVD niet alles dat bij de dienst is opgeslagen (over jou of herleidbaar op jou) kan vinden als enkel op naam wordt gezocht.
De AIVD vindt meer over je, als bij het verzoek ook onderwerpen aangeeft waarmee je bij de dienst bekend zou kunnen zijn. Ze vinden dus meer, als de journalist zich bij het verzoek ook meer blootgeeft. Dit klinkt verdacht, maar het blijkt in de praktijk zo te werken.
Kortom, als je in je verzoek aangeeft dat je lid was van groep A en B, sympathiseerde met C, conflictgebied D en E vaak bezocht en demonstreerde bij F, zul je meer ontvangen dan wanneer je die informatie achterwege laat. Het spreekt voor zich dat de resultaten beter zijn als je deze informatie precies formuleert.
Wil je een optimale toegang? Dan werk je in essentie, als tegenprestatie, hun gegevens over jezelf bij. Je kunt de impact verzachten door er ook desinformatie bij te vermelden.
RIDn
De Regionale Inlichtingendiensten of RIDn vallen voor een deel van hun taken onder de AIVD. Toegang tot dit deel van de organisatie verloopt eveneens via de AIVD. Dit is interessant, omdat het doorgaans de RIDn zijn die het daadwerkelijke speurwerk doen, zoals het runnen van informanten runnen. Echt bronmateriaal vindt je derhalve vooral bij de RIDn.
Ieder regiokorps van de politie heeft een RID; de Koninklijke Marechaussee (KMar) en de Korps landelijke politiediensten (KLPD) hebben er ook een. Vraag in je verzoek aan de AIVD daarom ook naar informatie van de RID - en wel van de RIDn die horen bij je woonplaats[en] en werkplaats[en].
Knip
Een belangrijk struikelblok in lekenverzoeken is de termijn van vijf jaar. Vraag je gegevens of het dossier op, dan volgt alleen informatie die langer dan vijf jaar niet operationeel is geweest. Veel onderwerpen zijn binnen de AIVD doorlopend operationeel of simpelweg nog niet formeel gesloten. De informatie krijg je daarom alleen als je verzoekt om in operationele onderwerpen een zogeheten vijf-jaar-knip aan te brengen, waarbij de AIVD in het midden laat of een onderwerp nog doorloopt of operationeel is.
MIVD
Goed om te weten: overal waar in bovenstaande tekst ‘AIVD’ staat, kan vervangen worden door ‘MIVD’, behalve het onderdeel over de RID. Ook de RID van de Koninklijke Marechaussee valt onder de AIVD. Het is dus mogelijk om, parallel aan het AIVD-verzoek ook een MIVD-verzoek aan het ministerie van Defensie te richten. Over het algemeen worden die correcter, diepgaander en sneller behandeld.
Conlusie
Al het voorgaande leidt tot onderstaand voorbeeldbrief voor een informatieverzoek. Neem de tekst over, vul in, vul aan, schrap en verbouw. Wees correct en exact in je tekst. Denk er aan om alles op de stippellijntjes in te vullen. Het spreekt voor zich dat je punt 2 eventueel kunt schrappen, je verlaagt dan wel de vangkans. Dien je een verzoek bij de MIVD in, dan vervalt punt 3.
VOORBEELD VAN EEN WIV VERZOEK VOOR KOPIE VAN EIGEN AIVD DOSSIER
——————————————————————————–
Ministerie van BZK
In deze de AIVD
Postbus 20010
2500 EA Den Haag
Zeer geachte Sybrand van Hulst en medewerkers,
Gebruikmakend van de mogelijkheid die de Wiv biedt vraag ik op een kopie van mijn AIVD dossier. Hieronder zal ik aangeven wat ik daaronder begrepen wil zien.
In kopie wil ik ontvangen alle bij of onder u aanwezige gegevens over mij of herleidbaar op mij. Ik verzoek u dit te doen over het tijdvak ……… tot heden. Hierbij heb ik de volgende opmerkingen:
1 – Ik ben bekend met de 5 jaar regel en verzoek u dan ook, mochten er operationele zaken op mij van toepassing zijn, een knip in die informatie aan te brengen zodat ik de informatie, ouder dan 5 jaar inzake die operationele kwesties, toch kan ontvangen. Daarbij mag uiteraard in het midden blijven of de dienst nog met deze kwestie (en mij in relatie tot deze kwestie) bezig is.
2 – Teneinde uw zoekslag te ondersteunen geef ik u hier enige context:
Lid van ……..
Sympatisant van ……
Bezocht de volgende conflictgebieden…….
Demonstreerde bij ……..
3 – Ik verzoek u bij uw zoekslag ook te betrekken informatie bij de volgende RIDn:
………
………
Ik hoop zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk binnen 3 maanden, van u te vernemen.
Met vriendelijke groet.
Ondertekening
——————————————————————————–
Meer info + copyright:
Roger Vleugels
Address & Contact
Korfoedreef 213
3562 SL Utrecht
The Netherlands
Telephone: +31 30 261 6351
Mobile phone: +31 6 2152 5790
Email: roger.vleugels@planet.nl
Chamber of Commerce: 30153114
Of: NVJ advocaten/juristen
020-6766771 / juridisch@nvj.nl
