Dossiers
Australië: Australian Press Council
Marc van den Broek
Kranten moeten hun lezers uitleggen waarom ze bepaalde keuzes maken, zegt Ken McKinnon. Hij is voorzitter van de Australian Press Council (APC). ‘Openheid verhoogt de oplage’, is zijn overtuiging. ‘Vaker leggen kranten uit waarom ze iets doen en geven fouten toe. De moord op Pim Fortuyn was de aanleiding.’ De krant The Australian had in 2002 een foto van Fortuyn in een plas bloed op de voorpagina afgedrukt. ‘Om elf uur hadden we drie klachten van lezers’, zegt McKinnon. ‘Na onze bemiddeling is de volgende dag op pagina 2 uitgelegd waarom de foto is geplaatst. Alle klagers waren tevreden.’
De APC reageert als het kan zo voortvarend. De raad, met vier vaste medewerkers, werkt vanuit hartje Sydney en houdt met een jaarbudget van een half miljoen euro de gedrukte media in de gaten. De televisie en radio hebben een door de overheid ingestelde Australian Communication and Media Authority (ACMA).
‘We zijn onafhankelijk en hebben onszelf opgericht in 1976. We slagen erin om iedereen soms ontevreden te maken, de klagers, de uitgevers, de journalisten, maar dat is goed.’ In de raad met 22 leden, zitten leken, uitgevers en journalisten, en er is een onafhankelijke voorzitter.
In 2004/2005 kwamen ruim vierhonderd klachten binnen. ‘Eerst onderzoeken we of er wat te regelen valt. Als dat niet lukt, dan bieden we bemiddeling aan. Als dat faalt wordt de klacht behandeld en komt er een vonnis. Afgelopen jaar hebben we 103 keer bemiddeld en zijn 88 klachten formeel behandeld’, zegt McKinnon.
De macht van de APC is beperkt. Het vonnis over de publicatie moet worden afgedrukt op een prominente plaats in tijdschrift of krant. Dat is voorwaarde van het lidmaatschap. Bijna alle uitgevers zijn lid, dus dat werkt. ‘Laatst drukte een krant een vonnis over een binnenlands onderwerp af in het katern Onroerend Goed. Dat kan niet, het vonnis wordt opnieuw afgedrukt.’
Dat de radio- en televisieraad formele bevoegdheden heeft, deert McKinnon niet. Die kan een programma schrappen of zelfs de zendvergunning intrekken. ‘Zo ver komt het toch niet. Je kunt beter onafhankelijk zijn. Wij hebben morele macht en een professionele uitstraling.’
Ook speelt de APC een actieve rol. Hij volgt zaken die van belang zijn voor de journalistiek, zoals vrijheid van meningsuiting. Onlangs schreef de Raad een rapport voor de Hoge Raad over geheimhouding. De regering wil informatie over belastingzaken niet aan The Australian geven. ‘Haar argument is dat de gegevens te ingewikkeld zijn voor het publiek.’ Wij volgen die zaak en hebben de zaak bepleit bij de Hoge Raad.
